یاقوت کبود
یاقوت کبود (نیلَم) | |
---|---|
![]() نیلم آبی ۴۲۳ قیراطی (۸۵ گرمی) لوگان | |
اطلاعات کلی | |
ردهبندی | کانیِ اُکسید |
فرمول شیمیایی (بخش تکراری) | اکسید آلومینیم، Al2O3 |
دستگاه بلوری | تریگُنال |
رده بلوری | Hexagonal scalenohedral (۳m) H-M symbol : (۳2/m) |
گروه فضایی | R۳c |
ویژگیها | |
رنگ | بهطور معمول آبی، اما متفاوت است |
رفتار بلوری | به عنوان کریستال، عظیم و دانهای |
دوقلویی | Both growth twins (in various orientations) and polysynthetic glide twinning on the rhombohedron [10۱1 |
رَخ | ضعیف |
شکستگی | Conchoidal, splintery |
سختی موس | ۹٫۰ |
جلا | شیشهای |
رنگ خاکه | بیرنگ |
شفافیت | شفاف تا کمابیش مات |
وزن مخصوص | ۳٫۹۸~۴٫۰۶ |
ویژگیهای ظاهری | Abbe number ۷۲٫۲ |
ضریب شکست | n n Birefringence ۰٫۰۰۸ |
چندرنگنمایی | قوی |
نقطه ذوب | ۲٬۰۳۰–۲٬۰۵۰ °C |
Fusibility | ناگداختنی (ذوبناپذیر) |
انحلالپذیری | نامحلول |
دیگر ویژگیها | Coefficient of thermal expansion (5.0–6.6)×10−6/K relative permittivity at 20 °C |
یاقوتِ کبود یا نیلَم یا سَفیر (به فرانسوی: Saphir) یا سَفایِر (به انگلیسی: Sapphire) یک گوهر گرانبها، و گونهای از کُرُندوم (کُرَندُن) است، که متشکل از اکسید آلومینیم (
انواع رنگ نیلم (یاقوت کبود)
[ویرایش]آبی، رنگ اصلی نیلَم است.
- نیلم آبی: در سریلانکا نیلم آبی روشنتر و بیشتر بنفش آبی با ظاهری درخشنده وجود دارد و در سایر مناطق کامبوج (Pailin) و میانمار نیز سنگهای همسانی وجود دارد.
- نیلم آبی بنفش: رنگ آبی مایل به بنفش در نیلمهای میانمار و سریلانکا دیده میشود.
- نیلم آبی شیری: این رنگ از نیلم فقط در کشمیر، هندوستان و تایلند یافت میشود. به دلیل ذرات ریز فراوان موجود در آنها و پراکندگی نور توسط آنها، از نظر ظاهری نیلمهایی با رنگ آبی–شیری مقداری «خوابآلود» اند.
- نیلم آبی جوهریرنگ: نیلم تیرهرنگ، آبی–سیاه معمولاً از استرالیا، تایلند، نیجریه، چین و ویتنام میآیند. تهرنگ عالی و سیریرنگ دارند ولی پردهٔ رنگ آنها تیره است. نوارهای واضح هِگزاگُنال اغلب مشخصهٔ این گوهر است.
- نیلم آبی–سبز: این نوع رنگ برای نیلم با اندکی رنگ سبز میباشد. نیلمهای استرالیا، نیجریه و برخی مناطق تایلند ممکن است این مشخصه را نشان دهند.
ذخایر یاقوت کبود در جهان
[ویرایش]کانهای مهم سنگ یاقوت کبود عبارت اند افغانستان، استرالیا، میانمار، سریلانکا، تاجیکستان، تانزانیا، هندوستان (کشمیر)، تایلند و در نهایت ماداگاسکار که یکی از غنیترین آنها میباشد. البته کانهای کماهمیتتری نیز در کشورهای برزیل، کامبوج، کنیا، مالاوی، زیمبابوه، ایالات متحده و فنلاند یافت میشود.
کاربرد سنگ یاقوت کبود
[ویرایش]یاقوت کبود بیشتر در زیورسازی کاربرد دارد اما با توجه به سختی بسیار بالا کاربردهای صنعتی هم دارد. یاقوت (چه یاقوت سرخ و چه یاقوت کبود و بهطور کلی اکسید آلومینیم) سختترین ماده پس از الماس و مویسانیت شمرده میشوند و سختی آنها بر اساس مقیاس سختی موس ۹ است. از کاربردهای غیرتزیینی این سنگ میتوان به دوربینهای فروسرخ (دید در شب و دید گرمایی)، پنجرههای بسیار مقاوم، در برخی موارد در استایلوس دستگاههای اندازهگیری دقیق (CMM) و برخی کاربردهای خاص در صنایع الکترونیک اشاره کرد.
مشهورترین و بزرگترین یاقوتهای کبود جهان
[ویرایش]- در سال ۱۹۶۶، یک سنگ یاقوت کبود ستارهای ۶۳٬۰۰۰ قیراطی با وزن ۱۲٫۶ کیلوگرم در برمه (میانمار) یافت شد.
- بزرگترین یاقوت کبود که تا به حال تراشیده شده مربوط به یک یاقوت کبود Millenium Sapphire با وزن ۶۱٬۵۰۰ قیراطی است که در سال ۱۹۹۵ در ماداگاسکار یافت شدهاست.
- «ستارهٔ هند» با وزن ۵۳۶ قیراط بزرگترین یاقوت کبود با تراش ستارهای در موزهٔ تاریخ طبیعی نیویورک.
- یاقوت کبود لوگان به وزن ۴۲۳ قیراط
- یاقوت کبود «ستارهٔ آسیا» (Star Of Asia) به وزن ۳۳۰ قیراط در موزهٔ اسمیتسونین واشینگتن
- «ستارهٔ نیمهشب» به وزن ۱۱۶ قیراط که در آمریکا در موزه نگهداری میشوند.[۳]
- دو نگین یاقوت کبود به نامهای «ادوارد» و «استوارت» در تاج پادشاهی انگلستان وجود دارد که از یاقوتهای معروف اند.
منابع
[ویرایش]- ↑ Harman, Alang Kasim; Ninomiya, Susumu; Adachi, Sadao (1994). "Optical constants of sapphire (alpha-Al2O3) single crystals". Journal of Applied Physics. 76 (12): 8032–8036. Bibcode:1994JAP....76.8032H. doi:10.1063/1.357922.
- ↑ "Sapphire". GIA. Gemological Institute of America Inc. Retrieved 27 October 2016.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref>
غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام:1
وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)