Ամրոց
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ամրոց (այլ կիրառումներ)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Chocim_stronghold.jpg/220px-Chocim_stronghold.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Swiss_Castle_Chillon_Robbie_Conceptuel.png/220px-Swiss_Castle_Chillon_Robbie_Conceptuel.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Amberd_-_Armenia_%282929261017%29.jpg/220px-Amberd_-_Armenia_%282929261017%29.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Castle_Himeji_sakura01.jpg/220px-Castle_Himeji_sakura01.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Petropavlovskaia_Krepost_aerial.jpg/220px-Petropavlovskaia_Krepost_aerial.jpg)
Ամրոց, արհեստական կերպով ամրացված դիրք կամ ռազմական կառույց հակառակորդի հարձակումներից պաշտպանվելու համար[1]։
Ամրոցների նկարագրությունը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ամրոցը կամ բերդը բոլոր կողմերից պաշտպանված և պաշարման պայմաններում երկարատև պայքարի նպատակով ամրացված բնակավայր է։ Հնագույն ամրոցներն իրար հաջորդող կիսակլոր կամ ուղղանկյուն աշտարակներով և ամրացված մուտքերով աղյուսից, քարից ու այլ շինանյութերից կառուցված պաշտպանական շրջապարիսպներ էին, որոնց ներսում սովորաբար կառուցվում էր միջնաբերդը։
Ամրոցների պատմությունը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ամրոցների նախատիպեր են կիկլոպյան կառույցները, որոնք խոշոր քարերով, առանց շաղախի զանգվածեղ շինություններ էին։
Ստրկատիրական պետությունների շատ քաղաքներ նաև ամրոցներ էին։ Միջնադարում ամրացվում էին նաև վանքերը։ 15–16-րդ դարերում ամրոցների կառուցվածքում նշանակալի փոփոխություն է մտցրել հրետանու զարգացումը։ Բարձր պատերին փոխարինել են քարե պատերով ամրացված հողաթմբերը, իսկ անկյունային աշտարակներին՝ բաստիոնները (ամրոցի պարիսպների անկյուններում կառուցված հնգանկյուն ամրություն)։ 19-րդ դարում, պայմանավորված հրետանու հետագա զարգացմամբ, կառուցվել է պաշտպանական ամրոցների նոր տեսակ՝ կազմված միջուկից (հին ամրոցից) և 2–3 կմ շառավղով առանձին ամրությունների գոտուց։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից (1914–18 թթ.) հետո հրաժարվել են ներփակ ամրոցներից և կառուցել ամրացված շրջաններ ու գոտիներ. օրինակ՝ Ֆրանսիայում՝ Մաժինոյի, Գերմանիայում՝ Զիգֆրիդի, Ֆինլանդիայում՝ Մաններհայմի գծերը և այլն։
Հայկական ամրոցներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հայկական հնադարյան ամրոցները սովորաբար կառուցվել են դժվարամատույց և բարձրադիր տեղանքներում, շրջափակվել աշտարակավոր կամ բրգաձև պարիսպներով, պատնեշվել հողաթմբերով ու ջրածածկ խրամներով։ Աշտարակները կամ բուրգերը բազմահարկ կառույցներ են։ Մ. թ. ա. IX–VI դարերում Վանի թագավորության քաղաքները միաժամանակ ամրոցներ էին՝ Տուշպա-Վանը, Արգիշտիխինիլի-Արմավիրը, Էրեբունի-Երևանը և այլն։ Անտիկ շրջանի ամրոցաշինության փայլուն օրինակներից է Գառնին։
Հայկական հզոր ամրոցներից են նաև Ամբերդը, Սմբատաբերդը, Ներքին Թալինը, Լամբրոնը և այլն։ Սահմանապահ ամրոցներում սովորաբար, բացի կայազորից, այլ բնակիչներ չեն եղել։
Միջնադարյան Հայաստանում ամրոցները կառուցվել են ավատատիրական տների, դղյակների, ամրացված քաղաքների և վանքերի տեսքով։ Ամրոց-դղյակների թիվը Հայաստանում, այդ թվում՝ Կիլիկիայում (Այաս, Կոռիկոս, Չանդր, Լևոնբերդ և այլն), հասել է հազարների։
Հայաստանի ամրոցների ցանկը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D5%8D%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%AB_%D5%A1%D5%B4%D6%80%D5%B8%D6%81%2C_%D5%80%D5%AB%D5%B6_%D4%BD%D5%B6%D5%B1%D5%B8%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AF.jpg/220px-%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D5%8D%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%AB_%D5%A1%D5%B4%D6%80%D5%B8%D6%81%2C_%D5%80%D5%AB%D5%B6_%D4%BD%D5%B6%D5%B1%D5%B8%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AF.jpg)
- Տափի բերդ
- Կոշաբերդ
- Կորաբերդ
- Ջրաբերդ
- Բաղաբերդ
- Սև բերդ
- Հոռոմի բերդ
- Հալիձորի բերդ
- Լճաշենի կիկլոպյան ամրոց
- Բոլորաբերդ ամրոց
- Բերդավանի ամրոց
- Արայի բերդ-ամրոց
- Ախթալայի բերդ կամ Կըզ Կալա
- Աղջկա ամրոց կամ Կոշի բերդ
- Կայանբերդ
- Կայան բերդ
- Աղջկաբերդ
- Տավուշի բերդ կամ Ցլիկ Ամրամի ամրոց
- Էրեբունի ամրոց
- Մեղրու բերդ
- Քաղենիի ամրոց կամ Դաշտադեմի ամրոց
- Սմբատաբերդ
- Ամբերդ ամրոց
- Լոռի բերդ
- Մանթաշաբերդ կամ Աշոտ Երկաթի ամրոց
- Որոտնաբերդ
- Գառնու ամրոց
- Կայծոն
- Զաքարի բերդ
- Բերդկունքի ամրոց կամ Սպիտակ բերդ
- Օձաբերդ
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Գագիկ Հարությունյան (պատմաբան), Սուրեն Մարտիկյան, Արտակ Մովսիսյան (պ.գ.թ.), Մեր հաղթանակները, հ. Ա (խմբ. Էդուարդ Լ.Դանիելյան), Երևան, ««Գասպրինտ» ՍՊԸ», 2010 — 259, էջեր 259 — 259 էջ. — 500 հատ։
- ↑ «Հայաստանի Հանրապետության բնակավայրերի բառարան» (PDF). web.archive.org. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 24-ին.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամրոց» հոդվածին։ |
|
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 1, էջ 333)։ ![]() |