Kuwejt
| |||||
Hymn: النشيد الوطني trl. An-Našīd al-Waṭanī, trb. An-Naszid al-Watani | |||||
Ustrój polityczny | |||||
---|---|---|---|---|---|
Konstytucja | |||||
Stolica | |||||
Data powstania | |||||
Władca | |||||
Premier | |||||
Powierzchnia |
17 818 km² | ||||
Populacja (2017) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość |
247 os./km² | ||||
Kod ISO 3166 |
KW/KWT/414 | ||||
Waluta |
dinar kuwejcki (KWD) | ||||
Telefoniczny nr kierunkowy |
+965 | ||||
Domena internetowa | |||||
Kod samochodowy |
KWT | ||||
Kod samolotowy |
9K | ||||
Strefa czasowa |
UTC +3 | ||||
Język urzędowy | |||||
Religia dominująca | |||||
PKB (2023) • całkowite • na osobę |
|||||
PKB (PSN) (2023) • całkowite • na osobę |
| ||||
![]() | |||||
Położenie na mapie![]() |
Kuwejt, Państwo Kuwejt (دولة الكويت, trl. Dawlat al-Kuwayt, trb. Daulat al-Kuwajt) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego.
Warunki naturalne
[edytuj | edytuj kod]- Powierzchnia nizinna, głównie (92,2%) pustynie i półpustynie. Najwyższe tereny w północno-zachodniej części kraju osiągają 306 m n.p.m. Użytki rolne stanowią 0,2% powierzchni kraju, łąki – 7,5%, a lasy – 0,1% powierzchni.
- Brak stałych rzek, okresowe – po większych opadach. Ciągły deficyt wody powoduje, że flora i fauna są bardzo ubogie, obejmują głównie typowe gatunki pustynne.
- Klimat zwrotnikowy kontynentalny suchy. Średnia temperatura stycznia 12 °C, lipca 35 °C. Zimy chłodne, silne północne wiatry z burzami piaskowymi. Lato suche i gorące, często temperatura przekracza +50 °C. Opady – wyłącznie deszcze w półroczu zimowym, często ulewne; śr. opady roczne 100–200 mm.
- Zasoby naturalne: ogromne złoża ropy naftowej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Tereny obecnego Kuwejtu w VII wieku znalazły się w granicach kalifatu arabsko-muzułmańskiego. Na początku XVI wieku na terenie obecnego Kuwejtu powstała portugalska faktoria handlowa. W 1710 roku uciekinierzy z terenów dzisiejszej Arabii Saudyjskiej założyli miasto Kuwejt. Od 1756 roku kraj znajdował pod władzą panującej do dziś dynastii as-Sabah, a w 1899 roku stał się protektoratem brytyjskim. Gospodarkę kraju zmienił fakt odkrycia w 1938 roku złóż ropy naftowej, już w 1945 roku Kuwejt stał się światowym potentatem w wydobyciu ropy. Od początku 1961 roku zaczęło się przejmowanie władzy przez Kuwejtczyków z brytyjskich rąk i wprowadzanie przez nich prawa miejscowego. 19 czerwca 1961 roku Kuwejt uzyskał niepodległość po podpisaniu układu z Wielką Brytanią dającego Kuwejtowi gwarancje wojskowe.
W 1961 roku Kuwejt wstąpił do Ligi Państw Arabskich. W 1963 roku Irak potwierdził wcześniejsze ustalenia z lat 1913 i 1932 o granicy między państwami. W 1969 roku Kuwejt i Arabia Saudyjska podpisały układ o podziale między siebie Strefy Neutralnej nazywanej od tej pory Strefą Podzieloną.
- Osobne artykuły:
2 sierpnia 1990 roku Irak dokonał inwazji na Kuwejt i opanował całe terytorium znacznie słabszego sąsiada w ciągu kilku dni[4]. W kraju jednocześnie miał miejsce proiracki zamach stanu, w wyniku którego powstała Republika Kuwejtu. Od początku państwo to było traktowane przez Saddama Husajna jako byt przejściowy; pod koniec sierpnia włączono je, jako 19. prowincję, w skład państwa irackiego. W lutym 1991 roku siły ONZ pod dowództwem Stanów Zjednoczonych – po trwającej około 6 tygodni wojnie odbiły Kuwejt z rąk irackich i przekazały władzę dotychczasowemu monarsze[5]. Wycofujące się z Kuwejtu wojska irackie z rozmysłem niszczyły infrastrukturę kraju, w tym szyby naftowe[6].
Geografia
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Ludność
[edytuj | edytuj kod]- Skład etniczny: Arabowie 80%, Azjaci 9%, Irańczycy 4%, pozostali 7%
- Religia państwowa: islam sunnicki
Religia
[edytuj | edytuj kod]Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[3][7]:
- islam – 74,1% (2 030 000)
- chrześcijaństwo – 14,3% (390 000)
- katolicyzm – 8,5% (230 000)
- prawosławie – 4,7% (130 000)
- protestantyzm – 1,1% (30 000)
- hinduizm – 8,5% (230 000)
- buddyzm – 2,8% (80 000)
- Pozostali – 0,4% (10 000)
- Osobne artykuły:
Polityka
[edytuj | edytuj kod]- Ustrój polityczny: monarchia konstytucyjna
- Parlament: Zgromadzenie Narodowe (50-miejscowe)
- Konstytucja: z 11 listopada 1962
- Święto państwowe: 25 lutego (1950 roku)
Zobacz też: stosunki polsko-kuwejckie.
Siły zbrojne
[edytuj | edytuj kod]Kuwejt dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: Wojskami Lądowymi, Marynarką Wojenną oraz Siłami Powietrznymi[8]. Uzbrojenie Sił Lądowych Kuwejtu składało się w 2014 roku z: 368 czołgów, 932 opancerzonych pojazdów bojowych, 98 dział samobieżnych oraz 27 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[8]. Marynarka Wojenna Kuwejtu dysponowała w 2014 roku 26 okrętami obrony przybrzeża[8]. Kuwejckie Siły Powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 27 myśliwców, 29 samolotów transportowych, 29 samolotów szkolno-bojowych, 42 śmigłowców oraz 16 śmigłowców szturmowych[8].
Wojska kuwejckie w 2014 roku liczyły 15,5 tys. żołnierzy zawodowych oraz 31 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) kuwejckie Siły Zbrojne stanowią 74. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 5,2 mld dolarów (USD)[8].
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]- PKB na osobę wynosi 31 051 USD.
- Struktura PKB: rolnictwo 0,4% przemysł 48,3% usługi 51,3%
- Główne towary eksportowane: ropa naftowa i jej produkty, nawozy sztuczne, gaz ziemny, przetwory rybne.
- Główne towary importowane: maszyny, urządzenia, sprzęt transp., żywność
Nauka
[edytuj | edytuj kod]Badania naukowe w Kuwejcie prowadzą Kuwejcki Instytut Badań Naukowych, założony w 1967 oraz Kuwejcka Narodowa Rada Kultury, Sztuki i Literatury, założona w 1973 roku. Najważniejszą uczelnią w Kuwejcie jest założony w 1962 roku Uniwersytet Kuwejcki.
Geneza nazwy państwa
[edytuj | edytuj kod]Nazwa Kuwejt jest zdrobnieniem od arabskiego słowa kut (ﻛﻮت), oznaczającego "forteca"[potrzebny przypis]. "Kut" oznacza też "przybrzeżną osadę"[9], wówczas "Kuwait" oznacza bądź zdrobnienie ("mała osada nadmorska"), bądź – rzadziej – zgrubienie tego słowa.
Podział administracyjny
[edytuj | edytuj kod]Kuwejt podzielony jest na 6 gubernatorstw (muhafaza, l.mn. muhafazat):
No. | Muhafaza | Stolica | Powierzchnia km² |
Populacja (cenzus 2005) |
![]() |
---|---|---|---|---|---|
1 | Al-Dżahra | Al-Dżahra | 12 130 | 272 373 | |
2 | Al-Asima | Kuwejt | 200 | 261 013 | |
3 | Al-Farwanijja | Al-Farwanijja | 190 | 622 123 | |
4 | Hawalli | Hawalli | 84 | 487 514 | |
5 | Mubarak al-Kabir | Mubarak al-Kabir | 94 | 176 519 | |
6 | Al-Ahmadi | Al-Ahmadi | 5 120 | 393 861 | |
RAZEM | 17 818 | 2 213 403 |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2023: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2023. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ Stan na 2010 rok na podstawie danych Pew Research Center. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-22].
- ↑ a b Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-22].
- ↑ Dawisha A.: Iraq. A Political History. Princeton: Princeton University Press, 2013, s. 225. ISBN 978-0-691-15793-1.
- ↑ Farouk-Sluglett M., Sluglett P.: Iraq Since 1958. From Revolution to Dictatorship. London & New York: I. B. Tauris, 2003, s. 281-283. ISBN 1-86064-622-0.
- ↑ Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 296-297. ISBN 978-83-05-13567-2.
- ↑ Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-22].
- ↑ a b c d e Kuwait. Global Firepower. [dostęp 2014-08-31]. (ang.).
- ↑ C.K. Baranow: Arabsko-russkij slovar. Moskwa: 1984, s. 703.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Arabowie. Słownik Encyklopedyczny. Red. M. Dziekan. Warszawa 2001
- G. Kończyk, J. Zdanowski, Zarys historii i przemian społeczno-ekonomicznych Kuwejtu, Wrocław 1989
- J. Zdanowski, Kuwejt – raj utracony, Warszawa 1991
- J. Zdanowski, Początki państwowości Kuwejtu 1896-1904, Warszawa 1991