Mieczysław Czaja
Data i miejsce urodzenia |
12 kwietnia 1903 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
30 grudnia 1958 |
Profesor | |
Alma Mater | |
Doktorat | |
Profesura | |
Polska Akademia Nauk | |
Status |
członek korespondent |
Uczelnia | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Mieczysław Czaja (ur. 12 kwietnia 1903 w Gorlicach, zm. 30 grudnia 1958 w Lasach Krynickich w leśnictwie Nawojowa[1]) – polski biolog, prof. zw. dr hab. nauk weterynaryjnych, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w nauczycielskiej rodzinie Józefa i Wandy z Leszczyńskich[2]. W 1921 ukończył gimnazjum w Nowym Targu, od 1921 studiował na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie[2], którą ukończył w 1926 uzyskując stopień lekarza weterynarii. Edukację kontynuował na Uniwersytecie Leibniza w Hanowerze. W 1929 obronił pracę doktorską. W latach 1927–1930 był kierownikiem zootechnicznych Zakładów Doświadczalnych początkowo w Mużyłowie (okolice Tarnopola), następnie 1930 w Pińczowie i od 1930 do 1939 w Świsłoczy (powiat Wołkowysk)[2]. W latach 30. współpracował z Izbami Rolniczymi w Białymstoku, Brześciu n. Bugiem i Wilnie, a od 1932 wykładał także hodowlę owiec na Uniwersytecie Wileńskim[2].
W czasie okupacji niemieckiej był inspektorem hodowli owiec w Krakowskiej Izbie Rolniczej[2].
W 1945 został doktorem habilitowanym i otrzymał stanowisko docenta, a w 1950 został profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego[3]. W 1952 rozpoczął pracę w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, do 1958 kierował tam Katedrą Szczegółowej Hodowli Zwierząt[3]. Równocześnie od 1955 przez dwa lata kierował Zakładem Genetyki Zwierząt Domowych Polskiej Akademii Nauk[4], a od 1957 Zakładem Hodowli Doświadczalnej Zwierząt PAN. W 1954 został profesorem zwyczajnym. Od 1952 przez pięć lat pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa oraz był organizatorem Instytutu Zootechniki w Krakowie. Prowadził prace hodowlane, głównie dotyczące owiec – stworzył rasę owcy zwaną górską owcą polską, a także bydła czerwonego polskiego (poprawienie jego pogłowia czerwonym bydłem duńskim)[3]. Należał do inicjatorów hodowli tarpana w Popielnie oraz rozpoczęcia restytucji łosia w Puszczy Kampinoskiej[5]. Członek korespondent PAN (od 1954)[6].
Był mężem Krystyny Czajowej (zm. 1999)[7].
Zmarł na atak serca widząc bezprawny wyrąb cennego drzewostanu w lesie k. Nawojowej[8], spoczął w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim (kwatera LXVII-płn.2-3)[9].
Materiały archiwalne Mieczysława Czai znajdują się w PAN Archiwum w Warszawie pod sygnaturą III-78[10].
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Gr%C3%B3b_prof._Mieczys%C5%82awa_Czai.jpg/220px-Gr%C3%B3b_prof._Mieczys%C5%82awa_Czai.jpg)
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
- Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1951)[11]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (14 stycznia 1955)[12]
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]- Państwowa Nagroda Naukowa III stopnia w dziedzinie nauk rolniczo-leśnych za prace z dziedziny hodowli owiec (1950)[13]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Czaja Mieczysław, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-11-25] .
- ↑ a b c d e f Home [online], www.klubgorliczan.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
- ↑ a b c Czaja Mieczysław – Zapytaj.onet.pl [online], portalwiedzy.onet.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
- ↑ Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN.
- ↑ Uniwersytet Jagielloński, In memoriam. uj.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-24)]..
- ↑ CZAJA, Mieczysław [online], Polska Akademia Nauk - Członkowie PAN [dostęp 2023-02-01] (pol.).
- ↑ Napis na nagrobku [dostęp 2024-08-22].
- ↑ Mieczysław Czaja w Encyklopedii Tatrzańskiej.
- ↑ na stronie Lista pamięci UJ.
- ↑ Spis inwentarzy, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie, [dostęp 2024-02-23].
- ↑ M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1007 „za wybitną działalność naukową”.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 112, poz. 1450 - Uchwała Rady Państwa z dnia 14 stycznia 1955 r. nr 0/126 - na wniosek Prezesa Polskiej Akademii Nauk.
- ↑ Przyznanie Państwowych Nagród Naukowych i Artystycznych. „Nowa Kultura”. Rok I, Nr 19, s. 2, 6 sierpnia 1950. Warszawa: Związek Literatów Polskich. [dostęp 2024-08-22].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Nota biograficzna Władysława Bielańskiego. W: Tadeusz Wośkowski: Dzieje studiów rolniczo-lasowych w ośrodku lwowsko-dublańskich. Warszawa: Centralna Biblioteka Rolnicza im. Michała Oczapowskiego, 2011, s. 34. ISBN 978-83-932996-0-7. [dostęp 2016-03-03].
- Bochenek Adam Wawrzyniec. W: Słownik biologów polskich. Stanisław Feliksiak (red.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 108–109. ISBN 83-01-00656-0.
- Absolwenci Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie
- Członkowie korespondenci PAN
- Ludzie urodzeni w Gorlicach
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Pochowani na cmentarzu Rakowickim
- Polscy zootechnicy
- Urodzeni w 1903
- Wiceministrowie i urzędnicy PRL
- Wykładowcy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego
- Wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Wykładowcy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
- Zmarli w 1958