Kiszonka
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Cattle_eating_corn_silage.jpg/250px-Cattle_eating_corn_silage.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Bale_siano_Boron%C3%B3w_2008.jpg/250px-Bale_siano_Boron%C3%B3w_2008.jpg)
Kiszonka – pasza objętościowa, np. z zielonek, parowanych ziemniaków lub wysłodków, zakonserwowana naturalnie (biologicznie) w wyniku fermentacji lub chemicznie przez dodanie specjalnego preparatu (konserwantu)[1]. Kiszonki zapewniają dostęp do pasz objętościowych przez cały rok. Są dużo łatwiejsze w magazynowaniu niż siano[2]. Skład chemiczny prawidłowo zakiszonego materiału różni się niewiele od materiału wyjściowego[3]. Zakiszana masa wymaga silnego ugniecenia, celem wyparcia powietrza. Przy zakiszaniu roślin niskobiałkowych można stosować dodatki substancji azotowych (np. mocznik); rośliny wysokobiałkowe można mieszać z zasobnymi w węglowodany. Z podsuszonej zielonki uzyskuje się kiszonkę o dużej zawartości suchej masy (40–50%), tzw. sianokiszonkę[4]. Kiszonkę należy dobrać w zależności od rodzaju bydła i innych zwierząt[5][6]. Ze względu na minimum cukrowe rośliny dzieli się na:
- łatwo kiszące się, które zawierają wystarczającą ilość lub nadmiar cukrów, np. kukurydza[7][8], trawa sudańska, owoce dyni, kapusta, topinambur, burak cukrowy[9], owies[10], słonecznik, rzepak, liście okopowych korzeniowych, trawy (potraw), ziemniak, wysłodki buraczane, pulpa ziemniaczana; pasze te mimo różnej zawartości wody kiszą się dobrze bez konserwantów,
- trudno kiszące się, w których cukier w czasie kiszenia przefermentuje w 90–100% do kwasu mlekowego, a mimo to będzie go za mało do dobrego zakonserwowania kiszonki; należą tu: bobik, groch, peluszka, łubin, nostrzyk, wyka, koniczyna czerwona[11] i biała, łęty ziemniaczane i in.; z roślin tych można uzyskać dobrą kiszonkę po dodaniu pasz z grupy pierwszej lub melasy, konserwantów albo też po powiędnięciu,
- niekiszące się, do których należą: pokrzywa, lucerna, seradela, soja, łodygi dyni, pomidorów, lędźwian i in.; rośliny te można zakisić tylko po zastosowaniu konserwantów, dodaniu 3–4% melasy lub innych pasz zawierających cukier bądź przez zmieszanie z roślinami łatwo kiszącymi się w stosunku 2:1 lub 3:1.
Nadmiar cukru przy kiszeniu pasz bywa również niekorzystny, gdyż wtedy uzyskuje się kiszonkę za kwaśną, zachodzą w niej też duże straty składników pokarmowych wskutek fermentacji alkoholowej (np. burak cukrowy, kukurydza); zbyt kwaśną kiszonkę zwierzęta jedzą niechętnie. Dlatego lepsze są kiszonki kombinowane, sporządzane z różnych roślin[12].
Ocenę kiszonki przeprowadza się organoleptycznie w gospodarstwie (wygląd, barwa, zapach, zawartość wody, stopień zanieczyszczenia, stopień wyjadania przez zwierzęta czyli smakowitość) oraz w laboratorium (pH, procentowa zawartość kwasów wolnych i związanych, amoniaku).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Czym jest kiszonka? [online] [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ Kiszonki: plusy i minusy zakiszania [online], Projekt Agrar, 9 kwietnia 2020 [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ Kiszonka na „6+” krok po kroku - E-pole [online], e-pole.pl [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ Jak zrobić dobrą kiszonkę ? [online], Doradca-rolniczy.pl, 14 lutego 2017 [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ Kiszonki dla bydła mlecznego [online], www.modr.mazowsze.pl [dostęp 2022-01-28] .
- ↑ kiszonka - Encyklopedia Leśna [online], www.encyklopedialesna.pl [dostęp 2022-01-28] .
- ↑ Fakt.pl, Kiszonka z kukurydzy – sztuka robienia bardzo dobrej paszy dla krów [online], AgroFakt.pl, 19 grudnia 2019 [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ l, Jak zabezpieczyć stabilność kiszonki z kukurydzy? [online], www.tygodnik-rolniczy.pl [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ Zakiszanie wysłodków buraczanych [online], Kalendarzrolnikow.pl - Jesteśmy agroportalem dla całej rodziny. [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ l, Przydatność kiszonek z całych zbóż w żywieniu bydła [online], Wiadomości Rolnicze Polska, 19 maja 2021 [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ Kiszonki z traw i roślin motylkowatych – ich zalety i zasady przygotowania | KalendarzRolnikow.pl [online], Kalendarzrolnikow.pl - Jesteśmy agroportalem dla całej rodziny. [dostęp 2022-01-28] (pol.).
- ↑ Dobra kiszonka z traw i roślin motylkowych [online], Projekt Agrar, 5 maja 2020 [dostęp 2022-01-28] (pol.).