Крыварожскі метратрам
Крыварожскі метратрам | |
---|---|
![]() | |
Інфармацыя | |
Краіна |
![]() |
Горад | Крывы Рог |
Дата адкрыцця | 29 снежня 1986 |
Даўжыня ліній | 17,7 км |
Колькасць станцый | 11 |
Колькасць ліній | 2 (4 маршруту) |
Пасажырапаток за дзень | 80 тыс. |
Пасажырапаток за год | 40 млн. |
Схема ліній | |
![]() |
Крыварожскі хуткасны трамвай, Крыварожскае метро, Крыварожскі метратрам (укр.: Криворізький швидкісний трамвай, Криворізьке метро, Криворізький метротрам) — пазавулічная хуткасная гібрыдная лёгкарэйкавая транспартная сістэма ў Крывым Рогу, Украіна. Мае дзве лініі, на якіх пракладзена чатыры маршруты, на якіх 11 дзейных і 1 бяздзейная станцыя, у тым ліку 4 падземныя, тры паўпадземныя і дзве эстакадныя. Сістэма пабудавана па стандартах метрапалітэна, але як рухомы састаў выкарыстоўваюцца трамвайныя вагоны, а не цягніка метро. Адзінае месца ва Украіне, дзе ўзаконены левабаковы рух[1][2]. Эксплуатуецца камунальным прадпрыемствам «Хуткасны трамвай»[3].
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Савецкі перыяд
[правіць | правіць зыходнік]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/KRMetrotrambr.jpg/220px-KRMetrotrambr.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Kryvyi_Rih_-_Prospekt_Metalurhiv.jpg/220px-Kryvyi_Rih_-_Prospekt_Metalurhiv.jpg)
Праект будаўніцтва быў распрацаваны ў 1972 году харкаўскім інстытутам «УкркамунНДІпраект», Міністэрствам жыллёва-камунальнай гаспадаркі УССР і «Харкаўметрапраект» Міністэрства будаўніцтва УССР. Па савецкіх стандартах будаванне метрапалітэна ўзгаднялася толькі для гарадоў-мільённікаў, а насельніцтва Крывога Рога ў 1970-х гадах, калі праектавалася сістэма, склала 700.000 жыхароў[4]. Была спраектаваная лёгкарэйкавая сістэма, якая адказвае стандартам метрапалітэна, але выкарыстоўвае трамвайны рухомы састаў.
Будаўніцтва пачалося ў 1974 годзе. Адкрыццё першай чаргі са станцыямі «Плошча Працы», «Кастрычніцкая», «Плошча Арцёма» і часовым прыпынкам паблізу сучаснай станцыі «Мудроныя» адбылося 26 снежня 1986 года. Лінію абслугоўвалі 7 цягнікоў.
Другая чарга была адкрыта з спазненнем праз частыя затапленні тунэляў грунтавымі водамі і фінансавым крызісам канца 1980-х. 13 лютага 1988 года адкрылі станцыю «Дом Саветаў» з аднакалейным рухам да яе ад «Дзяржынскай». 2 мая 1989 года другая чарга пачала дзейнічаць пасля адкрыцця станцый «Дзяржынская», «Праспект Металургаў» і «Кальцавая», збудаванні старой станцыі «Дзяржынская» былі дэмантаваныя.[5]
У часы незалежнасці
[правіць | правіць зыходнік]Будаўніцтва трэцяй чаргі вялося ў часы незалежнасці Украіны, пачынаючы з 1992 года. Нягледзячы на складанае эканамічнае становішча, станцыі гэтага ўчастка таксама будаваліся па стандартах метрапалітэна. 26 кастрычніка 1999 года з удзелам Прэзідэнта Украіны Леаніда Кучмы адбылося адкрыццё толькі двух станцый («Індустрыяльная» і «Зарэчная») з пяці, запланаваных у трэцяй чарзе[6]. Пасля ўвядзення ў эксплуатацыю новага ўчастка станцыя «Плошча Працы» апынулася размешчанай у баку ад галоўнай лініі (хоць і ў непасрэднай блізкасці ад яе). У сувязі з гэтым быў уведзены падзел маршрутаў на № 1 («Кальцавая» — «Плошча Працы») і № 2 («Кальцавая» — «Зарэчная»). 19 чэрвеня 2000 года адкрылі станцыю «Электразаводская»[7], 19 мая 2001 года — «Гарадская бальніца». Станцыя «Воўнапрадзільная» была закансервавана ў 2001 годзе праз тое, што побач з ёй няма жылой забудовы[8][9].
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Kryvyi_Rih_-_Miska_Likarnia.jpg/220px-Kryvyi_Rih_-_Miska_Likarnia.jpg)
У 2003 годзе быў уведзены новы лагатып: чырвоныя літары «ШТ» (скарочана ад украінскай назвы «швидкісний трамвай») на белым фоне замянілі на зялёную «М» (скарочана ад «метро»)[4].
Рашэннем гарадскога савета ад 28 лютага 2007 станцыі «Кастрычніцкая» было прысвоена новая назва — «Станцыя імя Гутоўскага» ў гонар Рыгора Гутоўскага — апошняга савецкага мэра Крывога Рога, падчас якога ў горадзе было пабудаваны і адкрыты метрапалітэн[10].
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/%D0%A1%D1%85%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%28%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82%29.jpg/220px-%D0%A1%D1%85%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B6%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%28%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82%29.jpg)
У 2012 годзе пачалася інтэграцыя хуткаснага трамвая да трамвайнай сеткі, 25 мая[11], напярэдадні дня горада, адбылося ўрачыстае адкрыццё новай трамвайнай лініі[12]. У раёне былой станцыі «Кальцавая» (якая была зачынена, а шлях — разабраны) на месцы гейта была збудаваная лінія, якая дазваляе ажыццяўляць выезд хуткаснага трамвая на лінію гарадскога трамвая. Хуткасны трамвай пайшоў па лініі гарадскога трамвая да прыпынку «Кальцо КМК», у маршруце з’явілася 4 новых прыпынку. Такая перабудова мела як прыхільнікаў так і незадаволеных сярод крыварожцаў. Першыя задаволеныя магчымасцю дабрацца прахадной камбіната без перасадак; другія — вінавацяць немэтазгоднасці расходавання сродкаў (₴ 3800000. ~ $ 250 тыс.) на такую нязначную мадэрнізацыю, а таксама папракаюць запаволеннем руху хуткасных трамваяў, і магчымасцю іх хутчэйшага зносу і псуты. Ужо ў дзень адкрыцця лініі з рухомым складам хуткаснага трамвая на лініі гарадскога трамвая адбылося некалькі паломак і праблем руху. Аварыі на лініі здараюцца даволі часта[13][14][15].
У жніўні 2012 года была адноўлена дзейнасць станцыі «Кальцавая» — цяпер пасадка і высадка пасажыраў ажыццяўляецца адначасова на адной, новапабудаванай платформе. Уведзены маршрут 3М («Зарэчная» — «Кальцо КМК»), маршруты 1М і 2М пачалі курсіраваць па сваіх старых кірунках. Акрамя таго, здзейсніць пасадку на «Кальцавой» можна толькі на маршруты 1М і 2М, а маршрут 3М праходзіць паўз станцыі. У 2016 годзе, пасля прыняцця закона пра дэкамунізацыю, былі змененыя назвы трох станцый: «Імя Гутоўскага» стала «Сонечнай»; «Плошча Арцёма» было зменена на «Вячэрні Бульвар»; станцыя «Дзяржынская» стала «Мудроная»[16].
Характарыстыка
[правіць | правіць зыходнік]Маршруты
[правіць | правіць зыходнік]# | Канчатковыя станцыі | Колер | Уведзена ў строй | Колькасць дзеючых станцый | Працягласць (км) |
---|---|---|---|---|---|
1М | «Кальцавая»-«Плошча Працы» | Сіні | 29.12.1986 | 8 | 10,8 |
2М | «Кальцавая» — «Зарэчная» | Чырвоны | 26.10.1999 | 10 | 16,0 |
3М | «Зарэчная» — НКГУК | Зялёны | 25.05.2012 | 28 | 27 |
4М | «Зарэчная» — ПГУК | 20.08.2015 | 27 | 27 | |
Агулам | 11 | 17,7 |
Рухомы састаў
[правіць | правіць зыходнік]У Крыварожскім метрапалітэне выкарыстоўваюцца трамвайныя вагоны. Гэта з’яўляецца адным з асноўных аргументаў пра тое, што сістэма не з’яўляецца метрапалітэнам. Аднак, вядомы даследчык метро Роберт Швандль не вылучае такі крытэрый класіфікацыі[17].
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Kryvyi_Rih_-_metro.jpg/220px-Kryvyi_Rih_-_metro.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/KRMetrotram.jpg/220px-KRMetrotram.jpg)
Самымі шматлікімі з’яўляюцца вагоны Tatra T3. У 1986 годзе было набыта 15 вагонаў мадыфікацыі Tatra T3SU (№ 001—015), у 1987 годзе яшчэ 35 (№ 016—050). За фінансавага крызісу, у 1993 годзе было набыта не новыя вагоны, а выкарыстоўваюцца — 2 Tatra T3SU з Запарожжа (№ 051—052) і 11 адрамантаваных Tatra T3 з Прагі (№ 053—063). Апошнія мелі змененую сістэму ацяплення, вялікія люстэркі задняга выгляду, па адным сядзення ў кожным шэрагу і большая колькасць поручняў. Пасля вялікія люстэркі задняга выгляду пачалі ўсталёўваць і на іншых вагонах. Усе Крыварожскія Tatra T3 трохдзверныя; у пярэдняй маршрутапаказальніках убудавана дадатковая трэцяя фара. З 2005 года вагоны № 001—047 і № 064—066 былі мадэрнізаваны на Tatra T3R.P Дарніцкім трамвайным дэпо ў Кіеве. У 2005 годзе там жа шляхам злучэння двух вагонаў Tatra T3 з дапамогай нізкападлогавай секцыі быў створаны вагон Tatra KT3UA № 067, а ў 2009 годзе быў створаны аналагічны вагон № 068 з былых № 051 і № 052[18].
У 1993—1995 гадах набылі 11 вагонаў 71-611 (№ 201—211). Гэта асаблівая мадыфікацыя 71-608 у якой шэсць дзвярэй па тры ў кожны бок з павернутымі ў салон сядзеннямі. Усяго было выпушчана 13 такіх вагонаў спецыяльна для Крыварожскага метрапалітэна і Валгаградскага хуткаснага трамвая, дзе таксама ёсць падземныя ўчасткі.
Трамваі курсіруюць па адным або счэпленымі па два. У маі 2012 года трамваі счэпленыя з 3-х вагонаў былі раз’яднаныя, бо не маглі манеўраваць на лініі гарадскога трамвая.
Аплата праезду
[правіць | правіць зыходнік]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Kryvyi_Rih_metrotram_token.jpg/220px-Kryvyi_Rih_metrotram_token.jpg)
Аплата праезду ажыццяўляецца жэтонамі, якія апускаюцца ў турнікеты пры ўваходзе на станцыі метро. Жэтоны прадаюцца ў касах на кожнай станцыі. У савецкі час замест жэтонаў выкарыстоўваліся манеты наміналам 5 капеек. Аўтаматы для размену дробязі захаваліся на станцыі «Дом Саветаў». Падчас інфляцыі пачатку 1990-х выкарыстоўвалі квіткі. У канцы 1990-х на жэтоны наносілася рэклама банка «INKO». Пасля яго закрыцця іх вывелі з абарачэння, але пасля зноў увялі з-за зношанасці небрэндаваных жэтонаў[19].
Жэтоны вырабляліся ў Харкаве, гэта адны з першых пластмасавых жэтонаў для транспарту на тэрыторыі Украіны[20]. На 2015 год метратрам — гэта адна з апошніх сістэм грамадскага транспарту ў краіне, дзе не выкарыстоўваюцца бескантактавыя электронныя карткі. Для ільготнага праезду выкарыстоўваюцца папяровыя квіткі.
У снежні 2016 кошт праезду складаў 2,50 украінскія грыўні.
З траўня 2021 праезд бясплатны для ўсіх пасажыраў.
Зноскі
- ↑ Памылка ў зносках: Няслушны тэг
<ref>
; для зносакМегахутар індустрыі
няма тэксту - ↑ Паміж «Дзяржынскаю» і «Домам Саветаў» тунэлі ў розных напрамках мяняюцца месцамі пад зямлёй без прамога перасячэння, праходзячы адзін з аднаго. Гэта змяняе рух з правабаковага на левабаковы
- ↑ Транспарт, сувязь г. Крывога Рога . Выканкам Крыварожскага гарадскога савета. Архівавана з першакрыніцы 2 чэрвеня 2015. Праверана 2 червеня 2015.
- ↑ а б С. Балашэнка. Гісторыя. Крыварожскі метрапалітэн (метратрамвай). Сайт пра чыгунку (руск.)
- ↑ Памылка ў зносках: Няслушны тэг
<ref>
; для зносакСвет метро. Гісторыя
няма тэксту - ↑ Хіба гэта ганаровы, калі несумленна? . Газета День. Архівавана з першакрыніцы 2 чэрвеня 2015. Праверана 2 червеня 2015.
- ↑ Станцыя «Электразаводская» на сайце «Свет метро» (руск.)
- ↑ Калі пачыналася будаўніцтва трэцяй чаргі хуткаснага трамвая, уздоўж лініі паміж станцыямі «Індустрыяльная» і «Воўнапрадзільная» планавалася пабудаваць вялікі жылы масіў «Індустрыяльны», але пасля распаду СССР гэтыя планы адмененыя
- ↑ Станцыя «Шерстепрядильная» на сайце «Свет метро» (руск.)
- ↑ Рашэнне Крыварожскага гарадскога савета № 912 ад 28 лютага 2007. Афіцыйны сайт Выканаўчага камітэта Крыварожскае гарадскога савета
- ↑ Будуць унесены змяненні ў арганізацыю пасажырскіх перавозак(недаступная спасылка). Выканкам Крыварожскага гарадскога савета. Архівавана з першакрыніцы 2 чэрвеня 2015. Праверана 2 червеня 2015.
- ↑ Напярэдадні Дня горада ў Крывым Рогу ўрачыста адкрылі новую трамвайную лінію(фота)(недаступная спасылка). krnews.ua. Архівавана з першакрыніцы 2 чэрвеня 2015. Праверана 2 червеня 2015.
- ↑ У Крывым Рагу ў працоўную перавозку зламаўся хуткасны трамвай . 0564.ua. Праверана 2 червеня 2015.
- ↑ НЗ у Крывом Рогу: хуткасны трамвай сышоў з рэек, спыніўся ў тунэлі і задыміўся (ФОТА) . 0564.ua. Праверана 2 червеня 2015.
- ↑ У Крывым Рогу гарыць хуткасны трамвай . 0564.ua. Праверана 2 червеня 2015.
- ↑ У Крывым Рогу перайменаваны станцыі хуткаснага трамвая, - актывіст | Першы Крыварожскі . 1kr.ua. Праверана 18 снежня 2016.
- ↑ Robert Schwandl. What is a metro? A subway? An underground? UrbanRail.Net (англ.)
- ↑ Спіс вагонаў метротрама. Крыварожскі хуткасны трамвай. Свет метро (руск.)
- ↑ Аплата праезду. Крыварожскі хуткасны трамвай. Свет метро (руск.)
- ↑ Тарасаў А. В. Жэтоны хуткаснага трамвая Крывога Рога / Андрэй Валер’евіч Тарасаў // Пецярбургскі калекцыянер. — 2011. — № 5. — С. 32-34. (руск.)
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крыварожскі метратрам