Sjirokko
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Sirocco_from_Libya.jpg/220px-Sirocco_from_Libya.jpg)
Sjirokko (også kalla sirocco[1], scirocco[1] og stundom jugo eller siroc) er ein vind i Middelhavet som kjem frå Sahara og kan nå orkan styrke i Nord-Afrika og Sør-Europa. I Nord-Afrika er han kjend med det arabiske ordet qibli (قبلی som tyder «kjem frå qibla».)
Opphavet til namnet
[endre | endre wikiteksten]Scirocco og sirocco er italienske namn som kjem frå det greske namnet σιρόκος (sirokos), medan jugo er namnet på vinden i Kroatia, Montenegro og Slovenia, og ghibli i Libya. Sjirokko-vinden når særlege område av Frankrike og inneheld her meir fukt. Her vert vinden kalla marin. På Kanariøyane vert han kalla La Kalima og her er vinden trykkande og varm og fører med seg støv. Namnet på sjirokko sørvest i Spania er leveche, og xaloc på katalansk. Leveche fører vanlegvis med seg raud Saharasand og er knytt til uvêr og kraftig regn. Vinden er særs kraftig og varer om lag fire dagar. På Malta vert vinden kalla xlokk.[2]
Utvikling
[endre | endre wikiteksten]Sjirokko oppstår frå varme, tørre og tropiske luftmassar som vert ført nordover atv lågtrykksceller som flyttar seg austover i Middelhavet med vind som startar i dei arabiske ørkenane eller i Sahara.[3] Den varmare, tørrare kontinentallufta blandar seg med den kjøligare og fuktigare havlufta i lågtrykket og sirkulasjonen mot klokka rundt lågtrykket fører denne blandingslufta til sørkysten av Europa.
Påverknad
[endre | endre wikiteksten]Sjirokko fører til støvete og tørre tilhøve langs nordkysten av Afrika, uvêr i Middelhavet og kalde, våte dagar i Europa. Sjirokko kan vare alt frå ein halv dag til mange dagar. Mange folk får problem med helsa under sjirokkovinden, anten på grunn av varmen og støvet langs kysten av Afrika, eller det kjølige og fuktige vêret i Europa. Støvet som sjirokkovinden fører med seg kan øydelegge mekanisk utstyr og trengje inn i hus.
Vindstyrkar på nesten 100 km/t (27-27 m/s, full storm) er mest vanleg om hausten og om våren. Dei når ein topp i mars og i november, samstundes med at det er særs varmt.
Liknande vindar
[endre | endre wikiteksten]Det finst andre dominerande vindsystem i regionen som bora/bura/burja (nordvestleg) og llebeig/lebeccio/lebić (sørvestleg).
Galleri
[endre | endre wikiteksten]-
Sjirokkoretningane over middelhavet
-
Saharatåke over Kufstein i Austerrike 22. februar 2004
-
Sjirokkovinden feiar inn over Zadar i Kroatia
Sjå òg
[endre | endre wikiteksten]Vindar i Middelhavet |
---|
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- Denne artikkelen bygger på «Sirocco» frå Wikipedia på engelsk, den 5. februar 2009.
- Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:
- ↑ 1,0 1,1 Sirocco på met.no, arkivert frå originalen 18. mai 2008, henta 6. februar 2009
- ↑ Encyclopaedia Britannica. Scirocco/xlokk
- ↑ Golden Gate Weather Services. Namn på vindar.
Bakgrunnsstoff
[endre | endre wikiteksten]- Namn på vindar
- Lokale vindar i Middelhavet Arkivert 2007-09-22 ved Wayback Machine.