Québec
![]() | |||||
---|---|---|---|---|---|
|
|||||
![]() ![]() | |||||
Mana | «Je me souviens» ![]() | ||||
Siombail oifigiúil | ulchabhán sneachtúil, Betula alleghaniensis, Iris versicolor, fleur-de-lis (en) ![]() ![]() | ||||
Ainmnithe in ómós | Cathair Québec ![]() | ||||
Suíomh | |||||
| |||||
Stát ceannasach | Ceanada ![]() | ||||
Príomhchathair | Cathair Québec ![]() | ||||
Daonra | |||||
Iomlán | 8,501,833 (2021) ![]() | ||||
• Dlús | 5.51 hab./km² | ||||
Teanga oifigiúil | an Fhraincis ![]() | ||||
Tíreolaíocht | |||||
Achar dromchla | 1,542,056 km² ![]() | ||||
• Uisce | 11.5 % ![]() | ||||
Suite i nó in aice le limistéar uisce | Loch Champlain, Abhainn Saint Lawrence agus Bá Hudson ![]() | ||||
Pointe is airde | Mount Caubvick (en) ![]() ![]() | ||||
Pointe is ísle | an tAigéan Artach (0 m) ![]() | ||||
Ar theorainn le | |||||
Sonraí stairiúla | |||||
Leanann sé/sí | Canada East (en) ![]() ![]() ![]() ![]() | ||||
Cruthú | 1 Iúil 1867 | ||||
Saoire phoiblí | National Patriots' Day (en) ![]() ![]() Saint-Jean-Baptiste Day (en) ![]() Family Day (en) ![]() ![]() Remembrance Day (en) ![]() Victoria Day (en) ![]() ![]() ![]() | ||||
Eagraíocht pholaitiúil | |||||
Córas rialtais | parliamentary democracy (en) ![]() ![]() | ||||
Comhlacht feidhmiúcháin | Rialtas Québec ![]() | ||||
Comhlacht reachtach | Reachtas Québec ![]() | ||||
• Monarc Cheanada ![]() | Séarlas, Prionsa na Breataine Bige ![]() | ||||
• Príomh-aire Québec ![]() | François Legault (2018–) ![]() | ||||
Eacnamaíocht | |||||
OTI ainmniúil | 449,051,000,000 $ (2020) ![]() | ||||
Airgeadra | dollar Cheanada ![]() | ||||
Aitheantóir tuairisciúil | |||||
Cód poist | G, H agus J ![]() | ||||
Lonnaithe i gcrios ama | an tAmchrios Oirthearach (a America/Toronto (en) ![]() Atlantic Time Zone (en) ![]() ![]() UTC−04:00 (a America/Blanc-Sablon (en) ![]() ![]() | ||||
Cód ISO 3166-2 | CA-QC ![]() | ||||
Eile | |||||
Suíomh gréasáin | quebec.ca ![]() | ||||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/VuedeMontreal.jpg/240px-VuedeMontreal.jpg)
Is náisiún i Meiriceá Thuaidh agus an cúige is mó (ó thaobh achair de) i gCeanada é Québec. An dara cúige Ceanadach is mó de réir daonra (8.215) milliún i mí Iúil 2014, nó 24% de mhuintir Cheanada) atá ann.
Is í an Fhraincis an t-aon teanga oifigiúil. Is é Québec an t-aon chúige i gCeanada ina bhfuil an Béarla ina mhionteanga, agus tá sé ar cheann den dá chúige ina bhfuil an Fhraincis ina teanga oifigiúil, in éineacht le New Brunswick.
Is í Cathair Québec an phríomhchathair, agus is í Montréal an chathair is mó. Is é François Legault den CAQ príomhaire Québec.
Teangacha
[cuir in eagar | athraigh foinse]Bhí cónaí ar 7,903,001 duine i Québec sa bhliain 2011. Is í an Fhraincis an t-aon teanga oifigiúil i Québec agus í mar an t-aon mháthairtheanga do 78% do dhaonra Québec. Tugtar Québécois ar mhuintir Québec as Fraincis.
Ba í an Béarla an teanga neamhoifigiúil is comónta sa chúige agus í mar an mháthairtheanga do 8% do dhaonra Québec. Bhí 43% do dhaonra Québec dátheangach sa Fhraincis agus sa Bhéarla ag an am.
Ba mhaith leis na Québécois a dteanga a choinneáil gan tionchar ón Bhéarla. Léirítear é seo ar chomharthaí bóithre mar shampla; sa dóigh is go gcuirtear "ARRÊT" (an bhriathar stad sa Fhraincis) in ionad "STOP". Is é "STOP" an focal roghnaithe in úsáid ámh i mórchuid na dtíortha eile a bhfuil Fraincis mar phríomhtheanga acu. Is dócha gur sampla é seo den bhród atá acu dá dteanga agus dá gcultúr. Deir cuid mhór daoine eile áfach gurb ionann é seo agus frith-Shasanachas nó frith-Bhéarlachas i bhfeidhm go hoifigiúil.
Stair
[cuir in eagar | athraigh foinse]Thug Uachtarán na Fraince, Charles de Gaulle, cuairt ar Québec ar an 24 Iúil 1967. Chruthaigh sé atmaisféar deacair do chaidreamh polaitíochta idir an Fhrainc agus Ceanada nuair a scairt sé i láthair slua mhóir ar an taobh amuigh de Halla na Cathrach i gCathair Québec "Québec go brách! Québec saor go brách!" [1]. Ina dhiaidh sin, chuir sé le sin, á rá "Ceanada Francach go brách! Agus an Fhrainc go brách!" [2].
Cé gur léir ón scannán seo gur thacaigh an chuid is mó den tslua a bhí bailithe len é a fheiceáil leis an mhéid a bhí le rá aige, léirigh an rialtas in Ottawa a mhíshuaimhneas, á rá "Ní gá do Cheanadaigh a bheith saortha. Muise, chaill na mílte Ceanadach a mbeatha ar son shaoirse na Fraince agus tíortha Eorpacha eile" [3] Cheap na náisiúnaithe go raibh de Gaulle ag tacú leofa, agus d'ardaigh a gcuid den vótáil san olltoghchán ina dhiaidh.
Ar an 16 Deireadh Fómhair 1970, feallmharaíodh Pierre Laporte, leas-Príomh-Aire Québec (bhí cead ag na sceimhlitheoirí dul chuig Cuba).
I reachtaíocht a cuireadh i bhfeidhm siar sna 1970idí ba í an Fhraincis an t-aon teanga ar féidir úsáid i gcúrsaí gnó ó thaobh ainmnithe de. Mar shampla athraíonn comhlachtaí móra a n-ainmneacha agus iad lonnaithe i Québec de réir an dlí, m.sh. tugtar Shoppers Drug Mart ar shiopa áirithe i dToronto, ach cuirtear Pharmaprix ar bhrainse den tsiopa céanna i Montréal, agus i gCathair Québec labhraítear ar Bureau en Gros in áit Staples i Vancouver.
Bhí dhá reifreann i Québec fá dtaobh de scoilteadh ón chuid eile de Cheanada. Tharla an chéad cheann i 1980 agus an darna ceann i 1995. Ba mhór an tacaíocht a fuair siad ón Parti Québécois (na náisiúnaithe Québecois agus an páirtí polaitíochta is mó sa chúige) os rud é gurbh iadsan a chuir toiseacht leis an fheachtas. Theip orthu. Diúltaíodh an chéad cheann le 59.56% (in aghaidh neamhspleáchais) agus 40.44% (ar a shon). Léiríodh níos mó tacaíochta don reachtaíocht an dara babhta ámh, nuair a diúltaíodh í le 50.58% (ina aghaidh) agus 49.42% (ar a shon).
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Mt-St-Gregoire-Mairie.jpg/225px-Mt-St-Gregoire-Mairie.jpg)
Géilleagar
[cuir in eagar | athraigh foinse]Ba C$357,859bn an olltáirgeacht intíre (OTI) a bhí ag Québec sa bhliain 2012.[4]
Leabhair
[cuir in eagar | athraigh foinse]Mac Aodha Bhuí, Fionntán (1968). Anam do-chloíte Quebec. FNT.
Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ "Vive le Québec! Vive le Québec libre!" a dúirt Charles de Gaulle, Uachtarán na Fraince
- ↑ "Vive le Canada français! Et vive la France!" a dúirt Charles de Gaulle, Uachtarán na Fraince
- ↑ "Canadians do not need to be liberated. Indeed, many thousands of Canadians gave their lives in two world wars in the liberation of France and other European countries." a dúirt Príomh-Aire Cheanada Lester Bowles "Mike" Pearson
- ↑ [1] Statistics Canada arna rochtain ar 13 Mí na Samhna 2013
![]() | Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid. Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |