1572
Prijeđi na navigaciju
Prijeđi na pretragu
- Ovo je članak o godini 1572.
Milenijum: | 2. milenijum |
---|---|
Vjekovi: | 15. vijek – 16. vijek – 17. vijek |
Decenija: | 1540-e 1550-e 1560-e – 1570-e – 1580-e 1590-e 1600-e |
Godine: | 1569 1570 1571 – 1572 – 1573 1574 1575 |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Martino_Rota_-_Emperor_Rudolf_II_in_Armour_-_WGA20140.jpg/200px-Martino_Rota_-_Emperor_Rudolf_II_in_Armour_-_WGA20140.jpg)
Gregorijanski | 1572. (MDLXXII) |
Ab urbe condita | 2325. |
Islamski | 979–980. |
Iranski | 950–951. |
Hebrejski | 5332–5333. |
Bizantski | 7080–7081. |
Koptski | 1288–1289. |
Hindu kalendari | |
• Vikram Samvat | 1627–1628. |
• Shaka Samvat | 1494–1495. |
• Kali Yuga | 4673–4674. |
Kineski | |
• Kontinualno | 4208–4209. |
• 60 godina | Yang Voda Majmun (od kineske Ng.) |
Holocenski kalendar | 11572. |
Podrobnije: Kalendarska era |
Godina 1572 (MDLXXII) bila je prijestupna godina koja počinje u utorak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).
- 1. 4. - Osamdesetogodišnji rat: "Morski prosjaci" (Geuzen - Gezi) osvajaju Brielle u Južnom Holandu, što daje novi podsticaj kalvinističkoj nizozemskoj pobuni protiv španskih Habsburga.
- 2. 4. - Na saboru u Požunu Maksimilijanov sin Rudolf izabran za ugarsko-hrvatskog kralja (do 1608).
- travanj - Turci spalili Topolovac kod Bjelovara i Kloštar Ivanić[2].
- oko 23. 4. - Nezadovoljni kmetovi Franje Tahija sastavili žalbu kralju i poslali izaslanike na sabor[3].
- proljeće - Mlečani napadaju turski Herceg Novi, Turci će kasnije ojačati tvrđavu Vrbanj na kumborskom rtu[4]; ove godine Mlečani napadaju i Kotor i Budvu, a u Dalmaciji Klis[5](mletački odredi su uz pomoć domaćih ljudi prodrli u grad ali ga nisu zadržali[6]).
- travanj - svibanj - Pobuna Tahijevih kmetova oko Susedgrada koji je opkoljen, poharani vlastelinski dvori u Brdovcu[7].
- 13. 5. - Kardinal Ugo Boncompagni je novi papa, pod imenom Grgur XIII. (do 1585).
- 23. 5. - Kalvinista Ludvig od Nasaua prešao iz Francuske u Nizozemsku i zauzeo Mons - povećanje međuverske napetosti u Francuskoj.
- 7. 6. - Gabrijel Tahi pokušao prodrijeti u Susedgrad, seljaci ga odbili.
- 9. 6. - Umrla navarska kraljica Jeanne d'Albret, vođa francuskih hugenota - nasleđuje je sin Anri III (kasnije i francuski kralj).
- 21. 6. - Kmetovi napali kastel Stjepana Tahija u Donjoj Stubici.
- zatim: Stjepan i tri sestre napustili kastel zbog gladi, kmetovi napali neke uskoke na putu kod Brezovice.
- 24. 6. - Španci zauzeli Vilcabambu, što označava pad poslednjeg delića Carstva Inka - Túpac Amaru beži u istočnu džunglu, ali biva uhvaćen i pogubljen u septembru.
- 7. 7. - Poljsko-litvanski vladar Zygmunt II August umro bez naslednika - to je kraj (direktne) jagelonske dinastije; poljski primat Jakub Uchański je interrex do sledeće godine - kraljevi će biti izborni do kraja države krajem 18. stoleća.
- 9. 7. - Morski prosjaci obesili 19 katoličkih sveštenika u Briellu (Gorkumski mučenici).
- 11. 7. - Englez Humphrey Gilbert sa 1500 dobrovoljaca ide u pomoć Morskim prosjacima.
- 15. 7. - Skupština u Dordrechtu proglašava nezavisnost gradova Nizozemske od Španije.
- jul[8] - Obnovljena osmanska flota broji 250 plovila, povraćena dominacija u istočnom Mediteranu.
- 19. 7. - Na kineski presto dolazi osmogodišnji imperator Wanli ("Deset hiljada kalendara"); vladavina mu je najduža u dinastiji (do 1620), označena njenim opadanjem.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Stbart.jpg/250px-Stbart.jpg)
- 3. 8. - Bitka kod Molodija: ruska vojska odlučujuće porazila krimske Tatare nedaleko od Moskve.
- 18. 8. - Venčanje hugenota Anrija III od Navare i princeze Marguerite de Valois, navodni pokušaj verskog pomirenja.
- 22. 8. - Hugenotski zapovednik Gaspard II de Coligny ranjen u atentatu.
- 23/24. 8. - Vartolomejska noć u Parizu: ubijen Coligny, rulja ubija hugenote, uključujući žene i decu; napadi se zatim šire celom zemljom (Četvrti hugenotski rat).
- 24. 9. - U Kusku pogubljen Túpac Amaru, poslednji vladar Inka.
- 25. 9. - Rudolf okrunjen u Požunu za ugarsko-hrvatskog kralja od strane ostrogonskog nadbiskupa Antuna Vrančića.
- listopad - Juraj II. Drašković imenovan za (titularnog) nadbiskupa kaločkog.
- listopad - prosinac - Kmetovi se organiziraju, sastavili su vladu od tri lica: Matija Gubec, prozvan Gubec-beg, Ivan Pasanec i Ivan Mogaić; vojvoda Ilija Gregorić sa jedanaest kapetana[9].
- novembar, početkom - U Kasiopeji opažena supernova SN 1572, koja će navesti Tycho Brahea da dovede u pitanje važeći nebeski model.
- 2. 12. - Umro Franjo Frankopan Slunjski, jedan od dvojice hrvatskih banova (krenuo u moravski Mikulov da se oženi Juditom Ditrihštajn).
- 11. 12. - Španci započinju opsadu Haarlema, zauzimaju ga u julu.
- prosinac - Heningovci nakon parnice dobili natrag svoju polovicu Susedgrada i Stubice od Tahija - sada i oni prijete kmetovima[10].
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Central_europe_1572.png/200px-Central_europe_1572.png)
- Zapis u manastiru sv. Petra Koriškog: "Va leto 1572. bist zapustenije obitelji sej"[11].
- Bijeljina sjedište kadiluka.
- Grobnik u posjedu Zrinskih (do 1671).
- L'Algebra Rafaela Bombellija se prva temeljno bavi imaginarnim brojevima.
- De morbis cutaneis Girolama Mercurialea se smatra prvim naučnim traktatom o bolestima kože.
- Objavljen portugalski nacionalni ep Os Lusíadas ("Luzijade") Luís de Camõesa.
- 1572-74 - Mimar Sinan renovira Aja Sofiju[12].
- 1572-89 - S kratkim prekidima pandemija kuge u Osmanskom carstvu[13].
- 20. 3. - Sigismund Báthory, erdeljski knez († 1613)
- ca. 11. 6. - Ben Jonson, književnik († 1637)
- januar-jun - John Donne, književnik i prelat († 1631)
- 13. 11. - Kiril Lukaris, pravoslavni teolog i vaseljenski patrijarh († 1638)
- İbrahim Peçevi, istoričar († 1650)
- Susenios I, etiopski car († 1632)
- 26. 1. - Pierre de Monte, hospitalerski Veliki majstor (* 1499)
- 13. 3. - Petar Hektorović, hrvatski književnik (* 1487)
- 27. 3. - Girolamo Maggi, renesansni čovek (* ca. 1523)
- 1. 5. - Papa Pio V., svetac od 1712. (* 1504)
- 9. 6. - Jeanne d'Albret, kraljica Navare (* 1528)
- 5. 7. - Longqing, kineski imperator (* 1537)
- 7. 7. - Zygmunt II August, poljsko-litvanski vladar (* 1520)
- 20. 8. - Miguel López de Legazpi, konkistador na Filipinima (* ca. 1502)
- 24 - 31. 8. - Neke žrtve Vartolomejske noći i kasnijeg pogroma:
- Gaspard II de Coligny, hugenotski lider (* 1519)
- Claude Goudimel, kompozitor (* ca. 1514-20)
- Petrus Ramus, humanista (* 1515)
- Charles de Téligny, vojnik i diplomata (* ca. 1535)
- septembar - Denis Lambin, klasični učenjak (* 1520)
- 24. 9. - Túpac Amaru, poslednji vladar Inka
- 16. 10. - Lodovico Beccadelli, bivši dubrovački nadbiskup (* 1501)
- 23. 11. - Bronzino, slikar (* 1503)
- 24. 11. - John Knox, osnivač Prezbiterijanstva u Škotskoj (* ca. 1514)
- 3. 12. - Franjo I. Frankopan Slunjski, hrvatski ban (* 1536)
- Ivan (Bona) Bolica, književnik (* ca. 1520)
- Ambroz Gregorijanec, hrvatski podban
- Hajdar-reis, zvani Nigari, osmanski mornar i slikar
- ↑ Klaić, 279
- ↑ Klaić, 280
- ↑ Klaić, 290
- ↑ Dr Goran Komar, Kuti, selo u Boki Kotorskoj, rastko.rs
- ↑ Klaić, 277
- ↑ Historija, 505
- ↑ Klaić, 289
- ↑ Znameniti Srbi Muslomani, str. 17
- ↑ Klaić, 291
- ↑ Klaić, 292
- ↑ Dimitrije Bogdanović, Knjiga o Kosovu, Tursko doba, rastko.rs (pristup 9.6.2013)
- ↑ Encyclopedia, p. 244
- ↑ Encyclopedia, p. 463
- Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
- Encyclopedia of the Ottoman Empire, Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters
- Historija naroda Jugoslavije II, str. , Školska knjiga Zagreb, 1959