1QIsaa
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/The_Great_Isaiah_Scroll_MS_A_%281QIsa%29_-_Google_Art_Project.jpg/220px-The_Great_Isaiah_Scroll_MS_A_%281QIsa%29_-_Google_Art_Project.jpg)
1QIsaa (znany również jako Wielki Zwój Izajasza) – jeden z siedmiu zwojów znad Morza Martwego odkrytych w Kumran w 1947 roku[a]. Jest to rękopis spisany na pergaminie pochodzący z około 125 roku p.n.e., co sprawia, że jest to również jeden z najstarszych rękopisów z Qumran[b].
Opis
[edytuj | edytuj kod]1QIsaa jest największym i zarazem jednym z najlepiej zachowanych zwojów spośród wszystkich rękopisów biblijnych. Jest również jedynym prawie kompletnym zwojem z Qumran. Zwój ten składa się z 17 arkuszy pergaminu co daje łączną długość 734 cm przy szerokości sięgającej do 28 cm. Zawiera wszystkie 66 rozdziałów biblijnej Księgi Izajasza spisanych w 54 kolumnach po 31 linijek na kolumnę i do około 50 liter na linijkę. Zwój ten jest o tysiąc lat starszy niż najstarsze rękopisy Biblii hebrajskiej znane przed odkryciem w Qumran.
Wersja tekstu generalnie jest zgodna z tekstem masoreckim oraz uważanym za wzorcowy tekstem Kodeksu z Aleppo. Zawiera jednak wiele wariantów tekstowych, przykładów alternatywnej pisowni, błędów kopisty oraz poprawek. Różnice te nie mają znaczenia dla przekazu tekstu gdyż dotyczą zmian w pisowni i wymowie jakie zachodziły na przestrzeni wieków. W odróżnieniu od większości biblijnych rękopisów z Qumran wykazuje wyjątkowo pełny zakres ortografii ukazując obowiązujący tekst hebrajski w okresie Drugiej Świątyni.
(czytamy od prawej do lewej, od góry do dołu)[c]
Historia zwoju
[edytuj | edytuj kod]Zwój Izajasza wraz z Kodeksem Gminnym, komentarzem Habakuka oraz Apokryfami Genesis został sprzedany przez Beduinów będącemu członkiem Kościoła syryjskiego handlarzowi antyków z Betlejem. Ten sprzedał zwoje Anastazemu Samuelowi, metropolicie syryjskiego Kościoła prawosławnego, rezydującemu we Wschodniej Jerozolimie w syryjskim monasterze św. Marka. Samuel drogą lotniczą wywiózł je do Stanów Zjednoczonych z nadzieją na sprzedaż. Po pięciu latach, nie znalazłszy kupca, opublikował 1 czerwca 1954 roku ogłoszenie w The Wall Street Journal, w którym oferował sprzedaż czterech zwojów znad Morza Martwego. Na to ogłoszenie, ktoś zwrócił uwagę Jigaelowi Jadinowi. W końcu zwój Izajasza wraz z trzema innymi dzięki pomocy handlarzy został zakupiony przez izraelskiego archeologa Jigaela Jadina za sumę 250 000 dolarów w 1954 roku, który przywiózł go z powrotem do Izraela[1][d][e]. Podobnie jak ponad 200 innych fragmentów zwojów znad Morza Martwego zwój ten, znajduje się teraz w Jerozolimie w Sanktuarium Księgi należącym do Muzeum Izraela (HU 95.57/27)[2].
W Qumran znaleziono również około 20 innych rękopisów Księgi Izajasza, jeden został też znaleziony dalej na południe od Qumran w jaskini Wadi Muraba'at[f]. Znaleziono także sześć peszarim (hebr. פשר, interpretacje, komentarze) tej księgi. Pozwoliło to na odtworzenie pełnego tekstu Księgi Izajasza przekazywanego w II wieku p.n.e. I tak przykładowo wersety Iz 2,9b.10 nieobecne w zwoju 1QIsaa zostały uzupełnione na podstawie zwojów znalezionych w grocie 4: 4QIsaa, 4QIsab.
Księga Izajasza jest także często cytowana w innych zwojach zarówno literackich jak i religijnych włączając w to również Nowy Testament. Jest ona również zgodna z oczekiwaniami mesjańskich wierzeń społeczności żyjącej w Qumran, gdyż Księga Izajasza znana jest z przepowiedni dotyczących wyroku Boga oraz pocieszenia, a także wizji końca dni i przyjścia Królestwa Bożego.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Pozostałe sześć zwojów to: Zwój Księgi Izajasza oznaczony 1QIsab, komentarz dwóch rozdziałów Księgi Habakuka oznaczany 1QpHab, Zwój Dziękczynny oznaczony 1QH, Kodeks Gminny oznaczony 1QS, Zwój Wojny oznaczony 1QM oraz Apokryfy Genesis w języku aramejskim oznaczony 1QapGen. Te siedem zwojów znajdowało się w jednym dzbanie. (zob. Zwoje pisma znad Morza Martwego)
- ↑ Do starszych rękopisów należą zwoje pochodzące z połowy III wieku p.n.e. znalezione w grocie 4 – 4QJer (Księga Jeremiasza), 4QEx (Księga Wyjścia) i 4QSam (1 i 2 Księga Samuela.)
- ↑ Wyraźnie widoczne są uszkodzenia najczęściej rozwijanych pierwszych arkuszy zwoju.
- ↑ Jigael Jadin był synem prof. Eleazara Sukenika, który wcześniej nabył od Beduinów trzy zwoje pochodzące z groty 1 znalezione w tym samym dzbanie. Dzięki zakupowi Jadina kolekcja była więc pełna.
- ↑ Jigael Jadin był izraelskim dowódcą wojskowym. W latach 1949–1952 był Szefem Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela, archeologią zajął się później.
- ↑ Oznaczenia wszystkich manuskryptów z Qumran zawierających Księgę Izajasza to: 1QIsaa, 1QIsab, 4QIsaa, 4QIsab, 4QIsac, 4QIsad, 4QIsae, 4QIsaf, 4QIsag, 4QIsah, 4QIsai, 4QIsaj, 4QIsak, 4QIsal, 4QIsam, 4QIsan, 4QIsa°, 4QpapIsap10 (na papirusie), 4QIsaq, 4QIsar, 5QIsa. Zdecydowana większość znalazła się więc w grocie 4. (zob. The Text of Isaiah at Qumran. [dostęp 2012-04-26]. (ang.).)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Lesson Nine: The Dead Sea Scrolls. [w:] Sovereign Word [on-line]. 7 lutego 2014. [dostęp 2015-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-24)]. (ang.).
- ↑ The Great Isaiah Scroll MS A (1QIsa). [w:] the Israel Museum [on-line]. [dostęp 2012-04-25]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Bernard P. Grenfell i Artur S. Hunt: Wielki Zwój Izajasza. [w:] The Digital Dead Sea Scrolls [on-line]. [dostęp 2012-04-25]. (ang.).
- 1QIsaa The Great Isaiah Scroll. [w:] Maxwell Institute [on-line]. [dostęp 2012-04-25]. (ang.).