Mersia
Roedd Mersia[1] (neu Mercia; Eingl-Sacsoneg: Mierce, "pobl y gororau"), yn un o deyrnasoedd yr Eingl-Sacsoniaid, gyda'i chalon o gwmpas dyffryn Afon Trannon.
Math | gwlad ar un adeg, gwladwriaeth ddibynnol ![]() |
---|---|
Prifddinas | Tamworth ![]() |
Sefydlwyd | |
Iaith/Ieithoedd swyddogol | Hen Saesneg, Lladin ![]() |
Daearyddiaeth | |
Rhan o'r canlynol | Y Saith Deyrnas ![]() |
Cyfesurynnau | 52.6°N 1.6°W ![]() |
Swydd pennaeth y wladwriaeth | brenin Mersia ![]() |
![]() | |
Crefydd/Enwad | paganiaeth Eingl-Sacsonaidd, Christianity in Anglo-Saxon England ![]() |
Arian | punt yr Anglo-Sacson ![]() |
Roedd Mersia'n ffinio â nifer o deyrnasoedd Cymru, yn enwedig Powys, a bu llawer o ymladd rhyngddynt, ond hefyd ambell dro gynghrair. Y brenin cyntaf y gwyddir amdano oedd Creoda, a ddaeth i rym tua 585. Dilynwyd ef gan ei fab, Pybba, yn 593. Dilynwyd ef gan Cearl yn 606, yna daeth Penda yn frenin. Gwnaeth Penda gynghrair gyda nifer o'r brenhinoedd Cymreig i ymgyrchu yn erbyn Northumbria, yn enwedig Cadwallon ap Cadfan, brenin Gwynedd.
Lladdwyd Penda gan y Northunbriaid ym Mrwydr Winwaed yn 655, ac am gyfnod gwanychwyd Mersia yn fawr. Yn ddiweddarach, tua dechrau'r 8g, cryfhaodd y deyrnas eto, a chipiwyd darn sylweddol o ddwyrain Powys, yn cynnwys y brifddinas, Pengwern. Daeth Æthelbald yn frenin yn 716, ac wedi iddo ef farw bu rhyfel am yr orsedd a enillwyd gan Offa. Yn ddiweddarach edwinodd grym Mersia, cipiwyd rhan ddwyreiniol y deyrnas gan y Daniaid a thyfodd Wessex i fod y mwyaf grymus o deyrnasoedd Lloegr.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Kingdom_of_Mercia.png/275px-Kingdom_of_Mercia.png)
Brenhinoedd a rheolwyr Mersia
golygu- ca. 585 - 593 Creoda (?)
- 593 - ca. 606 Pybba
- 606 - 626 Ceorl (?)
- 626 - 655 Penda
- 655 - 656 Peada
- 656 - 659 Oswy, brenin Northumbria
- 659 - 675 Wulfhere
- 675 - 704 Aethelred
- 704 - 709 Cenred
- 709 - 716 Ceolred
- 716 Ceolwald (?)
- 716 - 757 Aethelbald
- 757 Beornrad
- 757 - 796 Offa
- 787 - 796 Ecgfrith (Cyd-frenin)
- 796 - 821 Cenwulf
- 821 - 823 Ceolwulf I.
- 823 - 825 Beornwulf
- 826 - 827 Ludeca
- 827 - 829 Wiglaf
- 829 - 830 Egbert, brenin Wessex
- 830 - 840 Wiglaf
- 840 - 852 Beorhtwulf
- 852 - 874 Burgred
- 873 - 879 Ceolwulf II.
- 879 - 911 Ealdorman Aethelred
- 911 - 918 Ethelfleda, Gweddw Aethelred.
- 918 - 919 Aelfwynn
Cyfeiriadau
golygu- ↑ Geiriadur yr Academi, s.v. "Mercia"