Mucha domowa
Musca domestica[1] | |
Linnaeus, 1758 | |
![]() Samica muchy domowej | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Gromada | |
Podgromada | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
mucha domowa |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Housefly_mating.jpg/220px-Housefly_mating.jpg)
Mucha domowa (Musca domestica) – pospolity gatunek owada występujący na całym świecie.
Budowa ciała
[edytuj | edytuj kod]Jest niewielka (samica jest większa od samca – osiąga do 7,5 mm długości), na ciemnoszarym tułowiu widoczne są podłużne paski. Odwłok barwy szarożółtej jest jaśniejszy na spodniej części. Odnóża zakończone są pazurkami i przylgami. Ma aparat gębowy typu liżącego, służący do zlizywania pokarmu płynnego lub stałego, który zostaje rozpuszczony enzymami śliny. Złoto-czerwono-brunatne oczy zapewniają 360° pole widzenia. Narządem oddechowym są tchawki. Jest typowym synantropem. Mucha lata stosunkowo wolno, ok. 8 km/h, uderza skrzydłami ok. 200 razy na sekundę[2].
Długość życia
[edytuj | edytuj kod]Pojedynczy osobnik żyje około 4 tygodni, jednak w budynkach ludzkich może przezimować w stanie anabiozy. Nawet w tak sprzyjających warunkach przeżywa bardzo mała część populacji – jesienią muchy są dziesiątkowane przez grzybicę.
Pokarm
[edytuj | edytuj kod]Dorosłe owady żywią się substancjami płynnymi, pokarmy twarde pobierają po rozpuszczeniu śliną (wstępnym strawieniu).
Rozród
[edytuj | edytuj kod]Dziewięciodniowe owady osiągają dojrzałość płciową. Jaja (2,5 mm) składane są do kału, szczególnie do świńskiego. Samica może składać jaja od 2 do 5 dni, jednorazowo ok. 100. W ciągu całego życia składają od 600 do 2000 jaj. W 1 kg świńskiego nawozu może rozwijać się 15 000 larw. Po upływie 24 godzin wylęgają się larwy o charakterystycznym, z przodu stożkowo zwężonym kształcie. Larwy pobierają pokarm płynny. Szybkość rozwoju uzależniona jest od świeżości nawozu, trwa od kilku dni do dwóch miesięcy. W ciągu rozwoju larwy wydłużają się z początkowych 2 do 12 mm, trzykrotnie liniejąc. Po przepoczwarczeniu trwającym ok. 10 dni wylegają się dorosłe owady, które po kilku minutach są gotowe do lotu.
Zagrożenia
[edytuj | edytuj kod]Owad ten stwarza zagrożenie epidemiologiczne: badania dowiodły, że na powierzchni swego ciała mucha może przenieść do 6 milionów, a w jelicie nawet pięciokrotnie więcej – 30 milionów mikroorganizmów – w tym powodujących tak groźne choroby jak dur brzuszny, paratyfus, dyzenteria, cholera, gruźlica, polio, salmonelloza oraz wąglik – oraz stadia przetrwalnikowe pasożytów[3][4][5].
Tryb życia
[edytuj | edytuj kod]Muchy są aktywne w dzień, lubią ciepłe, nasłonecznione powierzchnie. W budynkach w nocy lub w chłodne dni muchy zazwyczaj odpoczywają na podłogach, ścianach, sufitach. Na zewnątrz – na roślinach, na ziemi, płotach, puszkach i innych tym podobnych elementach. Muchy wybierają rogi, załamania ścian i ich krawędzie oraz cienkie przedmioty, kable, struny, najchętniej ukrywają się blisko źródła pożywienia na wysokości 150–450 cm od podłoża.
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Mucha domowa jest owadem kosmopolitycznym. Pierwotnie występowała w umiarkowanej strefie klimatycznej. Została przeniesiona przez człowieka również na obszary tropikalne (w 1780 roku na pokładzie okrętu kpt. Arthura Phillipa wraz z grupą skazańców i brytyjskimi owcami dotarł do Australii w pobliże dzisiejszego Sydney).
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Musca domestica, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Muhammad Sarwar , Life History of House Fly Musca domestica Linnaeus (Diptera: Muscidae), its Involvement in Diseases Spread and Prevention of Vector, „International Journal For Research In Applied And Natural Science”, 2 (7), lipiec 2016, s. 39, ISSN 2208-2085 [dostęp 2018-03-01] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-01] (ang.).
- ↑ O.S. Levine , M.M. Levine , Houseflies (Musca domestica) as mechanical vectors of shigellosis, „Reviews of Infectious Diseases”, 13 (4), 1991, s. 688–696, DOI: 10.1093/clinids/13.4.688, PMID: 1925289 (ang.).
- ↑ Maike Förster , Sven Klimpel , Kai Sievert , The house fly (Musca domestica) as a potential vector of metazoan parasites caught in a pig-pen in Germany, „Veterinary Parasitology”, 160 (1–2), 2009, s. 163–167, DOI: 10.1016/j.vetpar.2008.10.087, PMID: 19081196 (ang.).
- ↑ Morris Ostrolenk , Henry Welch , The House Fly as a Vector of Food Poisoning Organisms in Food Producing Establishments, „American Journal of Public Health and the Nations Health”, 32 (5), 1942, s. 487–494, DOI: 10.2105/AJPH.32.5.487, PMID: 18015612 (ang.).