آویشن
آویشن | |
---|---|
آویشن معمولی | |
ردهبندی علمی | |
فرمانرو: | گیاهان |
(طبقهبندینشده): | گیاهان گلدار |
(طبقهبندینشده): | دولپهایهای نو |
(طبقهبندینشده): | آستریدها |
راسته: | نعناسانان |
تیره: | نعناعیان |
سرده: | آویشن L.[۱] |
مترادف | |
|
آویشن[۲] یا آزربه (نام علمی: Thymes) سردهای از تیره نعناعیان است. آویشن حدود ۳۵۰ گونه دارد. در ایران ۱۴ گونه گیاه معطر و چند ساله دارد.[۳] این سرده به مرزنگوش بسیار نزدیک است و در مناطق کوهستانی میروید. در زبان ترکی به این گیاه (( کهلیک اوتی )) گفته میشود ، که به معنی بوته کبک است .
کاربرد
در تحقیقی دربارهٔ اثرات گیاهان درمنه، اسطوخودوس و آویشن شیرازی بر روی باکتریهای Pseudomonas aeruginosa، Staphylococcus aureus و Klebsiella pneumoniae که در سال ۲۰۱۴ انجام شد، مشاهده شدهاست که هر ۳ اسانس دارای اثر مهارکننده بر روی باکتریهای بیماریزا هستند؛ اما اسانس گیاه آویشن شیرازی دارای اثر بهتری در مهار باکتریها نسبت به اسانس گیاهان دیگر داراست.[۴]
همچنین از آویشن در صنایع غذایی (پیتزا، پاستا، ماهی، پنیر، لیکور، ذرت مکزیکی و…)، دارویی، بهداشتی و آرایشی استفاده میشود.
فواید اسانس آویشن
آویشن دارای بسیاری از خصوصیات درمانی است و باید برای خرید اسانس آویشن آنها را بشناسید که عبارت است از:[۵]
- ضد درد
- ضد میکروبی
- ضد عفونی کننده
- ضد اسپاسم
- تحریک کننده سیستم ایمنی
- با ویروس هرپس سیمپلکس مبارزه می کند
- به پاک شدن گرفتگی تنفسی کمک می کند
گونهها
آویشنیان حدود ۳۵۰ گونه دارد، از جمله:
- آویشن اوراسیایی Thymus pannonicus
- آویشن پشمی Thymus pseudolanuginosus
- آویشن خزنده Thymus praecox
- آویشن زیرهای Thymus herba-barona
- آویشن لیمویی Thymus pulegioides
- آویشن معمولی Thymus vulgaris
- آویشن مورودر Thymus moroderi
- سوسنبر Thymus capitatus
- ثومون Thymus serpyllum
- آویشن دنایی”Thymus Dena”
آویشن در ایران
در زبان کردی کرمانشاهی به «آویشن»، «هه زوه» و در سایر مناطق کردنشین به آن «آنخ» یا «اَزوِه» یا «هه زوه» گفته میشود و در زبان ترکی به «کهلیک اوتو» و در زبان لری به خصوص در مناطق بختیاری به این گیاه «اوشوم» و (اِزبوئه) گفته میشود. در زبان مردم رودبار استان گیلان به آن، «پلنگ مشک» میگویند و طعم دهنده اصلی غذایی به نام شامی رودباری است. یکی از گونههای این گیاه که در مناطق کوهستانی شمال خراسان به وفور یافت میشود به زبان کرمانجی «آنخ» نام دارد.
گونههای مختلفی از آویشنیان در کوهستانهای ایران میروید. در کتب طب سنتی فارسی با نام «حاشا»، «اوشن» و «صعتر الحمیر» نام برده شدهاست. در ایران گونههای مختلف با اسامی محلی متفاوتی شناخته میشوند از جمله در همدان «آزربه»، در اطراف تهران «آویشن یا آویشم»، در طالقان «زروه»، در زبان کردی به آن «جعتری»، «آنوخ» یا «اَزوِه» میگویند، و در مناطق ترکنشین «کهلیک اوتی» یا «کاکله اوتی»، و در سایر مناطق «صعتر»، «زعتر»، «اوشن»، «اشمه کوهی»، «سی سنبر» و «سوسنبر» نامیده میشود.[۶]
در شهرستان اقلید با نام آویشن شیرازی (Zataria multiflora) میروید.[نیازمند منبع] در آذربایجان غربی بخصوص مناطق کوهستانی نقده رویش قابل توجهی دارد. در زبان ترکی به آن کهلیک اوتو (کهلیک = کبک و اوت = گیاه) میگویند. برخی آن را به دلیل تشابه اسمی با کاکوتی اشتباه میکنند. در حالی که کهلیک اوتو (آویشن)، علیرغم تشابه اسمی با کاکوتی از آن متفاوت است. در همدان به آن اَزبویه و در کوخرد و همچنین فارغانات هرمزگان به آن اَوشُه درمناطق از کوه تشگرد فارغانات اوشه استکو میگویند. در چهارمحال و بختیاری به خصوص در کوهپایههای کلار و ناغان (اُورشُم) میروید. در جلگه دشتهای میانی استان بوشهر نیز میروید و در لریدشتی بوشهری به آن اُوشِوم میگویند، این گیاه در نواحی کوهستانی استان سیستان و بلوچستان هم میروید و در زبان محلی به آن «ازگند» میگویند.[۷] ازبوئه اشتباهاً با آویشن اشتباه گرفته میشود و نام فارسی آن زوفا میباشد. دراستان کهگیلویه و بویراحمد در کوه دنا آویشن دنایی میروید که در زبان محلی به آن اوریشم میگویند.
پانویس
- ↑ Linnaeus.Sp. Pl. : 590 (1753).
- ↑ «آویشن» [گیاهان دارویی] همارزِ «Thymes, thyme»؛ منبع: گروه واژهگزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر سیزدهم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (ذیل سرواژهٔ آویشن)
- ↑ مظفریان، فرهنگ نامهای گیاهان ایران، ۵۴۷.
- ↑ Gavanji S, Larki B, Bakhtari A. The effect of extract of Punicagranatum var. pleniflora for treatment of minor recurrentaphthous stomatitis. Integr Med Res 2014;3:83–90.http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213422014000213
- ↑ «اسانس آویشن».
- ↑ «آشنایی با خواص دارویی گیاه آویشن». وبگاه پزشکان ایران. بایگانیشده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافتشده در ۲۸ شهریور ۱۳۹۴.
- ↑ «ازگند (آویشن کوهی) - نمایش محتوای تولیدات ویژه - صدا و سیمای سیستان و بلوچستان». zahedan.irib.ir. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۴.
منابع
- مظفریان، ولیالله (۱۳۷۵). فرهنگ نامهای گیاهان ایران: لاتینی، انگلیسی، فارسی. تهران: فرهنگ معاصر. شابک ۹۶۴-۵۵۴۵-۴۰-۴.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)