Wes Craven
![]() Wes Craven (2010) | |
Prawdziwe imię i nazwisko |
Wesley Earl Craven |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
2 sierpnia 1939 |
Data i miejsce śmierci |
30 sierpnia 2015 |
Zawód |
reżyser, scenarzysta, producent filmowy, aktor, montażysta |
Współmałżonek |
Bonnie Broecker |
Lata aktywności |
1971–2015 |
![]() | |
Strona internetowa |
Wes Craven, właśc. Wesley Earl Craven[1] (ur. 2 sierpnia 1939 w Cleveland, zm. 30 sierpnia 2015 w Los Angeles) – amerykański reżyser, scenarzysta, producent filmowy i montażysta. Znany przede wszystkim jako twórca serii Koszmar z ulicy Wiązów.
Craven wyreżyserował także wszystkie cztery filmy serii Krzyk[2], a także był współtwórcą postaci Ghostface[3]. Pozostałe filmy Cravena to m.in.: Wzgórza mają oczy[4], Ostatni dom po lewej[5], Red Eye[6] i Zbaw mnie ode złego[7].
Wczesne lata
[edytuj | edytuj kod]Wes Craven urodził się jako syn Caroline (z domu Miller) i Paula Eugene’a Cravena[8][9]. Dorastał w ortodoksyjnej rodzinie baptystycznej[10][11]. Craven obronił licencjat z filologii angielskiej i psychologii na Wheaton College (stan Illinois). Natomiast na Johns Hopkins University zdobył tytuł magistra z filozofii i literatury (Johns Hopkins Writing Seminars)[12].
Craven przez krótki czas nauczał filologii angielskiej na Westminster College[13]. Był także nauczycielem akademickim nauk humanistycznych na Clarkson College of Technology (obecnie Clarkson University) w Potsdamie[14]. Pierwszą pracą w przemyśle filmowym było dla niego stanowisko dźwiękowca przy postprodukcji w nowojorskim przedsiębiorstwie[15].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]Craven opuścił świat akademicki dla bardziej intratnej roli reżysera filmów pornograficznych[16][17]. W dokumencie Głęboko w gardle, Craven powiedział przed kamerą, że realizował on „wiele hardcorowych filmów dla widzów pełnoletnich” pod różnymi pseudonimami[18][19], w tym Abe Snake[20]. Jego udział w produkcji Głębokie gardło jest nieznany, natomiast większość jego ról w tego typu filmach dotyczyła pisania scenariuszy oraz montażu zdjęć[21]. W 1972 roku Wes Craven wyreżyserował pierwszy film pełnometrażowy Ostatni dom po lewej[22].
Craven regularnie współpracował z Seanem S. Cunninghamem[23]. W debiucie Cravena Ostatni dom po lewej, Cunningham był producentem[24]. W późniejszym czasie – w najpopularniejszym obrazie Cravena Koszmar z ulicy Wiązów – Cunningham wyreżyserował jedną ze scen pogoni, jednak nie wymieniono jego nazwiska w napisach końcowych[25]. Ich osławione postacie Freddy Krueger i Jason Voorhees, pojawili się razem w 2003 w filmie z gatunku slasher Freddy kontra Jason, gdzie Cunningham zajął się produkcją[26]. W remake’u Ostatniego domu po lewej, zarówno Cunningham jak i Craven byli odpowiedzialni za produkcję[27].
Udział Cravena w zapoczątkowaniu kariery Johnny'ego Deppa był znaczny dzięki obsadzeniu go w 1984 roku w Koszmarze z ulicy Wiązów; dla młodego wówczas Deppa była to pierwsza ważna rola filmowa[28].
Mimo popularności zdobytej dzięki tworzeniu horrorów, Craven pracował także przy dwóch produkcjach, które nie były związane z tym gatunkiem. W 1999 roku wyreżyserował film Koncert na 50 serc[29], a w 2006 roku był jednym z 22 reżyserów realizujących obraz Zakochany Paryż[30].
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]Podczas swojej kariery Wes Craven nominowany był lub wygrał kilka nagród, zdobywając m.in. Saturn Award[31].
W 1977 roku reżyser został laureatem nagrody krytyków podczas Katalońskiego Festiwalu Filmowego w Sitges za film Wzgórza mają oczy[32]. W 1997 w trakcie Festival international du film fantastique de Gérardmer Craven otrzymał Grand Prix du Festival za Krzyk[33]. W 2012 roku na New York City Horror Film Festival nagrodzono Cravena Nagrodą za Osiągnięcia Życiowe[34].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Z pierwszego małżeństwa (1964–1969) Cravena z Bonnie Broecker pochodziło dwoje dzieci: Jonathan (ur. 1965) i Jessica (ur. 1968)[35]. W 1982, reżyser ożenił się z Millicent Eleanor Meyer (rozwiedli się w 1985 roku)[8]. W 2004 roku Craven związał się z Iyą Labunką, która regularnie pracowała przy jego filmach jako producentka[36].
Śmierć
[edytuj | edytuj kod]Zmarł 30 sierpnia 2015 w wieku 76 lat w swoim domu w Los Angeles[37]. Powodem był nowotwór ośrodkowego układu nerwowego[38].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Reżyseria
[edytuj | edytuj kod]- 1972: Ostatni dom po lewej
- 1977: Wzgórza mają oczy
- 1981: Śmiertelne błogosławieństwo
- 1982: Potwór z bagien
- 1984: Koszmar z ulicy Wiązów
- 1985: Wzgórza mają oczy II
- 1986: Przyjaźń na śmierć i życie
- 1988: Wąż i tęcza
- 1989: Zbrodnia ze snu
- 1991: W mroku pod schodami
- 1994: Nowy koszmar Wesa Cravena
- 1995: Wampir w Brooklynie
- 1996: Krzyk
- 1997: Krzyk 2
- 1999: Koncert na 50 serc
- 2000: Krzyk 3
- 2005: Red Eye
- 2005: Przeklęta
- 2010: Zbaw mnie ode złego
- 2011: Krzyk 4
Aktorstwo
[edytuj | edytuj kod]- 1994: Nowy koszmar Wesa Cravena jako on sam
- 1996: Krzyk jako woźny Fred (niewymieniony w czołówce)
- 1997: Krzyk 2 jako mężczyzna w szpitalu (niewymieniony w czołówce)
- 2000: Krzyk 3 jako mężczyzna z kamerą (niewymieniony w czołówce)
- 2001: Jay i Cichy Bob kontratakują jako on sam
- 2006: Rzeź jako hipis
- 2013: Crystal Lake Memories: The Complete History of Friday the 13th jako on sam
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Personalidade: Wes Craven (EUA). InterFilmes.com. [dostęp 2019-11-03]. (port.).
- ↑ Pat Saperstein (2015-08- 30): Wes Craven, ‘Scream’ and ‘Nightmare on Elm Street’ Director, Dies at 76. „Variety”. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Maria Mercedes Lara: Acclaimed Horror Director Wes Craven Has Died: 'Today the World Lost a Great Man'. „People”, 30 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Wzgórza mają oczy (1977) - Filmweb. filmweb.pl. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ Ostatni dom po lewej (1972) - Filmweb. filmweb.pl. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ Red Eye (2005) - Filmweb. filmweb.pl. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ Zbaw mnie ode złego (2010) - Filmweb. filmweb.pl. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ a b Wes Craven Biography (1939-). Film Reference. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Wesley Earl Craven (b. 1939) - Ohio Birth Index, 1908-2011. birth-records.mooseroots.com. [dostęp 2015-08-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-08-31)]. (ang.).
- ↑ Andrew Goldman: The Horror of Being Wes Craven - The New York Times. „The New York Times”, 15 kwietnia 2011. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Wes Craven (1939-2015). Magivanga. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ John Kenneth Muir: Wes Craven: The Art of Horror. Jefferson, Karolina Południowa: McFarland & Co., 1998, s. 8–9. ISBN 0-7864-0576-7. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ Keith Rice: Hollywood Loses a Horror Great: Wes Craven (1939-2015). Signature, 2015-08-31. [dostęp 2022-08-03]. (ang.).
- ↑ Wes Craven: Professor of Horror. cinemadope.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Joey Keogh: Horror Icon of the Month: Wes Craven. trulydisturbing.com, 26 lutego 2014. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Ken Miyamoto (2015-08-31): ScreenCraft Remembers Wes Craven and His Legacy. screencraft.org. [dostęp 2015-08-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-19)]. (ang.).
- ↑ Camila Domonoske: Wes Craven, Master Horror Movie Director, Dies At 76 : The Two-Way : NPR. npr.org, 30 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Simon Reynolds: Wes Craven: 4 trailblazing scary movies that redefined the horror genre. digitalspy.com, 31 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Keith Rice: Hollywood Loses a Horror Great: Wes Craven (1939-2015). wordandfilm.com, 31 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Wes Craven w serwisie IAFD
- ↑ Devin Faraci: Wes Craven 1939-2015. birthmoviesdeath.com, 30 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Wes Craven - Film Actor, Screenwriter, Director, Producer. biography.com. [dostęp 2015-08-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-11-03)]. (ang.).
- ↑ Wes Craven - The Deuce. grindhousedatabase.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ The Last House On The Left « The Official Site of Wes Craven, Filmmaker. wescraven.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ A Nightmare on Elm Street — Cast and Crew. nightmareonelmstreetfilms.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Friday the 13th — One Hundred Lunatics. onehundredlunatics.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Ostatni dom po lewej (The Last House on the Left). sfp.org.pl. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ Tracy Barrett: Kentucky. Marshall Cavendish, 2008, s. 120. ISBN 978-0-7614-2715-5. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ Koncert na 50 serc (1999). imdb.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Zakochany Paryz (2006) - Full Cast & Crew - IMDb. imdb.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ The Saturn Awards History. saturnawards.org. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Sitges Film Festival - Festival Internacional de Cinema Fantàstic de Catalunya » Archives › 1977. sitgesfilmfestival.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Historique - Festival de Gérardmer 2015 Festival de Gérardmer 2015. festival-gerardmer.com. [dostęp 2015-08-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-11-01)]. (fr.).
- ↑ Past Festivals - Page 2 of 12 - NYC Horror Film Festival. nychorrorfest.com. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Wes Craven w bazie Notable Names Database (ang.)
- ↑ Paul Chavez (2015-08-31): Wes Craven, Nightmare On Elm Street creator and Scream director, dies age 76. „Daily Mail”. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
- ↑ Kenneth Rosen, Erik Piepenburg (2015-08-31): Wes Craven, a Master of Slasher Horror Films, Dies at 76. „The New York Times”. [dostęp 2015-08-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-08-31)]. (ang.).
- ↑ Duane Byrge (2015-08-30): Wes Craven, Horror Maestro, Dies at 76. „The Hollywood Reporter”. [dostęp 2015-08-31]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Wes Craven w bazie IMDb (ang.)
- Wes Craven w bazie Filmweb
- Wes Craven w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000081604922
- VIAF: 84239961
- LCCN: n88639693
- GND: 121101568
- NDL: 00911246
- LIBRIS: vs69jprd3bj3rfs
- BnF: 13948559x
- SUDOC: 067639798
- SBN: RAVV096245
- NLA: 35845988
- NKC: js20051017011
- BNE: XX1101998
- NTA: 080218326
- BIBSYS: 99016029
- CiNii: DA13265970
- PLWABN: 9810544279705606
- NUKAT: n00038671
- J9U: 987007428880705171
- CANTIC: a11647814
- CONOR: 14560867
- KRNLK: KAC201113520
- LIH: LNB:BTjP;=Bm
- Amerykanie pochodzenia niemieckiego
- Amerykanie pochodzenia szkockiego
- Amerykańscy montażyści filmowi
- Amerykańscy producenci filmowi
- Amerykańscy reżyserzy filmowi
- Amerykańscy scenarzyści XX wieku
- Amerykańscy scenarzyści XXI wieku
- Amerykańscy aktorzy filmowi
- Amerykańscy reżyserzy filmów pornograficznych
- Ludzie urodzeni w Cleveland
- Urodzeni w 1939
- Zmarli w 2015