Taternictwo
Taternictwo – wspinaczka uprawiana w Tatrach. Niegdyś termin ten oznaczał każdą działalność w Tatrach polegającą na wchodzeniu na ich szczyty. Obecnie obejmuje on wyłącznie wspinaczkę górską, prowadzoną poza wyznaczonymi szlakami turystycznymi. Termin powstał w podobny sposób jak alpinizm (który dziś często jest równoznaczny ze wspinaczką górską), himalaizm czy andynizm.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Wspinacz_w_p%C5%82ytach2.jpg/220px-Wspinacz_w_p%C5%82ytach2.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Tatryhakowka.jpg/220px-Tatryhakowka.jpg)
Osoba uprawiająca taternictwo to taternik. Tym terminem określa się wyłącznie osoby, które zajmują się zaawansowaną wspinaczką górską.
Specyfika
edytujNiewielkie rozmiary gór, gęsta sieć szlaków i schronisk ułatwiają wspinaczkę w Tatrach. Natomiast częsta zła pogoda i stosunkowo duża kruszyzna ją utrudniają.
Specyficzną cechą Tatr, z którą muszą sobie radzić wspinacze, jest obecność traw w ścianach nawet najwyższych wierzchołków. Latem utrudniająca, zimą jest znacznym ułatwieniem – wspinanie w trawach przypomina nieco wspinaczkę w lodzie. Istnieją drogi przebiegające prawie w całości w trawach, w szczególności w Tatrach Zachodnich.
Stan prawny po polskiej stronie Tatr
edytujTaternictwo jest objęte w Polsce dość restrykcyjnymi regułami, uzasadnianymi potrzebą ochrony przyrody. W rejonach dopuszczonych do wspinania wspinacze mają prawo do podejścia pod ścianę najkrótszą drogą od najbliższego znakowanego szlaku i tak samo do zejścia ze szczytu do szlaku. Zdecydowana większość terenów udostępnionych do wspinania znajduje się na terenie Tatr Wysokich, w obrębie Doliny Gąsienicowej, Doliny Pięciu Stawów Polskich i Doliny Rybiego Potoku. Szczegółowy spis znajduje się na stronie internetowej Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Przemieszczać się wolno w obrębie grani i jej ścian: w Dolinie Gąsienicowej pomiędzy Świnicką Przełęczą a Żółtą Przełęczą wraz z boczną granią Kościelców na północ od Karbu (nie są jednak udostępnione wschodnie ściany Grani Fajek, ponieważ opadają one do Doliny Pańszczycy) – można w ten sposób zdobyć różnymi drogami między innymi Świnicę, Kozi Wierch, Granaty, Kościelec, Zadni Kościelec, Wierch pod Fajki. W Dolinie Pięciu Stawów Polskich od Zawratu do Małej Buczynowej Przełączki, a ponadto na odcinku Świnica – Zawrat pomiędzy granią a czerwonym szlakiem turystycznym łączącym te dwa obiekty – można w ten sposób zdobyć różnymi drogami między innymi Niebieską Turnię, Zamarłą Turnię, Kozi Wierch, Granaty, Wielką Buczynową Turnię. W Dolinie Rybiego Potoku pomiędzy Wrotami Chałubińskiego a Białczańską Przełęczą wraz z boczną granią Mnicha – można w ten sposób zdobyć różnymi drogami między innymi Mnicha, Zadniego Mnicha, Cubrynę, Mięguszowieckie Szczyty, Żabiego Konia, Rysy, Niżnie Rysy, Żabi Szczyt Wyżni. W Tatrach Zachodnich dopuszczone do wspinaczki są: skała Między Ściany w Dolinie Lejowej oraz żleb Jaroniec. Zimą niekiedy udostępniana jest także skałka Wapiennik w pobliżu schroniska Murowaniec[1].
Nie obowiązuje wymóg posiadania odpowiednich uprawnień wspinaczkowych lub członkostwa w klubie zrzeszonym w UIAA. Wspinacz nie musi też posiadać karty taternika. Obowiązkiem taternika jest natomiast zamieszczenie przed wyjściem na trasę wspinaczkową wpisu w Książce Wyjść Taternickich. Takie książki znajdują się w schroniskach w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, na Hali Gąsienicowej i nad Morskim Okiem oraz w COS PZA „Betlejemka” i na stacji kolejki na Kasprowym Wierchu. Wymóg ten nie dotyczy wspinaczki w dozwolonych miejscach w Tatrach Zachodnich[1].
Stan prawny po słowackiej stronie Tatr
edytujKwestie taternictwa po słowackiej stronie Tatr regulują przepisy TANAP-u[2], zgodnie z którymi wspinaczkę mogą uprawiać członkowie klubu wspinaczkowego (na żądanie strażników Parku wymagane jest okazanie legitymacji). Wspinaczka nie może się odbywać drogami w obszarach wskazanych jako niedozwolone[3]. Zasadniczo taternicy mogą schodzić z wytyczonych szlaków turystycznych, podchodząc pod drogę wspinaczkową o trudności co najmniej II stopnia (według tatrzańskiej skali trudności), wiodącą na szczyt lub po grani. Biwakowanie na terenie Parku jest niedozwolone[4]. TANAP nakłada też wymóg wpisywania się przez taterników do księgi wyjść w hotelach lub na kempingach[2].
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ a b Tatrzański Park Narodowy: Taternictwo powierzchniowe. [dostęp 2010-02-24].
- ↑ a b Zasady uprawiania wspinaczki w TANAPie. (ang.)
- ↑ Wykaz miejsc, gdzie wolno się wspinać – strona PZA.
- ↑ Zasady poruszania się po TPN i TANAP.
Bibliografia
edytuj- Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.