Chemtou
![]() | |
Math | safle archaeolegol ![]() |
---|---|
Daearyddiaeth | |
Sir | Jendouba ![]() |
Gwlad | ![]() |
Cyfesurynnau | 36.4919°N 8.57619°E ![]() |
![]() | |
Statws treftadaeth | Tentative World Heritage Site ![]() |
Manylion | |
Mae Chemtou neu Chimtou yn safle archaeolegol yn nhalaith Jendouba yng ngogledd-orllewin Tiwnisia, a fu gynt yn rhan o dalaith Rufeinig Affrica. Mae olion y Simitthu hynafol (Simitthus yn y cyfnod Rhufeinig) yn gorwedd 20 km i'r gorllewin o ddinas Jendouba, yn agos i'r ffin ag Algeria, ar groesffordd dwy ffordd hynafol pwysig : un ohonynt yn cysylltu Carthago a Hippo Regius (Annaba yn Algeria heddiw), a'r llall yn cysylltu Tabraca (Tabarka heddiw) a Sicca Veneria (El Kef heddiw).
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Tunisia_Antica.jpg/220px-Tunisia_Antica.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Chimtou0505-03-Forum.jpg/300px-Chimtou0505-03-Forum.jpg)
Sefydlwyd y ddinas ar ôl i ddyfryn Medjerda gael ei feddiannu gan y Numidiaid. Mae'n debyg ei bod yn bodoli eisoes yn y 5 CC. Tyfodd yn raddol oherwydd ei lleoliad strategol ar groesffordd llwybrau masnach. Yn nes ymlaen, cododd Micipsa (149-118 CC) deml er cof am ei fab Massinissa, brenin Numidia; defnyddiodd gerrig o'r chwarel leol at y gwaith. Adnabyddid y marmor arbennig o chwarel Chemtou fel "marmor Numidiaidd" (Lladin: marmor numisticus) gan y Rhufeiniaid. Mae o ystod o liwiau delicat sy'n amrywio o felyn i liw rhosyn. Cafodd ei ddefnyddio i godi sawl adeilad pwysig yn Chemtou a'r cylch (temlau a filas yn arbennig), ond roedd yn cael ei allforio i leoedd eraill yn ogystal, hyd at gyfnod yr Ymerodraeth Fysantaidd. Ar ôl i Rufain oresgyn Carthago rhoddwyd yr enw swyddogol Colonia Iulia Augusta Numidica Simitthu ar y ddinas.
Mae'r cloddio gan archaeolegwyr o Diwnisia a'r Almaen wedi darganfod olion sylweddol o'r cyfnodau Numidaidd a Rhufeinig, ynghyd â llwybr ffordd arbennig yn rhedeg o Chemtou i Tabarka ar yr arfordir oedd yn caniatau allforio'r marmor. Mae'r adfeilion a welir ar y safle heddiw yn nodweddiadol o ddinasoedd Rhufeinig y cyfnod ac yn cynnwys temlau, baddondai, pont dŵr, amffitheatr, fforwm, tai preifat a thai ar gyfer y gweithwyr yn y chwarel gerllaw lle amcangyfrir fod hyd at fil o ddynion yn gweithio.
Mae amgueddfa arbennig o dda ar y safle, diolch i arian gan yr Almaen, ond prin iawn yw'r ymwelwyr hyd yma gan fod Chemtou mor ddiarffordd.
Llyfryddiaeth
[golygu | golygu cod]- Hédi Slim ac eraill (gol.), L'Antiquité, cyfrol I o Histoire generale de la Tunisie (Sud Éditions, Tiwnis, 2003)
| |||
Bulla Regia ·
Carthago ·
Chemtou ·
Cilium ·
Dougga ·
Amffitheatr El Jem ·
Gigthis ·
Haïdra ·
Kerkouane · |