Pyrron z Elidy
![]() |
Ten artykuł od 2011-12 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
![]() XVI-wieczny obraz przedstawiający Pyrrona podczas burzy morskiej | |
Data urodzenia |
ok. 360 p.n.e. |
---|---|
Data śmierci |
ok. 286 p.n.e. |
Zawód, zajęcie |
Pyrron z Elidy (gr. Πύρρων ὁ Ἠ
Życie
[edytuj | edytuj kod]Pyrron żył współcześnie z Zenonem z Kition i Epikurem. Nie zostawił po sobie żadnych pism, jego poglądy znane są jedynie z przekazów doksograficznych (tj. z omówień przez innych filozofów).
Wedle Diogenesa Laertiosa miał z zawodu być malarzem, a dopiero potem studiować filozofię. Został uczniem Anaksarchosa z Abdery, który był filozofem ze szkoły demokrytejskiej. Wraz z nim brał udział w wyprawie Aleksandra Wielkiego – zetknął się z perskimi magami i hinduistycznymi ascetami. Pyrron w Indiach zainteresował się joginami, których po grecku zwano gymnosofistami. Pod wpływem jogina którego nazywał imieniem Kolanos, całkowicie zmienił swoje poglądy i tryb życia[1]. Po powrocie do Grecji całkowicie odmienił swe dotychczasowe życie.
Powszechny podziw budziło jego opanowanie i zdolność znoszenia bólu, oraz całkowity brak pychy. Jak podaje Diogenes Laertios, na statku podczas burzy morskiej wskazał przerażonym pasażerom za przykład świnię, która z całkowitym spokojem jadła swą karmę.
W założonej przez siebie w Elidzie szkole uczył tylko ustnie. Miał zdobyć taki szacunek, że filozofów zwolniono od płacenia podatków, a jego samego obrano najwyższym kapłanem i wystawiono mu posąg.
Najsłynniejszym uczniem Pyrrona był Tymon z Fliuntu.
Poglądy
[edytuj | edytuj kod]Poglądy Pyrrona można streścić w trzech punktach:
- nie wiadomo, jakie są własności rzeczy
- nie mogąc dociec własności rzeczy – należy praktykować ἐποχή (epoche), czyli wstrzymywanie się od sądów i niezabieranie głosu w żadnej sprawie – ἀφασία (aphasia)
- ἐποχή prowadzi do ἀταραξία (ataraksia) – spokoju
W przeciwieństwie do jego następców, dla Pyrrona najważniejsze były zagadnienia etyczne; widać tu silny wpływ poglądów wschodnich mędrców. Celem życia ludzkiego jest osiągnięcie szczęścia rozumianego jako spokój i niewrażliwość na troski. Ponieważ źródłem niepokoju są przekonania, należy wyzbyć się zarówno ich, jak i wszelkich twierdzeń. Nie jest to łatwe i sprostać temu może jedynie jednostka wybitna. Nie wiadomo, czy sam Pyrron uważał się za taką, był jednak typem samotnika, porównującego tłum do gniazda os.
Zgodnie z najnowszymi badaniami historycznymi Pyrron w czasie kampanii Aleksandra Wielkiego zaznajomił się z buddyzmem i jego praktyką. Późniejsze nauczanie po powrocie do rodzimej Grecji było adaptacją buddyzmu, a jego trzy punkty nawiązywały do głównych pojęć wczesnego buddyzmu: anicca, dukkha, nirwana[2]. Pyrron stosował metody, których dopatruje się w późnej mahajanie, tj. w madhjamace, takie jak reductio ad absurdum, tetralemma, soteriologiczna wolność od skrajności (poglądów) tzw. ataraksja[3].
Następcy
[edytuj | edytuj kod]Poglądy Pyrrona określa się niekiedy jako pyrronizm. Po częściowym zaniku filozofia sceptyków odżyła w I i II wieku naszej ery.
Bardzo bliski pyrronizmowi, choć nie wywodzący się od Pyrrona, nurt filozoficzny opanował w III i II wieku p.n.e. Akademię Platońską i nazywany jest akademizmem.
W czasach nowożytnych najbardziej znanym pyrronistą był Michel de Montaigne.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Leszek Kolankiewicz: Wstęp. Carl Gustaw Jung - wędrowiec Wschodu. W: Carl Gustav Jung: Podróż na Wschód. Leszek Kolankiewicz (red.). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Pusty Obłok, 1989, s. 18. ISBN 83-85041-09-5.
- ↑ Christopher Beckewith: Greek Buddha. Pyrrho's Encounter with Early Buddhism in Central Asia. Princeton University Press, 2015. ISBN 978-0-691-16644-5.
- ↑ Adrian Kuzminski: Pyrrhonian Buddhism. A Philosophical Reconstruction. Routledge, 2021. ISBN 978-0-367-63132-1.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Diogenes Laertios - fragmenty. north.one.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-03-31)].
- Richard Bett , Pyrrho, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 22 października 2014, ISSN 1095-5054 [dostęp 2018-01-03] (ang.).
- Anonim, Pyrrho, Internet Encyclopedia of Philosophy, ISSN 2161-0002 [dostęp 2018-06-27] (ang.).
- ISNI: 0000000449320136, 0000000087936856
- VIAF: 30906240, 263501562, 809012, 2122155345593006430003, 212463446, 24151776730918010169, 1947159477799427990005, 366144647705152927654, 3296168049034638410000
- LCCN: n83018254
- GND: 118819593
- LIBRIS: 20dhl0xl23tl2ql
- BnF: 12382119s
- SUDOC: 032876521
- NKC: jx20040802005
- BNE: XX1409264
- NTA: 071102809
- BIBSYS: 1483107589431
- PLWABN: 9810690872105606
- NUKAT: n2011074895
- J9U: 987007304665905171
- CANTIC: a10559346
Ε Β Ε : 307236