Dzwon Mingwan
Dzwon Mingwan (birm. မင်းကွန်း ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး /mɪ́ɴɡʊ́ɴ kʰáʊɴláʊɴ dɔ̀ dʑí/, ang. Mingun Bell) – jeden z największych dzwonów na świecie.
Przeznaczony był dla położonej w sąsiedztwie, nieukończonej ostatecznie, pagody w Mingwan – miejscowości położonej na zachodnim brzegu Irawadi w prowincji Sikong w Mjanmie, ok. 11 km na północ od Mandalaj. Waży ok. 90 ton, a odlany został w roku 1808. Do roku 2000 był drugim co do wielkości w ogóle i największym wydającym dźwięk dzwonem na świecie[a].
Opis
[edytuj | edytuj kod]Dzwon Mingwan umieszczono w specjalnie dla niego wzniesionym budynku (zayat). Waży on 55555 vissów (czyli ok. 90,5 tony). Jednak różne źródła podają rozbieżne dane: od 87[1] do 97,5[2] tony. Dzwon odlano z brązu[b]. Zewnętrzna jego średnica wynosi 4,95 m, a wysokość 3,66 m (łącznie z zawieszeniem – 6,3 m). Grubość płaszcza wynosi od 15 do 30 cm[3]. Podobnie jak inne dzwony umieszczane przy pagodach, nie posiada on serca – dźwięk z dzwonu wydobywany jest poprzez uderzanie weń drewnianą belką.
Na płaszczu dzwonu wymalowano biały napis:
မင်းဖြူမှန်မှန်ပြော
၅၅၅၅၅
Jest to popularny w Birmie wierszyk ułatwiający zapamiętanie ciężaru dzwonu (Min Phyu Hman Hman Pyaw /mí̃ pʰyù m̥à̃ m̥à̃ pyɔ́/, pol. Min Phyu Słusznie Słusznie Prawi[c] – spółgłoski poszczególnych słów są w birmańskiej astrologii przypisane do czwartku, którego liczbą jest z kolei 5), a ၅၅၅၅၅ to zapisana birmańskimi znakami liczba 55555. Pierwotnie na płaszczu dzwonu miała być wyryta inskrypcja z opisem historii jego powstania, jednak z nieznanych powodów ostatecznie jej nie wykonano. Jej tekst, sporządzony przez królewskiego ministra U Tun Nyo, zachował się w formie manuskryptu na liściach palmowych[4].
Na hełmie dzwonu znalazły się dwa strzegące go fantastyczne lwy (chinthe). Umieszczona przy nim kamienna tablica informuje w skrócie o historii dzwonu i jego rozmiarach. Zarówno zewnętrzna, jak i wewnętrzna powierzchnia płaszcza dzwonu niszczona jest napisami wyskrobywanymi i malowanymi przez odwiedzających.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Mingun_Bell_1873.jpg/220px-Mingun_Bell_1873.jpg)
Po nieudanej kampanii syjamskiej z lat 1785–1792 król Birmy Bodawpaya próbował odzyskać w kraju popularność między innymi przeprowadzając prace budowlane na ogromną skalę. Jedną z nich było wzniesienie olbrzymiej (miała mieć 170 m wysokości) pagody w Mingwan. Przeznaczony dla niej dzwon został zamówiony i odlany w roku 1808[5] (niektóre źródła[2][6] podają błędnie, że dzwon odlano w roku 1790). Do jego odlania król zatrudnił rzemieślników z Birmy, Syjamu i Arakanu. Ze względu na bardzo niskie płace i panującą w okolicach Mingwan malarię część sprowadzonych z Arakanu robotników pracowała przymusowo[7]. Według tekstu U Tun Nyo, odlew wykonano na przeciwległym, wschodnim brzegu Irawadi. Wylewanie metalu rozpoczęto 13 maja 1808 roku o godzinie 16, a zakończono 17 maja o 2:42. Przez ten czas bez przerwy czynnych było 510 pieców[4]. Do odlania dzwonu zużyto od 90721 kg (według kronik) do 100000 kg (według U Tun Nyo) miedzi. Kolejne trzy lata zajęło poszukiwanie osób, które podjęłyby się przetransportowania dzwonu na miejsce jego zawieszenia. Ostatecznie, w roku 1811, dwie barki przewiozły dzwon wpływając do specjalnie w tym celu wykonanego kanału; zawieszenie dzwonu stało się możliwe dzięki podniesieniu poziomu wody w kanale. Po zakończeniu tych prac kanał zasypano[3][6].
Podczas trzęsienia ziemi 23 marca 1839 roku, tego samego, które spowodowało pęknięcie murów pobliskiej pagody, naruszone zostały podstawy drewnianego jarzma dzwonu i przez kolejnych 57 lat spoczywał on częściowo na podporach, a częściowo bezpośrednio na ziemi. W latach 90. XIX wieku przeprowadzono publiczną zbiórkę funduszy na opłacenie ponownego zawieszenia dzwonu. Wykonania prac podjęła się firma transportowa Irrawaddy Flotilla Company wykorzystując do tego dźwignie i dźwigniki śrubowe[8]. W marcu 1896 roku dzwon zawisł ponownie, tym razem na żelaznym jarzmie opartym na żelaznych kolumnach. Wzniesiono też wtedy wokół dzwonu drewniany pawilon.
Inne informacje
[edytuj | edytuj kod]Ruch turystyczny do Mingwan obsługiwany jest głównie przez promy kursujące między tą miejscowością a Mandalaj, choć możliwy jest też dojazd drogą prowadzącą z Sikongu. Dzwon znajduje się na terenie Strefy Archeologicznej Sikong-Mingwan (ang. Sagaing-Mingun Archeological Zone). Bilet upoważniający do zwiedzania obiektów należących do tej strefy kosztował na początku 2016 roku 5000 kiatów (ok. 4$).
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Budynek, w którym dziś znajduje się Dzwon
-
Tablica z informacjami o rozmiarach i historii Dzwonu
-
Dzwon przed rokiem 1896 na fotografii Felice Beato
-
Sposób zawieszenia Dzwonu
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Od roku 2000 największym (najcięższym) wydającym dźwięk dzwonem na świecie jest Dzwon Powodzenia przy świątyni Foquan w chińskim mieście Pingdingshan. Najcięższym dzwonem, który jednak nigdy nie zadzwonił, jest moskiewski Car kołokoł.
- ↑ Według birmańskiej tradycji wrzucenie podczas odlewania dzwonu do roztopionego metalu złotej bądź srebrnej biżuterii przynosi szczęście, prawdopodobne jest więc, że brąz z którego odlano dzwon w Mingwan zawiera taką domieszkę. Istotnie, w Wanderings in Burma G.W. Bird wspomina o złotych i srebrnych plamach na płaszczu dzwonu będących według niego nieroztopionymi całkowicie złotymi i srebrnymi przedmiotami.
- ↑ Min Phyu oznacza dosłownie Białego Króla, jednak w tym przypadku jest to po prostu imię.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Falconer i in. 2013 ↓, s. 44.
- ↑ a b Pandey 2005 ↓, s. 445.
- ↑ a b Bird 1897 ↓, s. 318.
- ↑ a b Stadtner 2011 ↓, s. 154.
- ↑ Seekins 2006 ↓, s. 299.
- ↑ a b Ожегов 1992 ↓, s. 45.
- ↑ Maung Htin Aung 1967 ↓, s. 198–199.
- ↑ Bird 1897 ↓, s. 319.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- George W. Bird: Wanderings in Burma. 1897. (ang.).
- John Falconer, Elizabeth Moore, Alfred Birnbaum, Daniel Hahrs: Burmese Design & Architecture. Tuttle Publishing, 2013. ISBN 978-1-4629-0684-0. (ang.).
- Maung Htin Aung: A History of Burma. Columbia University Press, 1967. (ang.).
- C. Ожегов. Царь-пушка и царь-колокол на Иравади. „Юный художник”, 1992. ISSN 0205-5791. (ros.).
- Ashish Pandey: Encyclopaedic Dictionary of Music. T. K-Z. Gyan Publishing House, 2005. ISBN 978-81-8205-201-7. (ang.).
- Donald. M. Seekins: Historical Dictionary of Burma (Myanmar). Scarecrow Press, 2006. ISBN 978-0-8108-5476-5. (ang.).
- Donald M. Stadtner: Sacred Sites of Burma. Bangkok: River Books, 2011. ISBN 978-974-9863-60-2. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Obszerny opis dzwonu, jego historii i znaczenia, jednak bez podania źródeł. myanmars.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-08)].