Henryk Opieński
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
13 stycznia 1870 |
---|---|
Pochodzenie | |
Data i miejsce śmierci |
21 stycznia 1942 |
Instrumenty | |
Gatunki | |
Zawód |
Henryk Opieński (ur. 13 stycznia 1870 w Krakowie, zm. 21 stycznia 1942 w Morges) – polski kompozytor i muzykolog, przyjaciel Stanisława Wyspiańskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był synem urzędnika Józefa, powstańca z 1863 oraz Ludwiki z domu Kośmińskiej. Maturę zdał w Krakowie w gimnazjum Św. Anny i u W. Singera rozpoczął naukę gry na skrzypcach, a którą później kontynuował u Franza Lachnera w Pradze i, gdzie równocześnie na Politechnice otrzymał dyplom inżyniera chemii. W 1892 po powrocie do Krakowa pracował nad kompozycją pod kierunkiem Władysława Żeleńskiego. Od 1895 studiował w Paryżu u Władysława Górskiego, Zygmunta Stojowskiego i Ignacego Paderewskiego, a od 1897 w Berlinie u Heinricha Urbana oraz od 1898 ponownie w Paryżu u Vincenta d’Indy’ego. W tym czasie grał w orkiestrach Grand Opera i Colonne. Do Warszawy przyjechał w 1901 i został tam skrzypkiem orkiestry Filharmonii Warszawskiej oraz organizatorem i dyrygentem chóru Filharmonii. W latach 1904–1906 w Lipsku u Arthura Nikischa studiował dyrygenturę oraz u H. Riemanna muzykologię. Debiutował w 1906 jako dyrygent operowy we Lwowie, był dyrygentem w Operze Warszawskiej w latach 1908-1911, organizatorem orkiestry symfonicznej i jej drugim dyrygentem obok Grzegorza Fitelberga, a kierownikiem muzycznym Teatru Polskiego w Warszawie w latach 1913-1914. W 1911 był założycielem pierwszego w Polsce czasopisma muzykologicznego „Kwartalnik Muzyczny”, które redagował do 1914. W 1914 na podstawie rozprawy o lutniście W. Bekwarku otrzymał doktorat. W latach 1911–1914 wykładał historię muzyki na Wydziale Humanistycznych Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie[1]. W Lozannie przebywał w okresie I wojny światowej i, gdzie od 1917 prowadził kilkunastoosobowy chór mieszany, a capella „Motet et Madrigal” z repertuarem muzyki wielogłosowej z XVI i XVII w., a zawierającym wiele utworów polskich[2].
Opieński w 1920 przyjechał do Poznania, gdzie jesienią wspólnie z Łucjanem Kamieńskim zorganizował pierwszą w Polsce Akademię Muzyczną, którą oparto na wzorach Schola Cantorum w Paryżu i konserwatorium w Pradze, a w 1922 przekształconą w Państwowe Konserwatorium Muzyczne. Do czerwca 1926 był jej dyrektorem i wykładał w niej kompozycję i teorię oraz prowadził chór i orkiestrę. Wykształcił szereg wybitnych uczniów, m.in. kompozytora Stefana Poradowskiego. W 1925 był również dyrektorem Opery Poznańskiej. Uczestniczył w pracach Wielkopolskiego Związku Kół Śpiewaczych i od 1922 był jego prezesem. W 1925 założył i do lipca 1927 redagował jego organ „Przegląd Muzyczny”. W czerwcu 1924 był w Poznaniu współorganizatorem XI Wielkopolskiego i II Wszechpolskiego Zjazdu Kół Śpiewaczych. Wspólnie ze Stanisławem Wiechowiczem i Władysławem Raczkowskim tworzył dla chórów nowy repertuar, który był oparty głównie na polskich pieśniach ludowych. Opieński przeniósł się latem 1926 do Morges w Szwajcarii na stałe i, gdzie nadal prowadził zespół „Motet et Madrigal”. Do Polski przyjeżdżał co roku, a ostatni raz w październiku 1938 jako przewodniczący ogólnopolskiego zjazdu muzykologów, który odbywał się w Poznaniu podczas Tygodnia Muzyki Polskiej. Zmarł 21 stycznia 1942 w Morges, a pochowany został na cmentarzu w Tolochenaz[3].
Napisał utwór na 4 głosy męskie do tekstu pt „La Fuite de l'Hiver” ze zbioru poetyckiego Le Chemin des saisons Augusta Angellier'a[4]. Komponował także opery, jego Maria (na podstawie Marii Antoniego Malczewskiego) została wystawiona w Operze Poznańskiej w roku 1923.
Jego żona Anna z Krzymuskich (*8.03.1876 +25.09.1923) została pochowana na cmentarzu św. Wojciecha w Poznaniu na stokach Cytadeli. Po jej śmierci ożenił się w 1924 ze śpiewaczką i kompozytorką szwajcarską Lidią Barblan, miał syna Józefa, który był aktorem i spikerem Polskiego Radia[3].
Pieśni publikowane
[edytuj | edytuj kod]- Chansons populaires de la Pologne. Recueillies et harmonisées par Henryk Opieński. Traduction française d'Emmanuel Barblan. Couverture de B. Czarkowski. Hors-texte de St. Poray Pstrokoński. Préface de Henryk Opieński. Édition Heun, Genève (b.d.), 21 p.
- H. Opieński, La Fuite de l'hiver. Chœur à 4 voix d'hommes a capella. Paroles de Auguste Angellier. Lausanne 1929. Foetisch Frères, Éditeurs. Paris, Rouart, Lerolle et Cie, Paris.
Dyskografia
[edytuj | edytuj kod]- Chœurs polonais de la Renaissance. Strona A: Mikołaj Gomółka (ok. 1539-1609), Psaume 77 – Mikołaj Zieleński, In monte Oliveti. Ensemble Vocal Motet et Madrigal sous la direction de: H. Opieński. Strona B: Wacław Szamotulski (ok. 1525-1572), Prière du Soir – Mikołaj Zieleński, Per signum crucis. Płyta 78 obr./min. L'Anthologie Sonore nr AS 107-108. NB. Erratum: nalepki są poprzestawione. Strona A odnosi się właściwie do strony B i odwrotnie.
- Pieśni / I.J. Paderewski, H. Opieński. Katowice: Akademia Muzyczna w Katowicach: Radio Katowice, 1999.
- Songs: chamber works / Henryk Opieński. Warszawa: Acte Préalable, 2004.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906-1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, s.130, Podkarpacka BC – wersja elektroniczna
- ↑ Gąsiorowski, Topolski 1981 ↓, s. 532.
- ↑ a b Gąsiorowski, Topolski 1981 ↓, s. 533.
- ↑ Rękopis (lub kopia) jest przechowywany w Szwajcarii w Państwowym Archiwum we Fryburgu (Staatsarchiv Freiburg) pod syg.: CH AEF Société cantonale des chanteurs fribourgeois 298
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Aloys Fornerod, Henryk Opieński. Lausanne, Éditions SPES, 1942
- Henryk Opieński, I.J. Paderewski. Esquisse de sa vie et de son oeuvre. Lausanne, Éditions SPES, 1928, 2ème édition 1948
- H. Opieński, Les premiers opéras polonais considérés dans leurs rapports avec la musique de Chopin. „Revue de Musicologie”. Paris, 1929 t. 13 n° 30
- H. Opieński, La symhonie polonaise au XVIIIe siècle, [Communication faite le 19 avril 1934 à la Société Française de Musicologie]. „Revue de Musicologie” Paris, 1934
- H. Opieński, Chopin. Wyd.drugie. Lwów-Warszawa, Książnica-Atlas, 1925
- Antoni Gąsiorowski, Jerzy Topolski [red.]: Wielkopolski Słownik Biograficzny. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981, s. 532-533. ISBN 83-01-02722-3.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Dzieła Henryka Opieńskiego w bibliotece Polona
- Staatsarchiv Freiburg
- ISNI: 0000000080871922
- VIAF: 7655390
- LCCN: n87938565
- GND: 1034346016
- BnF: 14852610k
- SUDOC: 080238602
- NKC: jn20000604276
- NTA: 17646171X
- BIBSYS: 11023354
- CiNii: DA10671170
- Open Library: OL2238687A
- PLWABN: 9810638681505606
- NUKAT: n96610766
- J9U: 987007274140205171
- PTBNP: 121821
- LIH: LNB:V*8802;=BE
- RISM: people/30044423
- Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie
- Absolwenci Politechniki Czeskiej w Pradze
- Ludzie urodzeni w Krakowie
- Polacy w Szwajcarii
- Polscy kompozytorzy muzyki poważnej
- Polscy muzykolodzy
- Rektorzy Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu
- Urodzeni w 1870
- Wykładowcy Towarzystwa Kursów Naukowych 1905–1918
- Wykładowcy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina
- Zmarli w 1942