Apartheid
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/DurbanSign1989.jpg/220px-DurbanSign1989.jpg)
Apartheid (leveryans Afrikaans: [ɐˈpartɦɛit]; ger a styr 'studh a vos diberth'[1]) o system diberthyans herwydh hil yn Afrika Soth, ordenys gans governansow Parti Kenedhlek, neb a rewlya an pow a 1948 bys dhe 1994. An system a fronnas gwiryow, keskowethyansow ha movyansow tus dhu (neb o an brassa radn a'n poblans) rag may kwitha rewl minoryta Afrikaners.
Istori
[golegi | pennfenten]Diberthyans hil yn Afrika Soth re dhallathsa y'n oos koloniek, pan o rewlys gans kowethyans Eynda Est Iseldiryek, bys dhe dhallethvos rewl Predennek Cape of Good Hope. Displegys o Apartheid avel polici sodhogel ha drehevys wosa Nessa Bresel an Bys gans an Parti Kenedhlek afrikaner-gwarthevys.
Lagh a glassas tus a-ji dhe beswar bagas, "du", "gwynn", "kolorys" hag "eyndek". A 1960 bys dhe 1983, 3.5 milvil di-wynn a veu mevys a'ga threvow ha gorrys yn kentrevethow diberthys. Kanasedhyans di-wynn a veu dileys yn 1970. Wosa henna, nyns o tus dhu namoy burjysi, herwydh lagh, yth ens burjysi unn a dheg mammvro, henwys bantustanow owth omwoverna, ordenys herwydh kordh. Peswar anedha a dheuth ha bos (yn hanow) anserghek. Governans a dhibertha adhyskans, servisyow yagh, trethow ha servisyow poblek erel, hag o yn fenowgh gwetth ages an re na usys gans tus wynn.
Defians
[golegi | pennfenten]Movyans bras a dhefians erbyn apartheid a devis a-ji dhe Afrika-Soth. Yn keswlasek, yth esa embargo arvow ha kenwerth. A-dhia an 1950ow, protestyansow hag omsavow gwerinek a veu gorthebys gans difennans enebieth ha kargharans hembrenkysi gorth-apartheid. Hag ow lesa defians hag ow tos ha bos kreffa ha moy effeythus, y tevi freudhow.
Dileans
[golegi | pennfenten]In 1990, Lewydh F. W. de Klerk a dhallathas negysyans rag dilea Apartheid bys may feu synsys an kynsa etholansow lies-hil yn 1994, hag a veu gwaynyes gans Kuntelles Kenedhlek Afrikek ledyes gans Nelson Mandela.
Devynnow
[golegi | pennfenten]- ↑ Nancy L. Clarkson & William H. Worger. South Africa: The Rise and Fall of . Routledge, 2013. Chaptra 3: The Basis of Apartheid.