Skworczyk kruczy
Aplonis corvina[1] | |||
(Kittlitz, 1833) | |||
![]() Ilustracja dołączona do pierwszego opisu | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
skworczyk kruczy | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() |
Skworczyk kruczy[3] (Aplonis corvina) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny szpakowatych (Sturnidae). Występował na wyspie Kosrae (wschodnie Wyspy Karolińskie, Mikronezja). Znany współcześnie z pięciu okazów muzealnych pozyskanych w grudniu 1827, uznany za wymarłego.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Po raz pierwszy gatunek opisał Heinrich von Kittlitz w 1833[4]; odkrył go podczas podróży na korwecie „Sieniawin” m.in. poprzez Morze Beringa i Wyspy Karolińskie[5]. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Lamprothornis corvina[4]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza skworczyka kruczego w rodzaju Aplonis[6]. Gatunek znany był pierwotnie z 6 okazów pozyskanych przez Kittlitza[7] w 1827 (on sam odnotował, że pozyskał trzy okazy). Współcześnie zlokalizowano ich 5 (stan z 2002): trzy ma w swoich zbiorach Rosyjska Akademia Nauk, dwa Muzeum Historii Naturalnej w Lejdzie[5].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała wynosiła 25–29,2 cm (u 5 okazów muzealnych). Wymiary szczegółowe dla trzech znanych okazów, w kolejności (RAN) młodociany/ostatnia szata młodociana/dorosły (MHN w Lejdzie) młodociany (samica?)/dorosły (samiec?): długość skrzydła – 140/142/145/137/136 mm, długość ogona – 100/100/105/97/104 mm, długość dzioba (od koniuszka po nasadę w czaszce) – 31/32,9/33,5/31/30 mm, długość skoku – 38,7/38/38,2/35/33,5 mm. Według opisów upierzenie tych ptaków było całkowicie czarne, połyskliwe. Dziób był długi, wygięty. Ogon długi. Tęczówka czerwona. Osobniki młodociane miały być jasnożółte z brązowoczarnymi plamami (najgęstszymi w górnych partiach ciała), tęczówki zaś były jasnobrązowe. Informacje te nie zgadzają się jednak częściowo z upierzeniem znanych okazów[5].
Zasięg, ekologia i zachowanie
[edytuj | edytuj kod]Gatunek znany wyłącznie z Kosrae (wschodnie Wyspy Karolińskie, Mikronezja). Kittlitz był jedynym przyrodnikiem, który na żywo oglądał te ptaki i pozyskiwał okazy (w okresie od 15 do 30 grudnia 1827); wszystkie informacje pochodzą więc od niego. Środowiskiem życia skworczyków kruczych były górskie lasy w centrum wyspy. Miały żywić się między innymi dużymi owadami i jaszczurkami, owocami, połykały także małe kamyki (gastrolity). Prowadziły samotniczy tryb życia, a ich głos, którym wabiły partnera, miał być głośny i powtarzalny (Kittlitz nie opisał, jak dokładnie brzmiał)[5].
Status
[edytuj | edytuj kod]IUCN uznaje skworczyka kruczego za gatunek wymarły (EX – extinct)[8]. Gatunek znany jest wyłącznie z okazów pozyskanych w 1827. Nie został odnotowany na wyspie przez Finscha w 1880. Niegdyś wyspę regularnie odwiedzali wielorybnicy, którzy zaopatrywali się tu w zapasy i w kobiety. Prawdopodobnie to wycinanie przez nich lasów spowodowało wymarcie skworczyków kruczych. Na wyspie obecne są szczury, jednak nie spowodowały one wymarcia występującego na wyspie skworczyka mikronezyjskiego (A. opaca)[9][5]. Okoliczności wymarcia gatunku są jednak zagadkowe; kiedy Finsch odwiedził wyspę w 1880, populacja Kosrae liczyła zaledwie 300 osób, las w centrum wyspy musiał więc jeszcze stanowić ostoję tych ptaków. Rdzenna ludność, zdziesiątkowana przez przybyszów z Zachodu, nie zapuszczała się w lasy w centrum wyspy; podobnie i Finsch nie zbadał interioru Kosrae. Do wymarcia mogli się również przyczynić myśliwi. Skworczyków kruczych nie stwierdzono także w 1931, kiedy wyspę przeszukiwał F.J. Coutlas z Whitney South Sea Expedition[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Aplonis corvina, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Aplonis corvina, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Mainatinae Lesson, 1831 - gwarki (wersja: 2020-11-17). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-12-15].
- ↑ a b Heinrich von Kittlitz: Kupfertafeln zur Naturgeschichte der Vögel. T. 2. 1833, s. 12, pl.15 fig.3.
- ↑ a b c d e f Julian P. Hume. Notes on the Extinct Kosrae Starling Aplonis Corvina Kittlitz, 1833. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 122, s. 141–154, 2002.
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-12-15]. (ang.).
- ↑ Kosrae Starling (Aplonis corvina). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. [dostęp 2017-10-30].
- ↑ Kosrae Starling Aplonis corvina. BirdLife International. [dostęp 2017-10-31].
- ↑ Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017, s. 276. ISBN 978-1-4729-3745-2.