Kościół San Michele in Isola
kościół klasztorny | |||||||||||||||||||
![]() Kościół od strony Canale delle Navi | |||||||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Miejscowość | |||||||||||||||||||
Adres |
Isola di San Michele, 30121, Venezia VE, Italia | ||||||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Wenecji ![]() | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Włoch ![]() | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Wenecji Euganejskiej ![]() | |||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||
Strona internetowa |
Kościół San Michele in Isola (kościół św. Michała na Wyspie) – rzymskokatolicki kościół w Wenecji, na wyspie San Michele, dedykowany św. Michałowi Archaniołowi. Administracyjnie należy do Patriarchatu Wenecji.
Jest pierwszym kościołem zaprojektowanym przez Maura Codussiego w Wenecji i zarazem pierwszym kościołem renesansowym w tym mieście.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwotny kościół
[edytuj | edytuj kod]Pierwotny kościół został założony w X wieku i poświęcony Archaniołowi Michałowi. Zbudowano też klasztor, w którym w latach 1212–1818 mieszkali kameduli. Wśród nich był brat Capellari, który później został papieżem (jako Grzegorz XVI), oraz znany kartograf Fra Mauro, którego imieniem nazwano jeden z kraterów na Księżycu. Kościół ten został rozbudowany i konsekrowany w 1221 roku[1].
Obecny kościół
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/San_Cristoforo%2C_San_Michele%2C_and_Murano_from_the_Fondamenta_Nuove%2C_Venice_%281722%29.jpg/240px-San_Cristoforo%2C_San_Michele%2C_and_Murano_from_the_Fondamenta_Nuove%2C_Venice_%281722%29.jpg)
W 1436 roku rozpoczęto budowę niewielkiego klasztoru. Dwadzieścia lat później zbudowano kampanilę. Z około 1436 roku pochodzi posąg Michała Archanioła, ukazanego w momencie przebijania smoka, dzieło gotyckiego mistrza, prawdopodobnie pochodzenia toskańskiego[2]. W latach 1469–1478 kościół został przebudowany w obecnym kształcie przez Maura Codussiego, który wcześniej pracował dla kamedułów w Rawennie. Był to jego pierwszy obiekt w Wenecji i zarazem pierwszy wenecki kościół w stylu renesansowym. Projekt fasady i wykorzystanie istryjskiego kamienia wywarły bardzo duży wpływ na wenecką architekturę sakralną. Sześciokątna Cappella Emiliana na lewo od fasady została ufundowana z woli Margherity Vitturi, wdowy po Giovannim Emilianim[1]. W 1527 roku Guglielmo dei Grigi zaprezentował model kaplicy, a prace budowlane rozpoczęły się w roku następnym. W 1529 roku Giovambattista da Carona otrzymał zlecenie na wykonanie grup rzeźbiarskich do trzech ołtarzy we wnętrzu oraz posągów św. Jana Chrzciciela i św. Małgorzaty dla upamiętnienia Giovanniego Battisty Emiliani i Margherity Vitturi. Sześć eliptycznych okien wykonano w 1533 roku z witrażami Giovambattisty, przeora Ospedale dei Battuti na Murano. W 1539 roku Giovanni Antonio da Carona otrzymał zlecenie na budowę ołtarzy, a sam Guglielmo dei Grigi ukończył dekorację kaplicy kładąc w 1540 roku marmurową posadzkę. Prace ostatecznie zakończyły się w 1543 roku[3]. Kaplica została odrestaurowana w latach 1560–1562 przez Jacopa Sansovina[1].
XIX wiek
[edytuj | edytuj kod]W 1807 roku Napoleon wybrał sąsiednią wyspę San Christoforo della Pace pod cmentarz miejski[4]. W 1810 roku kanał, który dzielił wyspy San Michele i San Cristoforo, został zasypany w celu rozbudowy cmentarza na wyspę San Michele[1]. W latach 1819–1822 w klasztorze przetrzymywano więźniów politycznych. W 1819 roku klasztor przeszedł w ręce reformatów[4].
XXI wiek
[edytuj | edytuj kod]W dniach od 12 maja do 2 września 2012 roku z okazji 800. rocznicy przybycia kamedułów do Wenecji Museo Correr, Museo Archeologico Nazionale oraz Sale Monumentali della Biblioteca Nazionale Marciana zorganizowały i zaprezentowały okolicznościową wystawę „San Michele in Isola. Isola della conoscenza. Ottocento anni di storia e cultura camaldolesi nella laguna di Venezia”, poświęconą temu wydarzeniu[5].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Fasada
[edytuj | edytuj kod]Trzyczęściowa fasada została wzniesiona z białego kamienia istryjskiego. Część środkową wieńczy półokrągły tympanon, poniżej którego znajduje się centralne, okrągłe okno[6]. Części boczne fasady, oddzielone od środkowej lizenami. zostały przeprute monoforiami. W przyziemiu znajduje się portal, zwieńczony tympanonem z XV-wiecznym posągiem Madonny z Dzieciątkiem na szczycie[7]. Gotyckie drzwi na prawo od fasady prowadzą do XV-wiecznego klasztoru[1].
Kaplica Emiliani
[edytuj | edytuj kod]Po lewej stronie fasady znajduje się kaplica Emiliani (cappella Emiliani). Wzniesiona na planie sześciokąta, jest zwieńczona półkolistą kopułą. Jej najbardziej charakterystyczną cechą jest złożoność: składa się ona z dwóch półkulistych kopuł, połączonych centralnym filarem. Kopuła wewnętrzna jest zbudowana z cegieł, a zewnętrzna – z bloków z kamienia istryjskiego, układanych w poziomie. Kamienny filar środkowy jest połączony z kopułą zewnętrzną za pomocą żelaznych drągów[3].
Okrągłe wnętrze, rozczłonkowane jest kolumnami korynckimi. Ściany pomiędzy nimi są udekorowane polichromowanym marmurem. Na trzech ołtarzach znajdują się marmurowe rzeźby: Zwiastowanie Pańskie, Pokłon pasterzy i Objawienie Pańskie, wszystkie dłuta Giovanniego Antonia da Corona[8].
Kampanila
[edytuj | edytuj kod]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/0_Venise%2C_San_Michele_in_Isola.jpg/275px-0_Venise%2C_San_Michele_in_Isola.jpg)
XV-wieczna kampanila, zwieńczona kopułą, jest pokryta ornamentami z terakoty[2]. Ma 40 m wysokości i zestaw dzwonów uruchamianych elektromechanicznie[1].
Wnętrze
[edytuj | edytuj kod]Wnętrze jest trzynawowe, przykryte płaskim stropem kasetonowym (podobnie jak florencka bazylika San Lorenzo Filippa Brunelleschiego). Prezbiterium, oddzielone od naw łukiem triumfalnym, jest przykryte kopułą, wspartą na pendentywach i zakończone półkolistą apsydą. Barokowy ołtarz z 1686 roku zdobią posągi Św. Michał Archanioł, Św. Romuald i Św. Benedykt, przypisywane Paolowi Callalowi[8].
Codussi przypuszczalnie zaprojektował barco, wsparty na arkadach chór klasztorny, który przecina w poprzek kościół[2]. Pod barco stoją dwa posągi, Św. Małgorzata dłuta Melchiora Barthela oraz Św. Hieronim dłuta Josse de Corte[8]. Nad wejściem do kościoła znajduje się pomnik doży Giovanniego Dolfina z dekoracją rzeźbiarską (posągi Wiary i Roztropności oraz popiersie zmarłego) przypisywaną Pietrowi Berniniemu. Na posadzce przed portalem zwraca uwagę kamień nagrobny brata Paola Sarpiego. Na ścianach widnieją: Adoracja złotego cielca Gregoria Lazzariniego, Poskramianie węży Antonia Zanchiego oraz drewniana, przypuszczalnie XVI-wieczna, rzeźba Chrystus pomiędzy Maryją a św. Janem. W nawach są tablice i kamienie nagrobne z XV i XVI wieku. W lewej nawie znajduje się renesansowa kaplica Santa Croce z początku XVI wieku. Jej wyposażenie stanowi barokowy ołtarz z tabernakulum. W kaplicy są drzwi, za którymi znajduje się wejście na chór klasztorny, zaś z jej westybulu prowadzi korytarz do kaplicy Emiliani[8].
Zakrystia
[edytuj | edytuj kod]W zakrystii znajdują się barokowe meble z 1698 roku. Sufit pokrywają XVIII-wieczne freski Romualda Mauri[8]. [8].
Uwaga
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Jeff Cotton: Santa Michele in Isola. www.churchesofvenice.co.uk. [dostęp 2019-04-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-16)]. (ang.).
- ↑ a b c Concina 1995 ↓, s. 250.
- ↑ a b Alberto Lionello, Claudio Menichelli: The unusual dome of the Cappella Emiliana on the Island of San Michele in the Venice Lagoon. www.unesco.org. [dostęp 2019-04-30]. (ang.).
- ↑ a b Club Italiano 1985 ↓, s. 640.
- ↑ Polo Museale Veneto: San Michele in Isola. Isola della conoscenza. Ottocento anni di storia e cultura camaldolesi nella laguna di Venezia. polomusealeveneto.beniculturali.it. [dostęp 2019-04-30]. (wł.).
- ↑ Zucchoni 1993 ↓, s. 49.
- ↑ Club Italiano 1985 ↓, s. 640–641.
- ↑ a b c d e f Club Italiano 1985 ↓, s. 641.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Guido Zucchoni: Venezia: guida all'architettura. Lupatoto: Arsenale Editrice, 1993. ISBN 978-88-7743-129-5. (wł.).
- Touring Club Italiano: Venezia. Wyd. 3. Milano: Touring Editore, 1985. ISBN 88-365-0006-4. (wł.).
- Ennio Concina: Le chiese di Venezia: l'arte e la storia. Udine: Magnus Edizioni SpA, 1995. ISBN 88-7057-153-X. (wł.).