Lokomotywa manewrowa
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/%D0%A2%D0%AD%D0%9C2%D0%9C-132%2C_Russia%2C_Saint_Petersburg%2C_Predportovaya_station_%28Trainpix_166118%29.jpg/220px-%D0%A2%D0%AD%D0%9C2%D0%9C-132%2C_Russia%2C_Saint_Petersburg%2C_Predportovaya_station_%28Trainpix_166118%29.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/09sarp_skiftelok.jpg/220px-09sarp_skiftelok.jpg)
Lokomotywa manewrowa (zwana również przetokową) – jednostka trakcyjna zaprojektowana wyłącznie do użytkowania na stacjach rozrządowych, na stacjach i w lokomotywowniach[1].
Najczęściej są to lokomotywy spalinowe (np. SM42), rzadziej elektryczne[2].
Główną cechą lokomotyw manewrowych (odróżniającą je od lokomotyw trakcyjnych) jest jedna kabina maszynisty. Wyraźna też różnica dotyczy mocy zastosowanych silników, których moc jest mniejsza niż w przypadku lokomotyw do pracy liniowej.
Lokomotywy o przeznaczeniu manewrowym są bardzo zróżnicowane pod względem mocy i wielkości: począwszy od lekkich lokomotyw (jak widoczna na zdjęciu SM03 o mocy 150 KM), służących do manewrowania najwyżej kilkoma lub kilkunastoma wagonami, często używanych wewnątrz zakładów przemysłowych, poprzez lokomotywy średniej mocy (w tym najpopularniejsza w Polsce, wspomniana SM42), poprzez maszyny ciężkie (SM31) aż po maszyny do najcięższych zastosowań manewrowych (przykładem jest TEM2/SM48).
Cechą wspólną lokomotyw manewrowych jest natomiast niezdolność osiągania sporych prędkości (co z uwagi na charakter pracy nie jest potrzebne) – w przypadku mniejszych lokomotyw granicą jest ok. 60 km/h, większe lokomotywy manewrowe osiągają najczęściej 90-100 km/h. Ponadto – z uwagi na moc silnika – siła uciągu lokomotywy manewrowej przy większych prędkościach jest mała, co wpływa na ograniczone zdolności trakcyjne.
Lokomotywy manewrowe na PKP mają oznaczenie EM (elektryczne) i SM (spalinowe).
Praca manewrowa
[edytuj | edytuj kod]Lokomotywy manewrowe pracują na większych stacjach, w razie potrzeby są także wysyłane na mniejsze (razem z drużyną manewrową). Celem pracy manewrowej wykonywanej przez te lokomotywy jest:
- rozrządzanie składów pociągów,
- zestawianie składów pociągów,
- zmiana liczby wagonów w składach pociągów przechodzących,
- podstawianie wagonów na punkty ładunkowe oraz ich zabieranie,
- podstawianie i zabieranie próżnych składów pasażerskich w perony i z peronów na grupę odstawczą,
- przestawianie wagonów, grup wagonów i całych składów pociągowych z jednego toru na drugi, zależnie od potrzeb i przeznaczenia torów,
- wybieranie wagonów próżnych o szczególnych parametrach technicznych,
- podstawianie wagonów do wykonania czynności dodatkowych, jak: czyszczenia, mycia, odkażania, ważenia, naprawy, zaopatrzenia wagonów w lód, wodę, gaz itp. oraz zabieranie wagonów po zakończeniu tych czynności.
Ogólnie mówiąc manewrami nazywamy wszelkie ruchy taboru kolejowego oraz związane z nimi czynności wykonywane na torach kolejowych z wyjątkiem wjazdu, wyjazdu i przejazdu pociągu.
Manewrowe przeznaczenie lokomotywy nie uniemożliwia wykonywania pracy liniowej, ani odwrotnie – jego brak nie uniemożliwia manewrów lokomotywą. Z tego powodu lokomotywy manewrowe często są używane do pracy z lekkimi pociągami towarowymi, a niektóre serie (np. SM42) także z pasażerskimi (poza okresem grzewczym, jako że maszyny manewrowe nie mają urządzeń ogrzewania pociągu). Przeciwna sytuacja sporadycznie również ma miejsce (lokomotywa nieprzeznaczona formalnie do manewrów wykonuje pracę manewrową); w tym sensie pojęcie lokomotywy manewrowej dotyczy wykonywanej pracy, a nie zasadniczego przeznaczenia.
Z pracą lokomotywy manewrowej związane jest pojęcie okręgu manewrowego – o ile na stacji pracuje więcej niż jedna lokomotywa manewrowa, dla usprawnienia pracy teren stacji można podzielić na umowne części, przydzielając każdej lokomotywie i pracującej z nią drużynie „obszar pracy” – taka część stacji to okręg manewrowy.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ DECYZJA KOMISJI z dnia 26 kwietnia 2011 r. w sprawie technicznej specyfikacji interoperacyjności odnoszącej się do podsystemu „Tabor – lokomotywy i tabor pasażerski” w transeuropejskim systemie kolei konwencjonalnych. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, s. 19.
- ↑ Lokomotywa manewrowa. W: Leksykon Terminów Kolejowych. Warszawa: KOW sp. z o.o., 2011, s. 161. ISBN 978-83-933737-0-3. [dostęp 2015-09-04].