Damascus
Damascus
دمشق | |
---|---|
![]() Pakaimatangan ti Damascus manipud idiay Bantay Qassioun | |
Parbo a nagan: Siudad ti Hasmin | |
Nagsasabtan: 33°30′47″N 36°17′31″E / 33.51306°N 36.29194°ENagsasabtan: 33°30′47″N 36°17′31″E / 33.51306°N 36.29194°E | |
Pagilian | Siria |
Dagiti gobernarato | Gobernarato ti Damascus, Kapitolio a Siudad |
Gobierno | |
• Gobernador | Bishr Al Sabban |
Kalawa | |
• Siudad | 105 km2 (41 sq mi) |
• Urbano | 77 km2 (30 sq mi) |
Kangato | 680 m (2,230 ft) |
Populasion (karkulo ti 2009[1]) | |
• Siudad | 1,711,000 |
Sona ti oras | UTC+2 (EET) |
• Kalgaw (DST) | UTC+3 (EEST) |
Kodigo ti lugar | Kodigo ti pagilian: 963, Kodigo ti siudad: 11 |
Denonimo | Damascene, Taga-Damascus |
Website | Gobernorato ti Damascus |
Taudan: Lugar ti siudad ti Damascus[2] |
Ti Damascus Arabiko: دمشق / ALA-LC: Dimashq, Metropolitano nga Arabiko: Dimisheʼ ; kadawyan a naamammoan idiay Siria a kas ti ash-Sham (Arabiko: الشام / ash-Shām) ken, nabirngasan a kas ti Siudad ti Hasmin (Arabiko: مدينة الياسمين / Madīnat al-Yāsmīn), ket isu ti kapitolio ken maikadua a kadakkelan a siudad ti Syria. Daytoy ket kapitolio pay a siudad ti kadagiti 14 a gobernorato. Ken ti pay maipatinayon a maysa kadagiti kadaanan a nagtultuloy a matagtagitao a siudad iti lubong, ti Damascus ket maysa a nangruna a kultural ken relihioso a sentro ti Lebante. Ti siudad ket adda ti nakarkulo a populasion iti 1,711,000 (karkulo ti 2009).[1]
Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a laud ti Siria, ti Damascus ket isu ti sentro ti dakkel a metropolitano a lugar ti 2.6 a riwriw a tattao (2004).[3] Daytoy heograpiko a naipenpen kadagiti akindaya nga arisadsad ti turod ti Kontra-Lebanon a kabanbantayan nga 80 kilometro (50 mi) iti uneg manipud iti akindaya nga aplaya ti Mediteraneo iti maysa banak a 680 metro (2,230 ft) a kangato ti lessaad ti baybay, ti Damascus ket makasansanay kadagiti namaga bassit a klima gapu ti anniniwan ti tudo a pagtonoyan. Ti Karayan Barada ket agayus idiay uneg ti Damascus.
Daytoy ket immuna a natagitao idi maika-2 a milenio SK, daytoy ket napili a kas ti kapitolio ti Umayyad a Kalipato manipud idi 661 aginggana idi 750. Kalpasan ti panagballigi ti Abasid a Dinastia, ti tugaw ti Islamiko a bileg ket naiyalis idiay Baghdad. Ti Damascus ket nakakita kadagiti politika a pannakaapday iti kadagupan ti Abasid a panawen, ngem daytoy ket nakaala met laeng ti pannakaisangsangayan a pannakaipangruna kadagiti Ayyubid ken Mamluk a paset ti panawen. Idi las-ud ti Otomano a panagturay, ti siudad ket napno a nadaddadael bayat a nagtartaripatu ti kultural a kadayaw. Tatta nga aldaw, daytoy ket tugaw ti sentro a gobierno ken dagiti amin a ministro ti gobierno. Ti Damascus ket napili idi a kas ti 2008 nga Arabo a Kapitolio ti Kultura.[4]
Naibangon ti Damasco iti estratehiko a lugar iti tanap a 680 m (2,230 pie) iti ngatuen ti patar ti baybay ken agarup 80 km (50 mi) iti uneg ti daga manipud iti Mediteraneo, a nasalinong babaen ti Kabambantayan ti Anti-Libano, a nasuplayan iti danum babaen ti Karayan Barada, ken iti maysa a nagsangaan ti dalan iti nagbaetan dagiti ruta ti panagtagilako: ti amianan–abagatan a ruta a mangisilpo iti Egipto iti Asia Menor, ken ti daya–laud a bumallasiw iti desierto a ruta a mangisilpo iti Libano iti ginget ti karayan Eufrates. Ti Banbantay Anti-Lebanon ket mangmarka ti beddeng ti Siria ken Libano. Ti kabambantayan ket addaan kadagiti pantok iti nasurok a 10,000 pie (3,000 m) ken lapdanna ti panagtudo manipud iti baybay Mediteraneo, isu a ti rehion ti Damasco ket no dadduma maipasidong kadagiti tikag. Nupay kasta, idi un-unana a panawen daytoy ket napalag-an babaen ti Karayan Barada, a nagtaud manipud kadagiti karayan ti bantay a nataraonan babaen ti narunaw a niebe. Ti Damasco ket napalikmutan iti Ghouta, napadanuman a talon a sadiay adu a nateng, cereal, ken prutas ti nataltalon sipud pay idi un-unana. Ipamatmat dagiti mapa ti Roma a Siria a ti karayan Barada ket nagbukbok iti danaw a sumagmamano ti kadakkelna iti daya ti Damasco. Itatta daytoy ket maawagan iti Bahira Atayba, ti agduadua a danaw gapu ta kadagiti tawen ti nakaro a tikag, awan pay ketdi daytoy.[25]
Ti moderno a siudad ket addaan iti kalawa iti 105 km2 (41 sq mi), manipud iti daytoy ti 77 km2 (30 sq mi) ket urbano, bayat a ni Jabal Qasioun ket mangsakup kadagiti nabati.[26]
Maysa kadagiti manmano a panawen a nangato ti karayan Barada, a makita ditoy iti abay ti Four Seasons hotel iti sentro ti Damasco
Ti daan a siudad ti Damasco, a nalikmut kadagiti pader ti siudad, ket adda iti abagatan a bangir ti karayan Barada a dandani namaga (3 cm (1 pulgada) iti kannigid). Iti abagatan a daya, amianan, ken amianan a daya daytoy ket napalikmutan kadagiti lugar iti asideg ti siudad a ti pakasaritaanna ket agsaknap aginggana idi Edad Media: Midan iti abagatan a laud, Sarouja ken Imara iti amianan ken amianan a laud. Dagitoy a sangakaarrubaan ket orihinal a timmaud kadagiti kalsada nga agturong iti ruar ti siudad, iti asideg dagiti tanem dagiti narelihiosuan a pigura. Idi maika-19 a siglo dagiti asideg a purok ket narang-ay kadagiti bakras ti Jabal Qasioun, a mangbuybuya ti siudad, a dati a lugar ti kaarrubaan ti al-Salihiyah a naisentro iti napateg a santuario ti mediebal nga Andalusiano a Sheikh ken pilosopo a ni Ibn Arabi. Dagitoy a baro a kaarrubaan ket immuna a nagtaeng babaen dagiti Kurdo a soldado ken dagiti Muslim a nagkamang manipud kadagiti rehion ti Europa ti Imperio ti Otomano a natnag iti sidong ti Kristiano a turay. Gapuna pagaammoda kas al-Akrad (dagiti Kurdo) ken al-Muhajirin (dagiti migrante). Dagitoy ket adda iti 2–3 km (1–2 mi) iti amianan ti daan a siudad.
Manipud idi naladaw a maika-19 a siglo, ti moderno nga administratibo ken komersial a sentro ket nangrugi a nagtubo aginggana iti laud ti daan a siudad, iti aglawlaw ti Barada, a naisentro iti lugar a naamammuan a kas ti al-Marjeh wenno "ti karuotan". Di nagbayag nagbalin ti Al-Marjeh a nagan ti damo a makintengnga a plasa ti moderno a Damasco, nga addaan iti city hall iti dayta. Nagtakder dagiti korte ti hustisia, opisina ti koreo, ken estasion ti tren iti nangatngato a daga iti abagatan bassit. Di nagbayag nangrugin a naibangon ti maysa a pagtaengan a nai-Europeo iti kalsada nga agturong iti nagbaetan ti al-Marjeh ken al-Salihiyah. Ti sentro ti komersio ken administratibo ti baro a siudad ket in-inut a nagbalbaliw nga agpaamianan bassit nga agturong iti daytoy a lugar.
Dagiti munisipalidad ti Damasco
Idi maika-20 a siglo, dagiti baro a suburbio ket rimmang-ayda iti amianan ti Barada, ken aginggana iti sumagmamano a tukad iti abagatan, a nangraut iti oasis ti Ghouta.[kasapulan ti sitasion] Idi 1956–1957, ti baro a kaarrubaan ti Yarmouk ket nagbalin a maikadua a pagtaengan kadagiti rinibu a nagkamang a Palestina. [27] . Dagiti managplano ti siudad ket kaykayatda a pagtalinaeden ti Ghouta aginggana a mabalin, ken idi naladaw a maika-20 a siglo dagiti sumagmamano kadagiti kangrunaan a lugar ti panagrang-ay ket adda idi iti amianan, iti akindaya a kaarrubaan ti Mezzeh ken ti kaudian iti igid ti ginget ti Barada idiay Dummar iti amianan a laud ken agtultuloy dagiti bakras dagiti bantay idiay Barzeh iti amianan a daya. Dagiti napangpanglaw a lugar, a masansan a naibangon nga awan ti opisial a pananganamong, ket kaaduanna a rimmang-ay iti abagatan ti kangrunaan a siudad.
Ti Damasco ket dati a napalikmutan babaen ti maysa nga oasis, ti rehion ti Ghouta (Arabiko: الغوطة, romanisado: al-ġūṭä), a nasibugan babaen ti karayan Barada. Ti ubbog ti Fijeh, iti laud iti igid ti ginget ti Barada, ket dati a mangipaay iti siudad iti mainum a danum ken dagiti nadumaduma a gubuayan iti laud ket gripo dagiti kontraktor ti danum. Bimmaba ti ayus ti Barada iti napartak a panagsaknap ti balay ken industria iti siudad ket dandani namaga. Narugit dagiti nababbaba nga aquifer gapu iti ayus ti siudad manipud kadagiti nadagsen a maus-usar a kalsada, industria ken ibleng.
Etimolohia
[urnosen | urnosen ti taudan]Ti nagan ti Damascus ket immuna a nagparang iti heograpiko a listaan ni Thutmose III a kas T-m-ś-q idi maika-15 a siglo SK.[5] Ti etimolohia ti taga-ugma a nagan ti "T-m-ś-q" ket di nakedngan, ngem daytoy ket naipagpgarupan a sakbay -Semitiko. Daytoy ket naikedkeddeng a Dimašqa iti Akadio, T-ms-ḳw iti Ehipsio, Dammaśq (דמשק) iti Daan nga ARameo ken Dammeśeq (דמשק) iti Bibliko a Hebreo. Ti Akkadian a panangiletra ket mabirukan iti Amarna a sursurat, manipud iti maika-14 a siglo BC. Kalpasanna dagiti Arameo pannakailetra iti nagan ket kankanayon a nangiramraman ti sumagpaw a resh (letra r), a mabalin a naimpluensiaan babaen ti ramut tit dr, a kayatna a sawen ket "pagnaedan". Isunga, ti Qumraniko a Darmeśeq (דרמשק), ken Darmsûq (ܕܪܡܣܘܩ) iti Siriako.[6][7] Ti INggles ken Latin a nagan ti siudad ket "Damascus" a naala manipud iti Griego: Δαμασκός, a nagtaud iti Arameo: דרמשק; "ti nasayaat a nasibugan a lugar".[8][9] Iti Arabiko, ti siudad ket tinawtawagan iti Dimashqu sh-Shām (دمشق الشام), urayno daytoy ket naipababa iti Dimashq wenno ash-Shām babaen dagiti umili ti Damascus, iti Siria ken dagiti dadduma pay nga Arabo nga agkakaarruba. Ti Ash-Shām ket maysa nga Arabiko a termino para iti "Lebante" ken para iti "Siria"; ti naudi a naibagbaga, ken naisangsangayan ti naipakasaritaan a Kalatakan a Siria, ket tinawtawagan ti Bilādu sh-Shām (بلاد الشام / "daga ti Lebante").
Bibliograpia
[urnosen | urnosen ti taudan]- Burns, Ross (2005). Damascus: Ti Pakasaritaan. Routledge. ISBN 978-0-415-41317-6.
- Jill, Dukesa iti Hamilton (2002). Umuna idiay Damascus: Ti sarita ti Australiano Lawag a Kabalio ken Lorenzo iti Arabia. ISBN 0-7318-1071-6.
- Aharoni, Yohanan; Avi-Yonah, Michael (1977). Ti MacMillan nga Atlas ti Biblia. Carta Ltd. ISBN 0-7318-1071-6.
- Cammelli, Stefano (2006). "Il Minareto di Gesù". Il Mulino.
{{cite journal}}
: Makasapul ti dakamat journal iti|journal=
(tulong) - ICOMOS Ti Tawidan a Madangran 2001/2002: Damascus, Ti Nangruna a Dunaya a Mediteraneo a Sito a Madangran
- Siria, Naipakasaritaan a Damascus: Ti Pannakadadael iti Duog a Siudad
Dagiti nagibasaran
[urnosen | urnosen ti taudan]Paammo
[urnosen | urnosen ti taudan]- ^ a b Sentro nga Opisina dagiti Estadistika idiay Siria: Kapitulo 2: Populasion ken Demograpiko a Panangibagbaga Naiyarkibo 2011-02-13 iti Wayback Machine Tabla 3: Karkulo dagiti Populasion ti pudno nga agtataeng idiay Siria idi 31 Disiembre 2011 bababen ti Mohafazat ken innem (iti rinibu)
- ^ Albaath.news inbaga babaen ti gobierno ti gonernador ti Damascus, Siria Naiyarkibo 2011-05-16 iti Wayback Machine (iti Arabiko), bril 2010
- ^ Sentro nga Opisina dagiti Estadistika ti Siria Senso ti Syria 2004 Naiyarkibo 2013-03-10 iti Wayback Machine
- ^ "دمشق عاصمة الثقافة العربية 2008". Damascus.org.sy. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-08-05. Naala idi 20 Hunio 2010.
- ^ Listaan I, 13 iti J. Simons, Manual para iti Panagadal iti Ehipsio dagiti Topograpiko a Listaan a mainaig iti Lumaud nga Asia, Leiden 1937. Kitaen pay ti Y. AHARONI, Ti Daga ti Biblia: Ti Naipakasaritaan a Heograpia, Londres 1967, p147, Blng. 13.
- ^ "(kadagiti Panagrepaso ti Libro) ''Taga-ugma a Damascus: Ti Naipakasaritaan a Panagadal ti Siria Siudad-Estado manipud kadagiti Kasapaan a Panawen Aginggana ti Pannkatnagna kadagiti Asirio idi 732 BC.'', Wayne T. Pitard. Mannurat a nagrepaso: Paul E. Dion, ''Warknakan dagiti Amerikano nga Eskuela iti Oriental a Panagsukisok'', Blng. 270, Taga-ugma a Siria. (Mayo, 1988), p. 98". Links.jstor.org. Naala idi 20 Hunio 2010.
- ^ "''Ti Stele a Naipammadayaw kenni Melcarth babaen ni Ben-Hadad iti Damascus'', Frank Moore Cross. ''Warknakan dagiti Amerikano nga Eskuela iti Oriental a Panagsukisok'', Blng. 205. (Peb., 1972), p. 40". Links.jstor.org. Naala idi 20 Hunio 2010.
- ^ "Online Diksionario ti Etimolohia". Etymonline.com. Naala idi 20 Hunio 2010.
- ^ "Damascus – Wiktionario". En.wiktionary.org. 9 Mayo 2010. Naala idi 20 Hunio 2010.
Dagiti akinruar a silpo
[urnosen | urnosen ti taudan] Dagiti midia a mainaig iti Damascus iti Wikimedia Commons