Stefan Mazurkiewicz
![]() Stefan Mazurkiewicz (1935) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
profesor nauk matematycznych | |
Specjalność: topologia, analiza matematyczna, teoria prawdopodobieństwa | |
Alma Mater | |
Doktorat |
1913 |
Profesura |
1920 |
Nauczyciel akademicki | |
Uczelnia | |
Odznaczenia | |
![]() |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Stefan_Mazurkiewicz_-_gr%C3%B3b.jpg/220px-Stefan_Mazurkiewicz_-_gr%C3%B3b.jpg)
Stefan Mazurkiewicz (ur. 25 września 1888 w Warszawie, zm. 19 czerwca 1945 w Grodzisku Mazowieckim[1]) – polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli warszawskiej szkoły matematycznej[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził w Warszawie w rodzinie Jana (1853–1922), adwokata, i Michaliny z Piotrowskich (ur. 1864). Miał brata Władysława, który był dyplomatą oraz siostrę (ur. 1894)[3]. Gimnazjum ukończył w Warszawie w 1906, egzamin dojrzałości złożył w IV Gimnazjum w Krakowie. Po ukończeniu szkoły średniej odbył studia wyższe z matematyki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, następnie studiował w Monachium, Getyndze i Lwowie (doktorat z filozofii w 1913 na podstawie pracy Thèse sur les courbes qui remplissent le carré). Wykładał matematykę na Uniwersytecie Warszawskim od 1 grudnia 1915, profesor nadzwyczajny tego przedmiotu od 1 kwietnia 1919, docent matematyki Uniwersytetu Jagiellońskiego od 4 czerwca 1919, profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego od 1 października 1920, dziekan w latach 1927–1935, w 1937 został jego prorektorem. Wykładał także w Wyższej Szkole Handlowej, Wolnej Wszechnicy Polskiej. W 1917 roku został członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego – w latach 1935–1945 był też jego sekretarzem generalnym. Od 1922 był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności (PAU).
Zajmował się topologią, analizą matematyczną i probabilistyką. Był współzałożycielem w 1920 roku (razem z Zygmuntem Janiszewskim i Wacławem Sierpińskim) pisma „Fundamenta Mathematicae”.
Od okresu wojny polsko-bolszewickiej współpracował z Biurem Szyfrów Oddziału II Sztabu Generalnego/Głównego Wojska Polskiego, uczestnicząc w łamaniu szyfrów i kształceniu polskich kryptologów[4][5][6][7].
W 1922 roku otrzymał prawo do odznaki pamiątkowej 1-go Naczelnego Dowództwa (Sztabu Generalnego) WP[8].
Był wyznania ewangelicko-reformowanego. W 1924 rozwiódł się z pierwszą żoną w Jednocie Wileńskiej. Po raz drugi poślubił 7 października 1933 roku w kościele ewangelicko-reformowanym w Warszawie Marię z Brzozowskich 1 voto Paradowską[9].
Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 41-2-24,25)[10].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1936)[11]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Mazurkiewicz Stefan, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-01] .
- ↑ Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1981, s. 251, 253. ISBN 83-223-1876-6.
- ↑ Stefan Mazurkiewicz [online], Sejm-Wielki.pl [dostęp 2022-06-12] .
- ↑ Bolszewik złamany (wywiad z dr Grzegorzem Nowikiem). serwisy.gazeta.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-03-12)].. serwisy.gazeta.pl
- ↑ Wojna wywiadów [online], polska-zbrojna.pl, 11 sierpnia 2019 [dostęp 2023-09-28] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-28] .
- ↑ Grzegorz Nowik, Zanim złamano „Enigmę”. Polski radiowywiad podczas wojny z bolszewicką Rosją 1918–1920, wyd. 1, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004, s. 23-25,232, ISBN 978-83-7399-099-9 .
- ↑ Grzegorz Nowik, Zanim złamano „Enigmę” … Rozszyfrowano rewolucję. Polski radiowywiad podczas wojny z bolszewicką Rosją 1918–1920, wyd. 1, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2010, s. 70-77, ISBN 978-83-60580-61-5 .
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 30 kwietnia 1922 roku, s. 334.
- ↑ https://poczekalnia.genealodzy.pl/pliki/AP-Warszawa/USCWarszawa_JeszczeNieWAPW/0182_EwReformowane/EwRef_1933MZ/M/060-061.jpg
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: MAZURKIEWICZOWIE, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-12-18] .
- ↑ M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 468 „za zasługi na polu pracy naukowej”.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 474. [dostęp 2021-01-14].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Prace Stefana Mazurkiewicza w bibliotece Polona.
John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Stefan Mazurkiewicz w MacTutor History of Mathematics archive (ang.) [dostęp 2021-07-29].
- Analiza matematyczna – polscy naukowcy
- Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności
- Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego
- Ludzie urodzeni w Warszawie
- Ludzie związani z kalwinizmem w Polsce
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)
- Osoby upamiętnione nazwami planetoid
- Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
- Polscy topolodzy
- Prezesi Polskiego Towarzystwa Matematycznego
- Prorektorzy uczelni w Polsce
- Urodzeni w 1888
- Warszawska szkoła matematyczna
- Wykładowcy Uniwersytetu Warszawskiego
- Zmarli w 1945
- Biuro Szyfrów