ΤοΠάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών (Π.Π.Κ.Π.Ε.), το οποίο συνήθως αναφέρεται απλά ως Πάντειο Πανεπιστήμιο, είναι πανεπιστήμιομε έδρα τηνΑθήνα.[1]
Ιδρύθηκε το 1930 ως Ελευθέρα Σχολή Πολιτικών Οικονομικών Επιστημών από την Εταιρεία Εκπαιδευτική Αναγέννησιςκαι ξεκίνησε να λειτουργεί επίσημα στις 18 Νοεμβρίου 1930. Η σύνδεσή τουμετο κράτος επιτυγχάνεται μετην τοποθέτηση στην προεδρία της Διοικούσας Επιτροπής του Υπουργού Παιδείας. Το 1931 μετονομάστηκε σεΠάντειο Σχολή Πολιτικών Επιστημών, προς τιμήν τουΑλέξανδρου Πάντουπου άφησε κληροδότημα γιατην ίδρυση της σχολής, το 1937 ανακηρύχθηκε σε ανώτατη σχολή και γίνεται Ίδρυμα Δημοσίου Δικαίου καιτο 1939 έλαβε την ονομασία Ανωτάτη Σχολή Πολιτικών Επιστημών και Δημοσίων Υπαλλήλων.[2]
Είναι το πέμπτο αρχαιότερο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμακαιη πρώτη σχολή πολιτικών επιστημών της Ελλάδας. Σήμερα το Πάντειο Πανεπιστήμιο διαθέτει εννέα (9) ακαδημαϊκά Τμήματα, τα οποία καλύπτουν το φάσμα τωνκοινωνικώνκαιπολιτικών επιστημών. Πρύτανις του Ιδρύματος από την 1η Σεπτεμβρίου 2020 είναι ηΧριστίνα Κουλούρη, Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας της Σχολής Πολιτικών Επιστημών.
Η ίδρυση της Παντείου Σχολής συνδέεται με δύο κυρίως πρόσωπα. Ο πρώτος είναι ο Κύπριος Γεώργιος Σ. Φραγκούδης (1869-1939), που καταγόταν από ιστορική οικογένεια της Λεμεσού. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα και Πολιτικές Επιστήμες στο Παρίσι. Μετά την επιστροφή τουστην Ελλάδα ασχολήθηκε μετη δημοσιογραφία και πολιτεύθηκε.[3][4]
Ο δεύτερος μετον οποίο συνδέεται η ίδρυση της Παντείου ήταν ο Αλέξανδρος Ι. Πάντος (1888-1930) από ευκατάστατη οικογένεια του Βόλου. Σπούδασε και αυτός Νομικά στην Αθήνα και ύστερα Πολιτικές Επιστήμες στο Παρίσι, στην «Ελευθέρα Σχολή Πολιτικών Επιστημών των Παρισίων» (Sciences Po). Το κοινό όραμα των δύο ανδρών ήταν η ίδρυση στην Ελλάδα μιας Σχολής Πολιτικών Επιστημών, όπως αυτή του Παρισιού. Ο Πάντος, πεθαίνοντας, έδωσε την οικονομική δυνατότητα να ολοκληρωθεί το όραμα, αφού άφηνε ολόκληρη σχεδόν την περιουσία τουγιατην ίδρυση στην Ελλάδα «Σχολής Πολιτικών Επιστημών» κατά το σύστημα της «Ελευθέρας Σχολής Πολιτικών Επιστημών των Παρισίων».
Προωθώντας τις μεταρρυθμιστικές του ιδέες, ο Φραγκούδης, ισχυρό στέλεχος των Φιλελευθέρων, ίδρυσε το 1924 την Εταιρία «Εκπαιδευτική Αναγέννηση» εντοπίζοντας έτσι στην Εκπαίδευση και μάλιστα στην «Ανωτάτη» το χώρο των αναγκαίων μεταρρυθμιστικών αλλαγών. Δηλωμένος σκοπός ήταν η μόρφωση της ιθύνουσας τάξης.[5] Όπως επανειλημμένα διακήρυττε: «Εάν είναι αληθές ότι δια της εκπαιδεύσεως και μόνον είναι δυνατόν να αναδημιουργηθή η Ελληνική πατρίς, η ίδρυσις της Σχολής (εννοεί αυτήν που αργότερα έγινε Πάντειος) θα δώση το σύνθημα της εθνικής αναπλάσεως δια της δημιουργίας εστίας μελετών των εθνικών ζητημάτων και βήματος ανωτέρας μεταρρυθμιστικής διδασκαλίας». Γιατην πραγματοποίηση αυτού του στόχου, οΓ. Φραγκούδης μέσα από την «Εκπαιδευτική Αναγέννηση» ίδρυσετη Σχολή Πολιτικών Επιστημών. Φιλοδόξησε νααποτελέσει αυτή γιατην Ελλάδα ό,τι ήταν η «Ελευθέρα Σχολή Πολιτικών Επιστημών» που υπήρξε εστία ανάπλασης της Γαλλικής Διοίκησης και παγκόσμιας σημασίας Ίδρυμα. Δικαιολογώντας λίγο αργότερα την ίδρυση της, έγραφε: «Με τοιαύτας σκέψεις ιδρύθη η Σχολή των Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών, εις την οποίαν θα εδίδασκον άνδρες μεταξύ των αρίστων Ελλήνων καιη οποία θα αποβεί ανωτέρα Ακαδημία ηθικής μορφώσεως και αναδημιουργίας».
Πάντειος Ανωτάτη Σχολή Πολιτικών Επιστημών
Στις 2 Ιανουαρίου 1927, ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης έθετε τον θεμέλιο λίθο του κεντρικού κτιρίου, που βρίσκεται σήμερα στη λεωφόρο Συγγρού. Η ανέγερση του πρώτου κτιρίου της Παντείου δεν στάθηκε εύκολη. ΟΓ. Φραγκούδης γιανα εξεύρει τα αναγκαία χρήματα έκανε επανειλημμένες εκκλήσεις στο εσωτερικό καιεξωτερικό και αναγκάστηκε να ταξιδέψει καιο ίδιος γιανα πείσει τους ομογενείς της Αμερικής κυρίως, να ενισχύσουν το έργο τους.
Το κτήριο της πρυτανείας του Παντείου Πανεπιστημίου.
Τα μαθήματα αρχίζουν επίσημα στις 18 Νοεμβρίου 1930 μετην παρουσία του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου. Ο ίδιος φιλοδόξησε να είναι ο πρώτος καθηγητής της Σχολής και υπήρξε ο πρώτος δωρητής της.
Παράλληλα, ο θάνατος και προπαντός η τελευταία βούλησητουΑλ. Πάντου, που πέθανε τον Ιούνιο του 1930, ήρθε να βοηθήσει αποφασιστικά. Επιθυμία του ήταν μετο κληροδότημα που άφηνε να ιδρυθεί Σχολή Πολιτικών Επιστημών. Χάρη στην πειστικότητα καιτον ενθουσιασμό τουεμψυχωτή της ιδέας Γ. Φραγκούδη, αλλά καιτη διορατικότητα καιτην ετοιμότητα τουΕλ. Βενιζέλου πουσαν πρωθυπουργός ήταν εκτελεστής της διαθήκης Πάντου, τοκληροδότημα μετο κτίριο της «Εκπαιδευτικής Αναγέννησης» συγχωνεύονται το 1931 στην «Πάντειο Σχολή Πολιτικών Επιστημών».
Έτσι το αρχικό όραμα των δύο ανδρών γίνεται πραγματικότητα. Η Πάντειος Σχολή Πολιτικών Επιστημών λειτουργεί ως ΝΠΙΔκαιο πρώτος κανονισμός της ψηφίζεται το 1933. Με αυτόν δημιουργούνται δυο τμήματα: το Πολιτικό-Ιστορικό, που είχε δέκα τακτικές και έξι έκτακτες έδρες καιτο Κοινωνικό-Οικονομικό που είχε εννέα τακτικές και πέντε έκτακτες έδρες. Η φοίτηση προβλέπεται τριετής. Η Σχολή απονέμει πτυχίο και επίσης προβλέπεται καιη απονομή διδακτορικού διπλώματος. Ο πλούτος των μαθημάτων καιοι διακεκριμένοι καθηγητές που αποτέλεσαν το πρώτο διδακτικό προσωπικό (Αμαντος, Ευελπίδης, Καλλιτσουνάκης, Κεραμόπουλος, Κανελλόπουλος, Κουγέας, Κουτούπης, Λούβαρης, Σγουρίτσας, Σεφεριάδης, Σιδερής, Τσάτσος κ.ά. συνέβαλαν στονα καθιερωθεί γρήγορα η Σχολή, το 1936, σαν αυτοτελές Ίδρυμα Ανωτάτης Εκπαίδευσης, ισότιμο προς τα Πανεπιστήμια και τις άλλες Ανώτατες Σχολές.
Δύο Πρόεδροι της Ελληνικής Δημοκρατίας υπήρξαν διαπρεπείς καθηγητές της Σχολής: οΜιχαήλ Στασινόπουλοςπου διετέλεσε και πρώτος Πρύτανης της Σχολής (1952-1958) καιοΚωνσταντίνος Τσάτσος. Πολλοί καθηγητές της Παντείου αναμείχθηκαν στην πολιτική, ενώ μια πλειάδα απ' αυτούς κράτησαν κατά καιρούς ή κρατούν ακόμα σημαντικές ηγετικές θέσεις στην πολιτική και γενικά διακρίνονται γιατον ρόλο τους στη δημόσια ζωή της χώρας.
Το1963 εισάγεται η παραδοσιακή μορφή πανεπιστημιακής οργάνωσης στη Σχολή, η φοίτηση γίνεται τετραετής καιτα τμήματα της σχολής μετονομάζονται σε: α) Πολιτικής Επιστήμηςκαιβ) Δημόσιας διοίκησης.
Το1983η Σχολή κατατέμνεται σε τρία Τμήματα: α) Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σπουδών, β) Δημόσιας Διοίκησης καιγ) Κοινωνιολογίας.
Το1989 μετονομάζεται σεΠάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών.
Σήμερα στο Πάντειο φοιτούν περίπου 8.000 ενεργοί φοιτητές, ενώ ο συνολικός αριθμός των εγγεγραμμένων προπτυχιακών φοιτητών ανέρχεται περίπου σε 18.500.[εκκρεμεί παραπομπή]Τα μέλη του διδακτικού και διοικητικού προσωπικού του ιδρύματος είναι περί τα 360.[εκκρεμεί παραπομπή]Στο Πάντειο επίσης κυκλοφορεί από τους φοιτητές η τριμηνιαία εφημερίδα "Παντειακά Νέα", η οποία εκδίδεται από το1988μεμια μικρή διακοπή την περίοδο 2003 - 2006.
Οι σχολές του Παντείου έχουν ιδρύσει και διαχειρίζονται ερευνητικά κέντρα, εργαστήρια και ινστιτούτα τα οποία επικεντρώνονται σε συγκεκριμένα ζητήματα και παράγουν υλικό (εκθέσεις, συλλογές, κ.ά.) που σχετίζονται μετα ενδιαφέροντά τους.[15] Ένα από αυτά είναι τοΕυρωπαϊκό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας και ΚατάρτισηςΑρχειοθετήθηκε 2015-10-18 στοWayback Machine. το οποίο ιδρύθηκε το 2002 στα πλαίσια του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών με στόχο τη προαγωγή της επιστήμης της βιώσιμης ανάπτυξης καιτην επεξεργασία προτάσεων γιατη περιβαλλοντική διακυβέρνηση.
ΤαΠαντειακά Νέα είναι η φοιτητική εφημερίδα του Παντείου Πανεπιστημίου. Ιδρύθηκε το1988 από φοιτητές του τμήματος Κοινωνιολογίαςεν μέσω καταλήψεων. Από τότε η εφημερίδα έχει περάσει από πολλές διευθύνσεις σύνταξης αλλά διατηρήθηκε πάντοτε η φοιτητική χροιά του εντύπου. Το2003η εφημερίδα έπαψε να κυκλοφορεί ενώ το2006με νέα αρχισυνταξία, επανακυκλοφόρησε με νέους αρθρογράφους και σκιτσογράφους. Τα Παντειακά Νέα κυκλοφορούν κάθε 3 μήνες και τυπώνονται σε περίπου 4000 αντίτυπα.
Το 2022, μετά από αξιολόγηση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), το Πάντειο Πανεπιστήμιο κατατάχθηκε 9ο μεταξύ 23 Ελληνικών Πανεπιστημίων.[16]
Παναγιώτης Κανελλόπουλος (1902-1986), Καθηγητής Νομικής, φιλόσοφος, πολιτικός, Πρωθυπουργός της Ελλάδας (1945, 1967)
Ανδρέας Λοβέρδος (1956), Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, πολιτικός, πρώην Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (2010-2012) και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης (2009-2010)
Κώστας Σημίτης (1936), Καθηγητής Εμπορικού Δικαίου, πολιτικός, πρωθυπουργός της Ελλάδας (1996-2004)
Αλέξανδρος Σβώλος (1892-1956), Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, μέλος του Κοινοβουλίου
Μιχαήλ Στασινόπουλος (1903-2002), Καθηγητής Διοικητικού Δικαίου, Πρύτανης του Πανεπιστημίου (1951-1958), πολιτικός, Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας (1974-1975)
Δημήτρης Τσάτσος (1933-2010), Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1999-2004)
Κωνσταντίνος Τσάτσος (1899-1987), Καθηγητής της Φιλοσοφίας του Δικαίου, Διπλωμάτης, Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας (1975-1980)
Το1942 ιδρύεται ο παλαιότερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, ο Σύλλογος Πτυχιούχων Παντείου Πανεπιστημίου «Ο Αριστοτέλης»[17]και έκτοτε λειτουργεί συνεχώς μέχρι και σήμερα, αποτελώντας το δημιουργικό σύνδεσμο μεταξύ Πανεπιστημίου και αποφοίτων. Ο Σύλλογος έχει ως σκοπό τη μελέτη, κατοχύρωση και προαγωγή των συμφερόντων κάθε αποφοίτου καιτην ανάπτυξη του πνεύματος αλληλεγγύης μεταξύ των μελών του καθώς και ανύψωση του επιστημονικού επιπέδου τους.
↑Κωνσταντίνος Κριμπάς, «Η Ανώτατη παιδεία», Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 1770-2000, Τόμος 7: Ο Μεσοπόλεμος 1922-1940. Από την Αβασίλευτη Δημοκρατία στη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003, σελ. 195.
Κωνσταντίνος Κριμπάς, «Η Ανώτατη παιδεία», Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 1770-2000, Τόμος 7: Ο Μεσοπόλεμος 1922-1940. Από την Αβασίλευτη Δημοκρατία στη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003, σελ. 185-196.
Σπύρος Μαρκέτος, Πώς φίλησα τον Μουσολίνι! Τα πρώτα βήματα του ελληνικού φασισμού, Τόμος Ι, εκδ. Βιβλιόραμα, Αθήνα 2006.