Brzozdowce
![Ziemia](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() Kościół w Brzozdowcach | |
Państwo | |
---|---|
Obwód | |
Rejon | |
Powierzchnia |
2.347 km² |
Populacja (2001) • liczba ludności • gęstość |
|
Kod pocztowy |
81657 |
Położenie na mapie obwodu lwowskiego ![]() | |
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |
![]() |
Brzozdowce (ukr. Берездівці, trb. Berezdiwci) – wieś na Ukrainie, dawniej miasteczko, w rejonie mikołajowskim obwodu lwowskiego. Obecnie wieś liczy 1658 mieszkańców.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Została założona w 1410 przez Mikołaja Beńko. W tym samym roku erygowano parafię rzymskokatolicką. Wcześniej wzniesiono tu drewniany kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, który w 20. latach XVII w. zniszczyli Turcy i Tatarzy, a na początku XVIII w. Szwedzi[1].
W 1880 wieś liczyła 1920 mieszkańców (wyznania rzymskokatolickiego 628, greckokatolickiego 652, Żydów 640).
W II Rzeczpospolitej wieś położona w powiecie bóbreckim województwa lwowskiego. Siedziba gminy Brzozdowice. W 1931 r. wieś liczyła 1672 mieszkańców, z których Polacy stanowili większość. Do sołectwa należała kolonia Laski.W czasie II wojny światowej działała tu polska samoobrona. W różnych okolicznościach nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali 25 Polaków[2].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Kościół
[edytuj | edytuj kod]W 1769 Franciszka Rzewuska, żona Michała, właścicielka Podniestrzan, ufundowała miejscowy kościół. W kościele znajdował się od 1746 obraz Chrystusa ukrzyżowanego nieznanego autora, uważany za cudowny. Opis cudów został wydany drukiem w 1886 nakładem proboszcza ks. Joachima Motykiewicza. 16 września 1945 proboszcz Michał Kaspruk opuścił wraz z parafianami Brzozdowce zabierając między innymi obraz Chrystusa ukrzyżowanego, który obecnie znajduje się w Konkatedrze św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim. Od 1949 kościół służył jako kołchozowy skład materiałów chemicznych. W 1992 kościół zwrócono, a 23 stycznia 1993 bp Marcjan Trofimiak dokonał jego poświęcenia i rozpoczął się okres licznych remontów zniszczonego kościoła. 17 września 1995 podczas odpustu umieszczono w kościele kopię obrazu Chrystusa ukrzyżowanego[3]. 14 września 2005 kard. Marian Jaworski erygował w Brzozdowcach sanktuarium Krzyża Świętego[4]. Obecnie rzymskokatolicka parafia pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego prowadzona przez salwatorianów.
Cerkiew
[edytuj | edytuj kod]We wsi znajduje się również prawosławna cerkiew pod wezwaniem Narodzenia Pana Jezusa (Narodzenia Pańskiego). Świątynia jako greckokatolicka została zbudowana według projektu architekta lwowskiego Wasyla Nahirnego.
Osoby związane z Brzozdowcami
[edytuj | edytuj kod]- ppor. Bronisław Gawrecki – polski oficer, kawaler orderu Virtuti Militari
- ks. Kazimierz Kozłowski – polski nauczyciel religii, w 1931 przeniesiony do 7-klasowej szkoły żeńskiej w Buczaczu[5]
- Wiktor Jan Wołodkowicz h. Radwan – dzierżawca dóbr Brzozdowce i Zawałów[6]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ BRZOZDOWCE. Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego (1769 - 1777). Lwowski obw., Stryjski r-n (Mikołajowski r-n) | Kościoły i kaplice Ukrainy [online], rkc.in.ua [dostęp 2023-04-16] .
- ↑ Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Krzysztof Bulzacki, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939–1947, Wrocław: Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów, 2006, s. 17, ISBN 83-85865-17-9, OCLC 77512897 .
- ↑ Kościół. [dostęp 2016-11-11].
- ↑ Sanktuarium KRZYŻA ŚWIĘTEGO. [dostęp 2016-11-11].
- ↑ Szkolnictwo powszechne. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. IX, s. 496, 1931, R. 35.
- ↑ Jerzy Sewer Dunin Borkowski: Rocznik Szlachty Polskiej. T. 2. Lwów: Nakładem księgarni K. Łukaszewicza, 1883, s. 739.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- J. Burlikowski: Moje miasteczko Brzozdowce. Krótka historia parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzozdowcach w Archidiecezji lwowskiej. Kraków: Czuwajmy, 2003.
- Stanisław Horyń: Historia i losy miasteczka Brzozdowce. Kraków: Salwator, 2015, s. 158. ISBN 978-83-7580-449-2.
- Piotr Krasny, Marek Wójcik: Kościół parafialny p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzozdowcach [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie w dawnym województwie ruskim, t. XI, red. J.K.Ostrowski, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie, s. 45-72, 2003.
- Piotr Zawada SAC: Rany Zbawiciela, Ząbki: Apostolicum, 2011.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Brzozdowce, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 423 .
- Pyszki, albo ''Pyszczek'', młyn na obszar. Brzozdowiec, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 330 .
- Historia miasteczka Brzozdowce
- Historia Żydów w Brzozdowcach na portalu Wirtualny Sztetl
- Brzozdowce na stronie Rady Najwyższej Ukrainy (ukr.)