آتش فشاں
| ||||
---|---|---|---|---|
![]() |
||||
انتظامی تقسیم | ||||
کامنز مورتاں | Volcano | |||
ماخذ | بروخوف و یفروں دائرۃ المعارفی لغت مختصر بروخوف و یفروں دائرۃ المعارفی لغت دائرۃ المعارف بریطانیکا 1911ء | |||
ترمیم ![]() |
آتش فشاں دی ساخت: | |
---|---|
1.تفتال خانہ 2. سنگبستر 3. نالی 4. پایہ / بنیاد 5. سِل 6. شاخی نلی 7. خارج شدہ راکھی تہاں 8. کوکھ |
9. خارج شدہ لاوی تہاں 10. گلہ 11. طفیلی مخروط 12. لاوا دا بہاؤ 13. نکاس 14. دہانہ 15. راکھ دا دُھواں |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/MtCleveland_ISS013-E-24184.jpg/220px-MtCleveland_ISS013-E-24184.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Pinatubo_ash_plume_910612.jpg/220px-Pinatubo_ash_plume_910612.jpg)
آتش فشاں (فارسی توں آتش یعنی اگ تے فشان یعنی اگلنے والا یا برسانے والا۔ عربی: برکان. انگریزی: Volcano) توں مراد ایسا مخروطی پہاڑ جس دا دہانہ قیف نما ہوئے جس وچوں گرم مادہ نکلدا ہوئے۔ دہانے توں راستہ بطن ارض وچ گہرائی تک جاندا ہوئے۔ جس دے ذریعے گیس، لاوا تے بھاپ سطح ارض اُتے برآمد ہُندی اے۔ آتش فشاں دا پہاڑ ہونا ضروری نئيں۔
دراصل اوہ نشیب جس توں مادہ نکلدا ہوئے اوہ آتش فشاں کہلاندا اے تے برآمد شدہ مادے توں مخروطی پہاڑ متشکل ہُندا اے۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/MtCleveland_ISS013-E-24184.jpg/300px-MtCleveland_ISS013-E-24184.jpg)
آتش فشاں جاں اگ پہاڑ زمین دی پدھر یا چھلڑ تے اک مگھورا ہُندا اے جتھوں میگما، سواء تے گیساں پدھر دے تھلیوں باہر آوندیاں نیں۔ اگ والے پہاڑ اوتھے ہُندے نیں جتھے پلیٹ ٹیکٹونکس رلدیاں نیں یا وکھریاں ہُندیاں نیں۔
آتش فشاناں دیاں قسماں
[سودھو]آتش فشاں پہاڑاں دی فعالیت دے اعتبار توں تن وڈی قسماں نيں :
- زندہ آتش فشاں
- خفتہ آتش فشاں
- مردہ آتش فشاں
زندہ آتش فشاں
[سودھو]وہ آتش فشاں جنہاں وچ آتش فشانی دا عمل گاہے بگاہے ہُندا رہندا اے تے لاوا وغیرہ دا اخراج تھوڑے وقفے توں جاری رہندا اے تے اس عمل وچ طویل عرصہ حائل نئيں رہندا زندہ آتش فشاں کہلاندے نيں۔ انہاں وچ مادے دے اخراج دی رفتار کم زیادہ ہُندی رہندی اے۔
خفتہ آتش فشاں
[سودھو]بعض آتش فشاں خاصے طویل عرصے تک خاموش رہندے نيں اس دے بعد یکاک آتش فشانی شروع کر دیندے نيں انہاں نوں خفتہ آتش فشاں کہندے نيں۔
مردہ آتش فشاں
[سودھو]ایداں دے آتش فشاں جنہاں توں کسی زمانے وچ آتش فشانی ہُندی سی مگر ہن اس دا کوئی امکان نظر نئيں آندا، ایہ آتش فشاں مردہ آتش فشاں کہلاندے نيں۔
پلیٹ ٹیکٹانکس
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Spreading_ridges_volcanoes_map-en.svg/374px-Spreading_ridges_volcanoes_map-en.svg.png)
دُنیا دے اہم ترین آتش فشاں
[سودھو]- ویسوویس، اٹلی
- ایٹنا، سسلی، اٹلی
- ماؤنا لوا، ہوائی، ریاستہائے متحدہ امریکا
- اسٹرمبولی، اٹلی
- فیوجی، جاپان
- کوٹوپیکسی، ایکواڈور
- سینٹ ہیلنز، واشنگٹن، ریاستہائے متحدہ امریکا
متعلقہ مضامین
[سودھو]![]() |
وکیمیڈیا کامنز چ مورتاں: آتش فشاں |
|
ہور دیکھو
[سودھو]باہرلے جوڑ
[سودھو]![]() |
وکیمیڈیا کامنز چ مورتاں: اگ والا پعاڑ |