Leptis Magna
![]() | |
Math | dinas hynafol, safle archaeolegol, emporia, dinas Rhyfeinig ![]() |
---|---|
Sefydlwyd |
|
Daearyddiaeth | |
Sir | al-Khums ![]() |
Gwlad | Libia ![]() |
Arwynebedd | 387.485 ha ![]() |
Gerllaw | Y Môr Canoldir ![]() |
Cyfesurynnau | 32.638332°N 14.290496°E ![]() |
Cyfnod daearegol | yr Ymerodraeth Rufeinig ![]() |
![]() | |
Statws treftadaeth | Safle Treftadaeth y Byd ![]() |
Manylion | |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Leptis_Magna_Arch_of_Septimius_Severus.jpg/240px-Leptis_Magna_Arch_of_Septimius_Severus.jpg)
Olion dinas o gyfnod yr Ymerodraeth Rufeinig yng Ngogledd Affrica yw Leptis Magna, neu Lepcis Magna. Saif gerllaw Tripoli yn Libia. Fe'i dynodwyd yn Safle Treftadaeth y Byd yn 1982.
Sefydlwyd y ddinas gan wladychwyr Ffeniciaidd tua 1100 CC, ond ni ddaeth yn ddinas bwysig hyd nes i Carthago ddod un un o bwerau mawr y Môr Canoldir o'r 9g CC ymlaen. Roedd yn rhan o ymerodraeth Carthago hyd ddiedd y Trydydd Rhyfel Pwnig yn 146 CC, pan ddaeth yn rhan o ymerodraeth Rhufain. Dan yr ymerawdwr Tiberius, daeth yn brifddinas talaith Affrica, ac yn fuan daeth yn un o ddinasoedd pwysicaf Gogledd Affrica.
Cyrhaeddodd y ddinas ei huchafbwynt yn y blynyddoedd wedi 193, pan ddaeth Septimius Severus, oedd yn enedigol o'r ddinas, yn ymerawdwr. Gwariodd yr ymerawdwr lawer ar adeiladau newydd yn ei ddinas enedigol. Yn 439, cipiwyd y ddinas gan y Fandaliaid, a dinistriwyd ei muriau. Yn 523, anrheithiwyd y ddinas gan y Berberiaid. Yn 533, cipiwyd y ddinas i'r Ymerodraeth Fysantaidd gan y cadfridog Belisarius. Erbyn 650, pan goncrwyd yr ardal gan yr Arabiaid, nid oedd neb yn byw yn y ddinas heblaw garsiwn Bysantaidd bychan.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Leptis_Magna_Theatre.jpg/220px-Leptis_Magna_Theatre.jpg)