Francošćina
kraje | Francoska, Kanada, Belgiska, Šwicarska, Luxemburgska, Kanalne kupy a 50 dalšich krajow (wosebje Afrika, Oceanija, Antile) | |
rěčnicy | trochowane 290 milionow (wot toho 74 milionow maćernorěčnikow) | |
znamjenja a klasifikacija | ||
---|---|---|
klasifikacija | Indoeuropske rěče
| |
družina pisma | łaćonski alfabet | |
rěčne kody | ||
ISO 639-1: |
fr | |
ISO 639-2: | (B) fre | (T) fra |
ISO 639-3 (SIL): | ||
karće | ||
![]() | ||
Francoskorěčny swět
| ||
![]() | ||
Rěčne znajomosće francošćiny w čłonskich statach Europskeje Unije | ||
wikipedija | ||
Francošćina (francosce français, la langue française) je romaniska rěč, kotraž rěči so wot něhdźe 128 milionow ludźi jako prěnja rěč. Francošćina je jedna ze 24 oficialnych rěčow Europskeje unije a nimo toho pódla jendźelšćiny a němčiny tež dźěłowa rěč unije.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Langues_de_la_France.svg/220px-Langues_de_la_France.svg.png)
Wurjekowanje
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Konsonanty
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Bilabialne | Labiodentalne | Labial-palatalne | Labial-welarne | Alweolarne | Postalweolarne | Palatalne | Welarne | Uwularne | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ploziw | p b | t d | k g | ||||||
Nazal | m | n | ɲ ¹ | ŋ ² | |||||
Frikatiw | f v | s z | ʃ ʒ | ʁ ³ | |||||
Aproksimant | ɥ 4 | w 4 | l | j 4 |
¹ W nětčišim wurjekowanju zbližuje so fonem /ɲ/ [nj].
² Fonem /ŋ/ je nastał před poměrnje krótkim časom, přez wupožčowanje słowow jendźelskeho pochada. Wón so druhdy jako /ɲ/ wurjekuje.
³ Wotwisnje wot rěčnika móže so [ʁ] narunować přez [ʀ] abo [r]. Tajke zwuki su alofony.
4 /ɥ/, /w/ a /j/ woprawdźe njejsu konsontanty; wone su aproksimanty (tež połkonsonanty abo połwokaly).
Wokale
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/French_vowel_chart.svg/220px-French_vowel_chart.svg.png)
Francošćina wobsahuje tři abo štyri nazalne wokale, po dialektach.
Prědni | Centralny | Zadni | |
---|---|---|---|
Wuski | i y | u | |
Srjedźowuski | e ø | o | |
ə ¹ | |||
Srjedźowuski | ɛ ɛ:² ɛ̃ œ œ̃ ¹ | ɔ ɔ̃ | |
Šěroki | a | ɑ ³ ɑ̃ |
¹ Při nětčišim wurjekowanju regionalnych wariantach francošćiny, /ə/ přibližuje k /ø/, a /œ̃/ přibližuje al /ɛ̃/.
² Rozeznawanje mjez /ɛ/ a /ɛ:/, kaž w słowomaj mettre (meti) kaj maître (šef) so we Francoskej zhubi, ale wjace eksistuje w Kanadźe. We Francoskej, rozeznawanje nastupa traće, ale w Kanadźe je jara rozdźěl kajkosće.
³ W někotrych regionach Francoskeje je /ɑ/ zhubił a so přez /a/ narunał.
Gramatika
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Nomina
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Francošćina ma dwaj genusaj a dwaj numerusaj, ale hižo nima pady, z wuwzaćom pronomenow.
Werb
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]We francošćinje su konjugacije. Werby wariěruja po gramatiskej wosobje, modusu a času. Su tři skupiny werbow (a dwaj pomocnej werbaj).
Na přikład: werby kotrež konjuguja w indikatiwje prezenca.
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Tutón zapisk wo rěčnej temje je hišće jara krótki. Móžeš pomhać jón dale wutwarjeć. K tomu stłóč horjeka na Wobdźěłać.
Jeli eksistuje w druhej rěči hižo bóle wuwity zapisk ze samsnej temu, móžeš tež z tutoho přełožować. |
Jeli ma zapisk wjace hač jedyn njedostatk, wužij prošu předłohu |
|
bołharšćina | čěšćina | danšćina | estišćina | finšćina | francošćina | grjekšćina | iršćina | italšćina | jendźelšćina | letišćina | litawšćina | madźaršćina | maltašćina | němčina | nižozemšćina | pólšćina | portugalšćina | rumunšćina | słowakšćina | słowjenšćina | španišćina | šwedšćina