Karczew (gmina)
gmina miejsko-wiejska | |||||
![]() Urząd Miejski w Karczewie | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
TERC |
1417043 | ||||
Siedziba | |||||
Burmistrz |
Michał Piotr Rudzki | ||||
Powierzchnia |
81,49 km² | ||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość |
195,3 os./km² | ||||
Nr kierunkowy |
22 | ||||
Tablice rejestracyjne |
WOT | ||||
Adres urzędu: ul. Warszawska 2805-480 Karczew | |||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||
| |||||
Położenie na mapie powiatu![]() | |||||
52°05′00″N 21°15′00″E/52,083333 21,250000 | |||||
Strona internetowa | |||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Karczew (do 1916 gmina Otwock) – gmina miejsko-wiejska w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa warszawskiego.
Siedziba gminy to Karczew.
Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Otwocku, oddalona o około 4 km.
Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwało 15 929 osób.
Jednostki pomocnicze gminy
[edytuj | edytuj kod]Gmina Karczew zostało podzielona na 15 jednostek pomocniczych gminy – 15 sołectw[2].
Sołectwa:
Struktura powierzchni
[edytuj | edytuj kod]Według danych z roku 2002[5] gmina Karczew ma obszar 81,49 km², w tym:
- użytki rolne: 58%
- użytki leśne: 24%
Gmina stanowi 13,25% powierzchni powiatu.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 15 971 | 100 | 8247 | 51,64 | 7724 | 48,36 |
gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
195,99 | 101,2 | 94,78 |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Gmina_karczew_ludnosc_2010.png/330px-Gmina_karczew_ludnosc_2010.png)
- Piramida wieku mieszkańców gminy Karczew w 2014 roku[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Gmina Karczew powstała 16 grudnia 1916, pod okupacją niemiecką podczas I wojny światowej, z obszaru zniesionej wiejskiej gminy Otwock, po wydzieleniu z niej nowo utworzonego miasta Otwocka[8]. Równocześnie okupant gminy przniósł zarówno gminę jak i Otwock z powiatu mińskiego do powiatu warszawskiego[9].
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości gmina Karczew oraz miasto Otwock w dalszym ciągu przynależały de facto do powiatu warszawskiego w woj. warszawskim, i z nim były spisywane, mimo że zmiana powiatowa tych jednostek nie została nigdy sformalizowana przez odrodzone państwo polskie[10]. Doszło do tego dopiero 14 lipca 1924, kiedy to ich przynależność do powiatu warszawskiego została uregulowana[11].
1 stycznia 1925 roku z gminy Karczew wyłączono Wille Świderskie, które weszły w skład nowo utworzonej gminy Falenica Letnisko w tymże powiecie[12].
1 października 1932 z gminy Karczew wyłączono i włączono do miasta Otwocka[13]:
- część folwarku Anielin, bezpośrednio przylegającą do dotychczasowej granicy miasta Otwocka, o powierzchni 250 ha, 10 a, 21 m²;
- część folwarku Pogorzel o powierzchni 97 ha, 55 a, 29 m²;
- grunta zaserwitutowe należące do osad: Nr. 1,19 wsi Kępa Nadbrzeżna i 1,26 wsi Nadbrzeż;
- grunta zaserwitutowe należące do osady Nr. 1,18 wsi Przewóz Karczewski.
20 października 1933 gminę Karczew podzielono na 21 gromad (skład gromad w nawiasie)[14]:
- Brzezinka – Brzezinka (w.), Batorówka (w.), Dąbrowa (w.) i Kozłówka (os.);
- Celestynów – Celestynów (w.), Grabina (kol.), Górki Człekowskie (kol.), Radzin (f.) i Rochówka (kol.);
- Dąbrówka – Dąbrówka (w.);
- Glina – Glina (w.) i Glina (f.);
- Glinki – Glinki (w.), Julianów (w.), Julianów A (os.), Kępa Gliniecka (w.) i Kępa Pijarska (w.);
- Janów – Janów (w.), Kolonie Otwockie (w.) i Wola Sobiekurska (w.);
- Karczew – Anielin (f.), Karczew (os.) i Pogorzel (f.);
- Kępa Nadbrzeska – Kępa Nadbrzeska (w.) i T-wo Błońskie (os.);
- Lasek – Lasek (w.), Skarbonka (f.), Strzępki (os.) i Sitkówek (os.);
- Łukówiec – Łukówiec (w.);
- Nadbrzeż – Kępa Rybacka (w.), Nadbrzeż (w.) i T-wo Wodokty (os.);
- Ostrowiec – T-wo Maksymilianów A (os.), T-wo Ostrowiec (os.), Ostrowiec (w.), T-wo Podgórze (os.) i Rosłonki (w.) ;
- Otwock Mały – Otwock Mały (w.);
- Otwock Wielki – Otwock Wielki (w.), Otwock Wielki (f.) i Wygoda (w.);
- Piotrowice – Piotrowice (w.) i Urzecze (w.);
- Pogorzel – Okoły (f.), Pogorzel (w.) i Samuszyn (f.);
- Przewóz – Przewóz (w.);
- Sobiekursk – Maksymilianów (os.), Sobiekursk (w.) i Sobiekursk (f.);
- Świdry Wielkie – Świdry Wielkie (w.);
- Tabor – Tabor (w.), Tabor-Warszówek (w.), Tabor-Zaiski (w.), Tabor-Karpiska (w.), Tabor-Kąty (w.), Tabor-Podbiel (w.) , Tabor-Ponurzyca (w.), Tabor-Regut (w.), Tabor-Sabinki (w.), Tabor-Jaźwiny (w.) i Tabor-Leśniczówka (w.);
- Władysławów – Glinki (f.) i Władysławów (w.);
Po II wojnie światowej gmina zachowała przynależność administracyjną. Z gromady Otwock Wielki wyodrębniono gromadę Wygoda.
1 lipca 1952 z gminy Karczew wyłączono:
- gromady Celestynów, Dąbrówka, Glina, Lasek, Pogorzel i Tabor, tworząc z nich – de iure – nową gminę Celestynów[15] (przekształconą de facto w dzielnicę Celestynów[16]);
- gromady Brzezinka, Glinki, Janów, Kępa Nadbrzeska, Łukówiec, Nadbrzeż, Ostrowiec, Otwock Mały, Otwock Wielki, Piotrowice, Sobiekursk, Władysławów i Wygoda, tworząc z nich – de iure – nową gminę Ostrowiec[15] (przekształconą de facto w dzielnicę Ostrowiec[16]);
- gromadę Świdry Wielkie, którą włączono do gminy Józefów[15] (przekształconą równocześnie w dzielnicę Józefów[16]);
Po zmianach tych (1 lipca 1952), w następstwie likwidacji powiatu warszawskiego, gminę Karczew – składającą się już tylko z dwóch gromad Karczew i Przewóz – przeniesiono do nowo utworzonego powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, gdzie została przekształcona w jedną z jego ośmiu jednostek składowych – dzielnicę Karczew[16].
Dzielnica Karczew przetrwała do końca 1957 roku, czyli do chwili zniesienia powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, przekształcając go w zwyczajny powiat otwocki[18]. 1 stycznia 1958, już w powiecie otwockim, nadano jej status osiedla, przez co nigdy nie stała się gromadą[19]. Prawa miejskie osiedle Karczew otrzymało 31 grudnia 1959[20].
1 stycznia 1973 w powiecie otwockim reaktywowano (w zupełnie innym składzie) zniesioną w połowie 1952 roku gminę Karczew[21].
Zmiany terytorialne
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość | 1867-01-13 | 1916-12-16 | 1925-01-01 | 1951-05-15 | 1952-07-01 | 1958-01-01 |
---|---|---|---|---|---|---|
Brzezinka | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Celestynów | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Celestynów (dz) | Celestynów (gr) |
Dąbrówka | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Celestynów (dz) | Celestynów (gr) |
Glina | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Celestynów (dz) | Celestynów (gr) |
Glinki | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Janów | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Karczew | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Karczew (dz) | Karczew (os) |
Kępa Nadbrzeska | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Lasek | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Celestynów (dz) | Celestynów (gr) |
Łukówiec | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Nadbrzeż | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Ostrowiec | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Otwock | Otwock | Otwock (m) | Otwock (m) | Otwock (m) | Otwock (m) | Otwock (m) |
Otwock Mały | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Otwock Wielki | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Piotrowice | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Pogorzel | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Celestynów (dz) | Celestynów (gr) |
Przewóz | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Karczew (dz) | Karczew (os) |
Sobiekursk | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Świder (Wille Świderskie) | Otwock | Karczew | Falenica Letn. | Józefów | Otwock (m) | Otwock (m) |
Świdry Wielkie | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Józefów (dz) | Otwock (m) |
Tabor | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Celestynów (dz) | Celestynów (gr) |
Władysławów | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Wygoda | Otwock | Karczew | Karczew | Karczew | Ostrowiec (dz) | Ostrówiec (gr) |
Ochotnicze straże pożarne
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Budynek_OSP_w_Karczewie.jpg/240px-Budynek_OSP_w_Karczewie.jpg)
W gminie funkcjonuje 3 jednostek ochotniczej straży pożarnej. Są to[23]:
- OSP w Karczewie,
- OSP w Łukówcu,
- OSP w Otwocku Wielkim.
Władze gminy
[edytuj | edytuj kod]Naczelnicy Karczewa:
- Krzysztof Kwiatkowski (1970-1980)
- Piotr Czabaj (1980-1985)
- Robert Ostrowski (1985-1990)
Przewodniczący Rady Gminy:
- Włodzimierz Budkowski (1990–1994)
- Mirosław Dąbrowski (1994–1998)
- Tadeusz Marton (1998–2002) oraz (2010–2014)
- Waldemar Pawlik (2002–2006)
- Danuta Żelazko (2006–2010)
- Danuta Trzaskowska (2014-2018)
- Piotr Stanisław Żelazko (2018-2024)
- Piotr Kwiatkowski (od 2024)
Burmistrzowie Karczewa:
- Mirosław Antoni Pszonka (1990–2002)
- Władysław Dariusz Łokietek (2002-2018)
- Michał Piotr Rudzki (od 2018)
Sąsiednie gminy
[edytuj | edytuj kod]Celestynów, Góra Kalwaria, Konstancin-Jeziorna, Otwock, Sobienie-Jeziory
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Gmina Karczew w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-15] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ a b Lista sołectw na stronie gminy
- ↑ a b Urzą Statystyczny w Warszawie
- ↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Dane - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
- ↑ Dane - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
- ↑ Protokół posiedzenia Rady gminnej w Karczewie z 16 XII 1916 r.. [dostęp 2010-03-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-03-05)].
- ↑ Verordnungsblatt für das General-Gouvernement Warschau. 1916 nr 25 (22 III)
- ↑ Rocznik statystyki Rzeczypospolitej Polskiej. R. 1, 1920/21 cz. 1
- ↑ Dz.U. z 1924 r. nr 60, poz. 601
- ↑ Dz.U. z 1924 r. nr 97, poz. 901
- ↑ Dz.U. z 1932 r. nr 79, poz. 701
- ↑ Warszawski Dziennik Wojewódzki: dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14, poz. 136
- ↑ a b c Dz.U. z 1952 r. nr 26, poz. 180
- ↑ a b c d Dz.U. z 1952 r. nr 27, poz. 185
- ↑ Dz.U. z 1952 r. nr 26, poz. 181
- ↑ Wyłączając z niego jednak Otwock, który stał się powiatem miejskim
- ↑ Dz.U. z 1957 r. nr 39, poz. 176
- ↑ Dz.U. z 1959 r. nr 66, poz. 407
- ↑ Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim
- ↑ Źródła w sekcji opisowej powyżej.
- ↑ Lista OSP na stronie gminy