Hotel Warszawa w Warszawie
Hotel Warszawa, dawniej Prudential House[2][3], zwyczajowo Prudential[4][5] – warszawski wieżowiec, wybudowany w latach 1931–1933 przy pl. Napoleona 9 (obecnie pl. Powstańców Warszawy) w stylu art déco z przeznaczeniem na siedzibę miejscowej spółki brytyjskiego Towarzystwa Ubezpieczeń „Prudential”. W latach 1954–2002 oraz ponownie od 2018 budynek mieści, obecnie pięciogwiazdkowy, hotel „Warszawa”.
![]() | |
![]() Budynek od strony placu Powstańców Warszawy | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Adres | |
Architekt | |
Inwestor |
Towarzystwo Ubezpieczeń Prudential |
Wysokość do dachu |
66 m |
Kondygnacje |
17 |
Rozpoczęcie budowy |
1931 |
Ukończenie budowy |
1933 |
Zniszczono |
1944 |
Odbudowano |
1954, 2018 |
Pierwszy właściciel |
Towarzystwo Ubezpieczeń Prudential |
Kolejni właściciele |
Hotele Warszawskie Syrena |
Obecny właściciel |
Holding Liwa[1] |
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |
![]() |
Opis
edytujBudynek powstał w latach 1931−1933[6] w miejscu zajmowanym do 1901 przez Szpital Dzieciątka Jezus[7]. Według pierwotnych planów miał mieć 11 pięter, jednak architekci, biorąc pod uwagę znaczne zróżnicowanie wysokości już stojących przy placu Napoleona budynków (2-6 pięter), uznali, że to będzie wysokość niewystarczająca do osiągnięcia odpowiedniego wrażenia dominanty[8]. Budynek miał wysokość 66 m (16 pięter) i był widoczny z wielu punktów Śródmieścia[9].
W dolnej części budynku znajdowała się przestrzeń biurowa, w wieży mieściły się luksusowe apartamenty. Pomiędzy nimi, na szóstym piętrze mieściły się mieszkania służbowe i pomieszczenia gospodarcze. W części biurowej mieściły się nie tylko pomieszczenia towarzystwa Prudential, ale i innych przedsiębiorstw, a także Wydziału Handlowego Poselstwa Hiszpanii (1935-1938). Najbardziej luksusowe mieszkania miały po 240 m² powierzchni, zajmowanej przez 6 pokojów, 3 łazienki, kuchnię i służbówkę. Nawet mniej luksusowe apartamenty miały oprócz wejścia głównego wejście dla służby i windy[8]. Budynek zaprojektował Marcin Weinfeld, zaś stalową konstrukcję spawaną ustawioną na żelbetowych fundamentach biurowca zaprojektowali Stefan Bryła i Wenczesław Poniż[10]. Konstrukcję wykonała warszawska spółka K. Rudzki i S-ka[11]. Drzwi wejściowe skonstruowano z patynowanej miedzi, pozostałe drzwi i framugi okien wykonano z jesionu. Nad bocznymi wejściami znajdowały się rzeźby Ryszarda Moszkowskiego[8]. Do budowy użyto ponad 2 mln cegieł, 2 tys. ton cementu oraz ponad 1500 t stali[7]. Towarzystwo Ubezpieczeń „Prudential” przeniosło się do swojej nowo wybudowanej siedziby z pałacu Kronenberga[12].
W 1937 na dachu wieżowca umieszczono antenę telewizyjną, a 26 sierpnia 1939 wyemitowano stamtąd pierwszą próbną transmisję z udziałem Mieczysława Fogga[13].
Prudential został poważnie uszkodzony w czasie II wojny światowej. W czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 wybuchły w nim pożary[14]. Podczas powstania warszawskiego został ostrzelany przez ok. 1000 pocisków. 28 sierpnia został trafiony pociskiem o masie 2 ton kalibru 600 mm z samobieżnego moździerza typu Karl-Gerät (o nazwie Ziu), co odchyliło go od pionu. Jednak jego stalowa konstrukcja przetrwała[15]. Sześć fotografii tego wydarzenia wykonanych z dachu kamienicy przy ul. Kopernika 28 przez Sylwestra Brauna ps. „Kris” należy do ikonicznych fotografii z okresu powstania[16].
Po wojnie na szczycie wypalonego wieżowca przez kilka lat gniazdował sokół wędrowny[17].
W 1945 nieruchomość odebrano przedwojennym właścicielom na podstawie tzw. dekretu Bieruta, otrzymali oni jednak później odszkodowanie na podstawie umowy indemnizacyjnej z Wielką Brytanią[18]. Budynek został odbudowany w latach 1950–1953 w socrealistycznym kostiumie (m.in. z kariatydami). Autorem nowego projektu był również Marcin Weinfeld[8]. Budynek otrzymał nową funkcję. W 1954 otwarto w nim hotel Warszawa[19]. Posiadał 375 miejsc noclegowych (pokoje jednoosobowe, dwuosobowe, 1 apartament), 200 miejsc w restauracji, 100 w kawiarni, 20 w lokalu nocnym.
Hotel zakończył działalność w 2002, a w 2005 spółka Hotele Warszawskie Syrena sprzedała budynek spółce Polimex-Mostostal za 6,3 mln euro[18]. W 2009 Polimex-Mostostal sprzedał hotel rodzinie Likusów z Krakowa[18].
W latach 2010–2018 prowadzony był remont generalny budynku[20]. Prace przerwano podczas budowy drugiej linii metra, a następnie wznowiono na przełomie 2015/2016[18]. Przewlekłość remontu wzbudziła kontrowersje, podobnie jak plan przywrócenia charakteru sprzed wojny i uznania za wartą ochrony jedynie konstrukcji stalowej[21]. Budynek został pozbawiony socrealistycznych detali, rozebrano portyk z kariatydami i herbem Warszawy, a z reprezentacyjnych wnętrz usunięto wystrój z lat 50.[22][1] W listopadzie 2018 w budynku otwarto pięciogwiazdkowy hotel Warszawa[23][1].
Galeria
edytuj-
Prudential i plac Napoleona przed 1939
-
Ul. Świętokrzyska i budynek Prudentialu (po lewej), koniec 1939
-
Gmach Prudentialu trafiony pociskiem z niemieckiego samobieżnego moździerza typu Karl, 28 sierpnia 1944
-
Zniszczony budynek Prudentialu w 1945 – widok od strony placu Powstańców Warszawy
-
Budynek w latach 70. XX wieku
Plik audio został utworzony na podstawie wersji z 7 czerwca 2023 i nie obejmuje późniejszych edycji. | |
Artykuły audio |
Przypisy
edytuj- ↑ a b c Michał Wojtczuk. Prudential ożył po remoncie. „Gazeta Stołeczna”, s. 4, 8 listopada 2018.
- ↑ Marcin Weinfeld, Architektura i Budownictwo, 1934 nr. 9 p. 267-287, Wydawnictwo Spółdzielni Wydawniczej Architektów Polskich (1934)
- ↑ Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2005, s. 68. ISBN 83-908950-8-0.
- ↑ Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 142. ISBN 978-83-63842-67-3.
- ↑ Krzysztof Komorowski (red.): Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 620. ISBN 978-83-1113474-4.
- ↑ Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 169.
- ↑ a b Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska“, 1939, s. 196.
- ↑ a b c d Grzegorz Mika. Niebotyk z placu Napoleona. „Skarpa Warszawska”. 12 (69), s. 6–8, grudzień 2014. ISSN 2084-4220. (pol.).
- ↑ Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska“, 1939, s. 195.
- ↑ Encyklopedia Warszawy, red. Barbara Petrozolin-Skowrońskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, ISBN 83-01-08836-2.
- ↑ Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 22. ISBN 978-83-61253-51-8.
- ↑ Tadeusz Stefan Jaroszewski: Dzieje Pałacu Kronenberga. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 62.
- ↑ Jerzy S. Majewski: Warszawa na starych pocztówkach. Warszawa: Agora, 2013, s. 127. ISBN 978-83-268-1238-5.
- ↑ Marian Marek Drozdowski: Alarm dla Warszawy. Ludność cywilna w obronie stolicy we wrześniu 1939 r.. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1969, s. 237.
- ↑ Jerzy Kasprzycki, Kazimierz J. Nowak: Warszawa sprzed lat. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj“, 1989, s. 91. ISBN 83-7005-201-0.
- ↑ Krzysztof Traczyński. Gmach-symbol. „Stolica”, s. 48, 51, lipiec−sierpień 2021.
- ↑ Jan Górski: Drugie narodziny miasta. Warszawa 1945. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976, s. 266.
- ↑ a b c d Bartosz Klimas. Warszawa czeka na hotel Warszawa. „Życie Mazowsza (dodatek do „Rzeczpospolitej”)”, s. R4, 25 stycznia 2017.
- ↑ Krzysztof Jabłoński i in.: Warszawa: portret miasta. Warszawa: Arkady, 1984, s. strony nienumerowane (Kronika odbudowy, budowy i rozbudowy 1945−1982). ISBN 83-213-2993-4.
- ↑ mag: Prudential: remont trwa. zyciewarszawy.pl, 2010-10-22. [dostęp 2010-11-04]. (pol.).
- ↑ Artur Głowacki, Maryla Musidłowska. Weinfeld to był wielki pan. „Skarpa Warszawska”. 12 (69), s. 12–14, grudzień 2014. ISSN 2084-4220. (pol.).
- ↑ Tomasz Urzykowski. Szczyt Prudentialu. „Gazeta Stołeczna”, s. 4, 19 grudnia 2016.
- ↑ Hotel Warszawa. [w:] Lukus Hotele i Restauracja [on-line]. hotel.com.pl. [dostęp 2018-11-28].
Linki zewnętrzne
edytuj- Prudential na stronie warszawa1939.pl
- Odbudowa Prudentialu w bazie Repozytorium Cyfrowego Filmoteki Narodowej – materiał PKF 5027.
- Archiwalne widoki budynku w bibliotece Polona