Winkelgraad
![]() |
Miat | |
---|---|
Norm | uun't SI-süsteem tuläät |
Nööm | Graad |
Tiaken | |
Füsikaalisk grate | Winkel |
Formeltiaken | (greks buksteewen) |
Dimenjuunsümbool | |
Uun SI-Ianhaiden | |
Luke uk diar: Hemelswaier |
At Graad (faan latiinsk gradus‚ straal) as en miat uun a matematiik för di winkel. Det ianhaid woort mä ° ufkört. Am det ei mä en temperatuur tu ferwakslin, haa jo temperatuur-ianhaiden leewen noch en buksteew diarbi so üs °C = graad Celsius.
Bestemang
[Bewerke | Kweltekst bewerke]1 graad as fäästlaanj üs di 360. dial faan en kreis. En sjuarden faan en kreis hää 90°, det as en "rochten winkel", en hualwen kreis as 180° grat.
SI-süsteem
[Bewerke | Kweltekst bewerke]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Degree-Radian_Conversion.svg/340px-Degree-Radian_Conversion.svg.png)
Uun a wedenskap woort oober miast mä (Radiant) werket. Diarbi gongt am diarfaan ütj, dat en kreis di raadius 1 hää. Do as di hiale kreis (360°) likwäärdag mä . Det amreegnin gongt so:
an so komst dü tu:
Bröökdialen
[Bewerke | Kweltekst bewerke]Bröökdialen faan en graad wurd deesimaal uunden, t.b. 12,37° (= 12 37⁄100°).
Jo mut oober uk uun söstagstel uunden wurd mä winkelminüüten an winkelsekunden, t.b. 12°22′12″ (= 12+22⁄60+12⁄3600°).
Uun a nawigatsioon mä geograafisk koordinaaten woort det deesimaal süsteem mä det söstagstel süsteem fermisket. Diar koon det t.b. 54°22,3' (= 54+22,3⁄60°) het. Diarbi as 1° = 1⁄90 faan en sjuarden faan a eerdkreis (amanbi 10.000:90 = 111 km), 1' as = 1⁄60 faan 1° (amanbi 1,852 km = 1 siamiil) an 0,1' as = 1⁄10 faan en siamiil (amanbi 185 m = 1 kaabel).