Anna Czerwińska
![]() Anna Czerwińska Przystanku Woodstock (2015) | |
Data i miejsce urodzenia |
10 lipca 1949 |
---|---|
Data śmierci |
31 stycznia 2023 |
Zawód, zajęcie |
farmaceuta, alpinistka |
Odznaczenia | |
![]() | |
Strona internetowa |
Anna Czerwińska (ur. 10 lipca 1949 w Warszawie, zm. 31 stycznia 2023[1]) – polska alpinistka i himalaistka, zdobywczyni sześciu ośmiotysięczników i Korony Ziemi[2].
Uczestniczyła w wyprawach wspinaczkowych m.in. z Wandą Rutkiewicz i Krystyną Palmowską[3]. Z zawodu była doktorem nauk farmaceutycznych[4] (obrona 1976), lecz od wielu lat nie pracowała w swoim zawodzie – porzuciła go dla gór, które były jej największą pasją[5]. Prowadziła firmę, która sprowadzała z Indii ubrania, biżuterię oraz inne wyroby orientalne.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Grave_of_Anna_Czerwi%C5%84ska_at_Military_Cemetery_in_Warsaw_%282023%29.jpg/240px-Grave_of_Anna_Czerwi%C5%84ska_at_Military_Cemetery_in_Warsaw_%282023%29.jpg)
Zainteresowała się wspinaczką w 1969, od tej pory wspinała się w górach, głównie w zespołach kobiecych. Z Krystyną Palmowską dokonała wielu przejść[3] aż do czasu wycofania się jej ze wspinania.
Początkowo uprawiała taternictwo, później zainteresowała się górami wyższymi: Alpami, Himalajami, Karakorum. Jej debiut przemierzania najwyższych gór miał miejsce w 1975 podczas wyprawy Ladies Expedition. Ekspedycja skończyła się dla Czerwińskiej kontuzją nogi, przez co alpinistka nie zrealizowała swojego celu. Do swoich planów powróciła w 1979, wspinając się na Rakaposhi[6]. Po 1990 wycofała się z gór najwyższych i wróciła do nich w 1997.
Pod koniec maja 2000[7] jako trzynasta osoba z Polski, w tym druga kobieta po Wandzie Rutkiewicz stanęła na szczycie Mount Everestu[8]. W latach 90. zdobywała kolejne najwyższe szczyty kontynentów[9]. Wejściem na Everest skompletowała Koronę Ziemi jako druga osoba z Polski po Leszku Cichym[4]. W momencie wejścia na Everest była najstarszą kobietą, która stanęła na tym szczycie[10].
Była autorką wielu artykułów w prasie górskiej (m.in. w „Taterniku”), a także kilkunastu książek.
Otrzymała członkostwo honorowe Polskiego Związku Alpinizmu. Postanowieniem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z 9 grudnia 2003 została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi za zasługi dla polskiego taternictwa i alpinizmu, za popularyzowanie sportu wspinaczkowego[11]. W 2019 otrzymała Medal Kalos Kagathos[12]. Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[13].
Najważniejsze osiągnięcia wspinaczkowe
[edytuj | edytuj kod]Tatry
[edytuj | edytuj kod]- direttissima północno-wschodniej ściany Kazalnicy Mięguszowieckiej (z Krystyną Palmowską)
- direttissima północno-wschodniej ściany Małego Młynarza (z Krystyną Palmowską)
- samotne przejście grani głównej Tatr (1991)
Alpy
[edytuj | edytuj kod]- północna ściana Matterhornu (1977, z Krystyną Palmowską)
- pierwsze kobiece przejście zimowe północnej ściany Matterhornu (1978, z Krystyną Palmowską, Wandą Rutkiewicz i Ireną Kęsą)
Himalaje i Karakorum
[edytuj | edytuj kod]- 1979 – Rakaposhi (7788 m n.p.m.), pierwsze kobiece wejście, nową drogą
- 30 czerwca 1983 – przedwierzchołek Broad Peak: Rocky Summit (8028 m), w dwuosobowym zespole kobiecym z Krystyną Palmowską (Palmowska weszła na główny wierzchołek)
- 15 lipca 1985 – Nanga Parbat (8126 m), w zespole kobiecym z Wandą Rutkiewicz i Krystyną Palmowską
- 1986 – dotarcie na K2 do wysokości ok. 8200 m, nową drogą do Magic Line, z Krystyną Palmowską i Januszem Majerem
- 21 maja 2000 – Mount Everest (8848 m), drugie polskie kobiece wejście
- 6 października 2000 – Shisha Pangma Middle (8013 m)
- 21 maja 2001 – Lhotse (8501 m), pierwsze polskie kobiece wejście
- 25 września 2001 – Czo Oju (8201 m)
- 2 sierpnia 2003 – Gaszerbrum II (8034 m)
- 25 maja 2006 – Makalu (8485 m), pierwsze polskie kobiece wejście
Zdobyte ośmiotysięczniki
[edytuj | edytuj kod]- główne wierzchołki: Nanga Parbat, Mount Everest, Lhotse, Czo Oju, Gaszerbrum II, Makalu
- boczne wierzchołki: Broad Peak, Sziszapangma
Korona Ziemi
[edytuj | edytuj kod]Na podstawie źródła[9]
- 1978 – Mont Blanc – Europa
- 1995 – Aconcagua – Ameryka Południowa
- 1995 – Kilimandżaro – Afryka
- 1996 – Denali (McKinley) – Ameryka Północna
- 1996 – Elbrus – Europa
- 1996 – Góra Kościuszki – Australia
- 1998 – Masyw Vinsona – Antarktyda
- 1999 – Jaya – Australia i Oceania
- 2000 – Everest – Azja
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Zdobycie Gasherbrumów współautorka, "Sport i Turystyka", Warszawa 1979, ISBN 83-217-2255-5
- Trudna góra Rakaposhi, „Sport i Turystyka”, Warszawa 1982, ISBN 83-217-2375-6
- Broad Peak '83 tylko dwie, „Sport i Turystyka”, Warszawa 1989, ISBN 83-217-2658-5
- Nanga Parbat góra o złej sławie, „Sport i Turystyka”, Warszawa 1989, ISBN 83-217-2728-X
- Dwa razy Matterhorn z Krystyną Palmowską, „Sport i Turystyka”, Warszawa 1980, ISBN 83-217-2283-0
- Groza wokół K2, „Sport i Turystyka”, Warszawa 1990, ISBN 83-217-2781-6
- Korona Ziemi, „Prószyński i S-ka”, Warszawa 2000, ISBN 83-7255-710-1
- GórFanka. Moje ABC w skale i lodzie, Wyd. Annapurna, Warszawa 2008, ISBN 83-922866-6-9
- GórFanka. Na szczytach Himalajów, Wyd. Annapurna, Warszawa 2008, ISBN 978-83-922866-7-7
- GórFanka. W Karakorum 1979 – 1986, Wyd. Annapurna, Warszawa 2010, ISBN 978-83-61968-04-7
- GórFanka powraca w Karakorum, Wyd. Annapurna, Warszawa 2011, ISBN 978-83-61968-10-8
- GórFanka na himalajskiej ścieżce, Wyd. Annapurna, Warszawa 2012, ISBN 978-83-61968-15-3
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ [24tp.pl] Zmarła Anna Czerwińska, wybitka himalaistka [online], 24tp.pl [dostęp 2023-01-31] .
- ↑ Zmarła Anna Czerwińska. Wybitna himalaistka miała 73 lata [online], Rzeczpospolita [dostęp 2023-03-08] (pol.).
- ↑ a b Annę Czerwińską (1949-2023) wspomina Krystyna Palmowska [online] [dostęp 2023-03-08] (pol.).
- ↑ a b KW Warszawa [online], kw.warszawa.pl [dostęp 2023-03-08] .
- ↑ Nie żyje wybitna polska himalaistka. Jako pierwsza Polka zdobyła Koronę Ziemi [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2023-03-08] (pol.).
- ↑ Anna Czerwińska – wspomnienie [online], Polski Związek Alpinizmu [dostęp 2023-03-08] (pol.).
- ↑ Anna Czerwińska – artykuł archiwalny
- ↑ Anna Czerwińska spoczęła na Powązkach Wojskowych [online], TVN24.pl [dostęp 2023-03-08] (pol.).
- ↑ a b Zmarła Anna Czerwińska. Himalaistka przeżyła 73 lata [online], histmag.org [dostęp 2023-03-08] .
- ↑ Wirtualna Polska Media , Nie żyje Anna Czerwińska. Miała 73 lata [online], sportowefakty.wp.pl, 31 stycznia 2023 [dostęp 2023-03-08] (pol.).
- ↑ M.P. z 2004 r. nr 20, poz. 356.
- ↑ Medale Kalos Kagathos wręczone. olimpjski.pl, 2019-10-11. [dostęp 2019-10-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-10-25)].
- ↑ Wybitna polska zawodniczka spoczęła na Powązkach Wojskowych. polsatsport.pl, 2023-02-16. [dostęp 2023-02-18].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Janusz Kurczab: Leksykon polskiego himalaizmu. Warszawa: Agora SA – Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 32-33, seria: Polskie Himalaje. ISBN 978-83-7552-383-6.
- Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.