Oud
- For elva også kalla Oud, sjå Oust.
Oud | |||
![]() | |||
Klimpreinstrument | |||
---|---|---|---|
Andre namn | Arabisk lutt. På arabisk heiter instrumentet 'ud eller al 'ud og på persisk barbat | ||
Klassifisering | luttinstrument med rund kropp og hals spelte med plekter | ||
Hornbostel-Sachs klassifisering | 321.321-6 (Samansett kordofon spelt på med plekter) | ||
Døme |
Oud (uttalt 'od') er ein korthalsa lutt som stammer frå Midt-Austen. Instrumentet spreidde seg i Middelhavslanda og er ofte rekna som opphavet til den europeiske lutten. Han kan spelast som soloinstrument eller saman med song.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Holding_the_risha_pos_2.jpg/170px-Holding_the_risha_pos_2.jpg)
Skildring
[endre | endre wikiteksten]Ouden har fire eller fem strengekor. Fram til 800-talet hadde han fire enkle strengar, men deretter tok ein i bruk dobbeltstrengar, ofte også med ein bass-streng. Til forskjell frå lutt har han ingen strengebånd. Ein speler oud med eit fleksibelt plekter som er 10-15 cm langt.
Det finst tre hovudtypar av oud: Arabisk oud er den største, og finst i egyptiske, syriske og irakiske variantar. Tyrkisk oud er litt mindre, med noko kortare hals. Han er kjend som outi i Hellas, og finst også i Armenia. Persisk oud, kjend som barbat, er endå litt mindre, og har ofte strengeband. Ein bruker også oud i aserbajdsjansk musikk.
Speling
[endre | endre wikiteksten]Arabisk oud er tradisjonelt stemt i G - A - D - G - C med ein ekstra bass-streng i C eller E. Tyrkisk stemming er D - A - E - H - A - E. Det blir også brukt mange variantar utover desse grunnstemmingane. Fleirtona element blir danna gjennom at ein veskler raskt mellom høge og djupe tonar.
Rabih Abou-Khalil, Anouar Brahem og Marcel Khalifé er nokre kjende oud-spelarar.
Påverknad på andre instrument
[endre | endre wikiteksten]Ouden blei innført i Spania av maurarane, og danna dermed grunnlaget for utviklinga av den europeiske lutten. Han hadde også mykje å seia for utviklinga av gitaren.
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- «oud» i Store norske leksikon, snl.no.
- Denne artikkelen bygger på «Oud» frå Wikipedia på bokmål, og «Oud» frå Wikipedia på engelsk den 17. august 2009.