Hermes Trismegistos
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/HermesTrismegistusCauc.jpg/220px-HermesTrismegistusCauc.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Hermes_mercurius_trismegistus_siena_cathedral.jpg/220px-Hermes_mercurius_trismegistus_siena_cathedral.jpg)
Hermes Trismegistos, zlat. Hermes/Mercurius Trismegistus (stgr. Ἑ
Charakter wierzeń
[edytuj | edytuj kod]Wokół ubóstwionego mędrca na gruncie synkretyzmu filozoficzno-religijnego powstał kultowy system wierzeń pod nazwą hermetyzmu, łączący elementy greckiej filozofii z okultyzmem i astrologią. W jego ramach wykreowano odrębne koncepcje dotyczące powstania i struktury świata, a także roli i przeznaczenia człowieka[2]. Zasadniczą tezą hermetyzmu jest jedność kosmosu o ściśle powiązanych i wzajemnie uzależnionych częściach, a rzeczywisty charakter tych związków można rozpoznać wyłącznie dzięki boskiemu objawieniu[3].
W wierzeniach Hermes Trismegistos reprezentuje boską triadę religii, nauki i sztuki, które tworzą w nim pełnię, stanowiąc jednocześnie symbol „tajemnej wiedzy” starożytności. Według mitycznych podań przypisuje mu się autorstwo 36529 ksiąg, zawierających całą wiedzę i mądrość świata starożytnego – przede wszystkim tzw. Tabula Smaragdina oraz traktatów Corpus Hermeticum, stanowiących inspirację dla alchemii, mających wpływ na filozofię różokrzyżowców oraz innych tradycji ezoterycznych, gnostyckich i kabalistycznych[potrzebny przypis]. Uznano za bezsporne, że ten zbiór rozpraw, obok teorii o widocznym pochodzeniu neoplatońskim, zawiera wiele treści powstałych pod wpływem myśli egipskiej, mającej podstawy w starych tekstach hieroglificznych[4]. Pierwsze pisma hermetyczne pojawiły się w Egipcie ptolemejskim, a ich ogromny wpływ na ówczesną naukę potwierdził Strabon, według którego tebańscy kapłani (24 r. p.n.e.) przypisywali Trismegistosowi całą swą wiedzę w zakresie astrologii i astrologicznej medycyny, magii i alchemii, filozofii i teozofii, astronomii i psychologii[5].
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Emerald_tablet.jpg/220px-Emerald_tablet.jpg)
Zgodnie z inskrypcją na tablicy szmaragdowej, miała być ona dziełem Hermesa Trismegistosa[6]. Synkretyczne teorie hermetyczne zawarte są jednak również np. w poetyckiej treści epyllionu zatytułowanego Hermes, którego autorem był uczony aleksandryjczyk Eratostenes[7].
Zarówno Thot, jak i Hermes, jako bogowie pisma i mądrości tajemnej[8], pełnili funkcję psychopomposa, czyli przewodnika odprowadzającego duszę w zaświaty. Egipski Thot był bogiem mądrości, patronem astrologii i alchemii, lecz Hermes Trismegistos nie był tożsamy z greckim Hermesem; zarówno większość Greków, jak i Rzymian nie zastąpiła nigdy jednej postaci bóstwa drugą[potrzebny przypis]. Wiara we wszechmoc Trismegistosa przejawiała się nawet w kierowanych do niego prostych zaklęciach, np. o schwytanie złodzieja, stanowiąc zarazem świadectwo ówczesnej teokrazji (zmieszania bóstw)[9]. Obecna jest w papirusach magicznych i w rytualnych tabliczkach z defiksjami, gdzie wymieniany jest jako kosmokrator megas lub panton magon archigetes[10].
W historycznej spuściźnie
[edytuj | edytuj kod]W późniejszym czasie Hermes Trismegistos występuje jako postać przewodnia w wierzeniach pewnych kręgów ezoterycznych oraz gnostyckich sekt ofitów (nasseńczyków), sabejczyków i u setian w ich tekstach z tzw. Biblioteki z Nadż Hammadi[11].
W tarocie Trismegistos jest utożsamiany z kartą Maga i oznacza aktywność, intelekt, poznawanie świata, panowanie nad sobą i nad światem, silną wolę. Jest symbolem absolutnej jedności mistyki, nauki i sztuki[potrzebny przypis].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Hermes Trismegistos, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-03-22] .
- ↑ Michał Pietrzykowski: Mitologia starożytnej Grecji. Warszawa: WAiF, 1979, s. 127.
- ↑ Leksykon symboli Herdera. Warszawa: TCHU, 2009, s. 91.
- ↑ François Daumas: Od Narmera do Kleopatry. Cywilizacja starożytnego Egiptu. Warszawa: PWN, 1970, s. 253.
- ↑ Anna Świderkówna: Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta. Warszawa: PIW, 1978, s. 348.
- ↑ Roman Bugaj: Hermetyzm. Wrocław: Ossolineum, 1991, s. 120, ISBN 83-04-03559-6.
- ↑ Anna Świderkówna: Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta, dz. cyt., s. 170.
- ↑ Wiktor Stoczkowski: Ludzie, bogowie i przybysze z kosmosu. Warszawa: PIW, 2005, s. 140.
- ↑ Anna Świderek: Kiedy piaski egipskie przemówiły po grecku. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1959, s. 186-187.
- ↑ Der Kleine Pauly. T. 2. München: Deutscher Taschenbuchverlag, 1979, kol. 1075, 42-46.
- ↑ Der Kleine Pauly, dz. cyt., kol. 1075, 32-39.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Asclepius. aussagenlogik.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-01-17)]. – łaciński tekst traktatu z Corpus Hermeticum w edycji Henricusa Stephanusa (1505)
- Pimander. aussagenlogik.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-01-07)]. – tekst hermetycznego traktatu „Pimander” w łac. tłumaczeniu Marsilio Ficino i w edycji Damiana z Mediolanu (1493)
- ISNI: 0000000081027627, 0000000487896208
- VIAF: 24571510, 65145970325532252490, 3267160668324503560001, 822144647705342525212, 82154381046430292063, 26151776784718011759
- LCCN: n80133312
- GND: 119068982
- NDL: 00458734
- LIBRIS: tr578d3c2qmz9vm
- BnF: 12057248q
- SUDOC: 245079416
- SBN: CFIV051195
- NLA: 35189746
- NKC: xx0021493
- BNE: XX848637
- NTA: 069895333
- BIBSYS: 5027383, 13022185
- CiNii: DA04710449
- PLWABN: 9810578658005606, 9810594765705606
- J9U: 987007262501905171
- PTBNP: 73144, 323756
- LNB: 000215883
- NSK: 000114942
- CONOR: 5813603, 94620515
Ε Β Ε : 45445- BLBNB: 000237060
- LIH: LNB:4ys;=CA