روس ترکی جنگ (1877-1878)
روس-ترکی جنگ 1877–1878 ( ترکی زبان: 93 Harbi ' دی ' ، اسلامی کیلنڈر وچ سال 1293 دے لئی نامزد؛ سانچہ:بلغاری زبان ، "روسی – ترک لبریشن جنگ") سلطنت عثمانیہ تے مشرقی آرتھوڈوکس اتحاد دے وچکار اک تنازعہ سی جس دی سربراہی روسی سلطنت کردی تھی تے بلغاریہ ، رومانیہ ، سربیا ، تے مونٹی نیگرو اُتے مشتمل سی۔ [۹] بلقان تے قفقاز وچ لڑی گئی ، اس دی ابتدا 19 واں صدی دے ابھرتی ہوئی بلقان قوم پرستی توں ہوئی ۔ اضافی عوامل وچ 1853–56 دی کریمین جنگ دے دوران برداشت شدہ علاقائی نقصانات دی وصولی دے روسی اہداف ، بحیرہ اسود وچ اپنے آپ نوں دوبارہ قائم کرنا تے بلقان اقوام نوں سلطنت عثمانیہ توں آزاد کروانے دی کوشش کيتی جانے والی سیاسی تحریک دی حمایت کرنا شامل سن ۔
روسی سلطنت تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار روس-ترکی جنگ (1877–1878) روس-تردیاں جنگاں دے سلسلے وچ دسويں نمبر اُتے سی۔ 1875–1878 وچ مشرقی سوال دی بیداری تے حل دا اک اہم حصہ۔
روسی زیرقیادت اتحاد نے جنگ جیت لی تے ترکاں نوں قسطنطنیہ دے دروازےآں تک پِچھے دھکیل دتا لیکن مغربی یورپی عظیم طاقتاں نےبروقت مداخلت کيتی۔
اس دے نتیجے وچ ، روس قفقاز دے صوبےآں ، یعنی کارس تے باتوم ، اُتے دعوی کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، تے اس نے بڈجک دے علاقے نوں وی جوڑ لیا۔ رومانیہ ، سربیا تے مونٹی نیگرو دیاں ریاستاں، جنہاں وچوں ہر اک نے کچھ عرصے دے لئی پوری طرح توں خود مختاری حاصل کيتی سی ، نے سلطنت عثمانیہ توں باضابطہ طور اُتے آزادی دا اعلان کيتا۔
عثمانی تسلط دی تقریبا پنج صدیاں (1396–1878)،کے بعد ، اک بلغاریہ دی ریاست دوبارہ وجود وچ آئی: بلغاریہ دی ریاست ، جس نے ڈینیوب دریا تے بلقان پہاڑاں دے درمیان زمین دا احاطہ کيتا (سوائے شمالی ڈوبروڈجا جو رومانیہ نوں دتا گیا سی) ، تے ايسے طرح صوفیہ دا علاقہ ، جو نويں ریاست دا راجگڑھ بن گیا۔ برلن دی کانگریس نے 1878 وچ آسٹریا ہنگری نوں بوسنیا تے ہرزیگوینا تے برطانیہ اُتے وی قبضہ کرنے دی اجازت دے کے قبرص اُتے قبضہ کر ليا۔
اس جنگ کيتی وجہ بوسنیا تے ہرزیگووینا (1875) وچ بغاوت ، بلغاریہ وچ اپریل وچ ہونے والی بغاوت (1876) تے صربی ترکی دی جنگ (1876) سی ۔ روس ، رومانیہ ، سربیا تے مونٹی نیگرو دے خلاف عثمانی سلطنت دے شریک نيں۔
جنگ نوں سمجھیا جاندا سی تے اسنوں لبریشن کہیا جاندا سی ، کیوں کہ اس دے نتیجے وچ کچھ بلغاریائی عثمانی حکومت توں آزاد ہوئے تے تیسری بلغاریہ دی ریاست دا قیام عمل وچ آیا۔ رومانیہ ، سربیا تے مانٹینیگرو وچ وی اس دے نال رویہ اک جداں اے ، جو پوری آزادی حاصل کر رہے نيں۔
سان اسٹیفانو دا ابتدائی معاہدہ ، جس اُتے 3 مارچ 1878 نوں دستخط ہوئے سن ، اج بلغاریہ وچ یوم آزادی دے موقع اُتے منایا جاندا اے ، [۱۰] اگرچہ کمیونسٹ حکمرانی دے برساں دے دوران ایہ موقع کسی حد تک ناپسندیدہ سی۔ سائیٹ غلطی:بند کردا </ref> ؛ <ref> دا گھاٹا ٹیگ باغیاں نے پورے جزیرے اُتے قابو پالیا ، سوائے پنج قلعے والے شہراں دے جتھے مسلماناں نے پناہ لئی۔ یونانی پریس نے دعوی کيتا اے کہ مسلماناں نے یونانیاں دا قتل عام کيتا سی تے ایہ لفظ پورے یورپ وچ پھیلا سی۔ ہزاراں یونانی رضاکاراں نوں متحرک کرکے جزیرے وچ بھیج دتا گیا۔
مونی آرکادیؤ خانقاہ دا محاصرہ خاص طور اُتے مشہور ہويا۔ نومبر 1866 وچ ، تقریبا 250 کریٹن یونانی جنگجوواں تے 600 دے نیڑے خواتین تے بچےآں نوں عثمانی فوج دی مدد توں تقریبا 23،000 کریٹن مسلماناں نے گھیرے وچ لے لیا ، تے ایہ یورپ وچ وسیع پیمانے اُتے مشہور ہويا۔ دونے اطراف وچ وڈی تعداد وچ ہلاکتاں دے نال اک خونی لڑائی دے بعد ، کریٹن یونانیاں نے آخر کار ہتھیار ڈال دتے جدوں انہاں دا گولہ بارود نکلیا لیکن اوہ ہتھیان سُٹن اُتے ہلاک ہوگئے۔
1869 دے اوائل تک ، اس بغاوت نوں دبا دتا گیا ، لیکن پورٹ نے جزیرے اُتے خود حکمرانی متعارف کروانے تے جزیرے اُتے عیسائی حقوق وچ اضافے دے نال کچھ مراعات دی پیش کش کيتی۔ اگرچہ صدی دے کسی وی دوسرے سفارتی محاذ آرائی ، بغاوت تے خاص طور اُتے اس ظلم و بربریت دی بجائے عثمانیاں دے لئی کریٹن بحران بہتر ختم ہويا ، جس دی وجہ توں سلطنت عثمانیہ وچ عیسائیاں دے ظلم و ستم دی طرف زیادہ تر لوکاں دی توجہ یورپ وچ پیدا ہوگئی۔
اِنّی ہی توجہ دی جِنّی توجہ انگلستان دے عوام ترکی دے امور وچ دے سکدے نيں … وقتا فوقتا اک مبہم پیدا کرنے دے لئی متحرک ہوئے رہیا سی لیکن اک طے شدہ تے عام تاثر ایہ اے کہ سلطان اس "تقدیر" نوں پورا نئيں کررہے سن ۔ وعدے "انہاں نے یورپ توں کيتا سی۔ کہ ترک حکومت دے ناکارہ اثرات ناقابل تلافی سن ۔ تے ایہ کہ جدوں وی کوئی تے بحران پیدا ہوسکدا اے سلطنت عثمانیہ دی "آزادی" اُتے اثر پڑدا اے تاں ، جنگ کریمیا وچ اساں جو سہارا دتا سی اسنوں دوبارہ برداشت کرنا بالکل ناممکن ہوئے گا۔
یورپ وچ طاقت دا توازن بدلنا
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Territorial_changes_of_the_Ottoman_Empire_1862.jpg/220px-Territorial_changes_of_the_Ottoman_Empire_1862.jpg)
اگرچہ کریمین جنگ وچ فاتح دی طرف توں ، سلطنت عثمانیہ اقتدار تے وقار وچ مسلسل کمی دا شکار رہی۔ خزانے وچ مالی دباو نے عثمانی حکومت نوں اس طرح دی سود دی شرح اُتے بہت سارے غیر ملکی قرضے لینے اُتے مجبور کردتا جو اس دے بعد ہونے والی تمام مالی اصلاحات دے باوجود اسنوں ناقابل واپسی قرضےآں تے معاشی مشکلات وچ ڈال دتا۔ ایہ گل ہور ودھ گئی کہ 600،000 توں زیادہ مسلمان چرکیوںناں ، روسیاں نے قفقاز توں بے دخل کردے ہوئے ، شمالی اناطولیہ دے بحیرہ اسودی بندرگاہاں تے قسطنطنیہ تے ورنا دی بلقان دی بندرگاہاں تک جگہ دینے دی ضرورت دی وجہ توں تے بڑھادتا ، جس اُتے پیسےآں تے سول وچ بہت زیادہ لاگت آندی اے۔ عثمانی حکام نوں خرابی
نواں یورپی کنسرٹ
[سودھو]کنسرٹ آف یوروپ 1814 وچ قائم ہويا جدوں 1859 وچ فرانس تے آسٹریا نے اٹلی اُتے جنگ کيتی ۔ جرمن اتحاد دیاں جنگاں دے نتیجے وچ ایہ مکمل طور اُتے وکھ ہوئے گیا ، جدوں چانسلر اوٹو وون بسمارک دی سربراہی وچ ، بادشاہت پروسیا نے 1866 وچ آسٹریا تے فرانس نوں 1870 وچ شکست دے کے آسٹریا - ہنگری دی جگہ وسطی یورپ دی غالب طاقت بنائی۔ برطانیہ ، آئرش سوال دی طرف موڑ دتا گیا تے جنگ دے خلاف سی ، نے یورپی توازن دی بحالی دے لئی دوبارہ مداخلت نہ کرنے دا انتخاب کيتا۔ بسمارک دی خواہش نئيں سی کہ سلطنت عثمانیہ دے ٹُٹ جانے دے بعد اوہ ایسی رقابت پیدا کرے جو جنگ دا سبب بن سکدی اے ، لہذا اس نے زار دی ابتدائی تجویز نوں قبول کيتا کہ سلطنت عثمانیہ دے ٹُٹ جانے دی صورت وچ انتظامات کیتے جاواں گے ، جس توں آسٹریا تے روس دے نال تھری امپائر لیگ تشکیل دتی ۔ براعظم اُتے فرانس نوں وکھ تھلگ رکھن۔
فرانس نے خود ارادیت دی تحریکاں دی حمایت دی ، خاص طور اُتے جے انھاں نے تِناں شہنشاہاں تے سلطان دی فکر کيتی۔ اس طرح روس دے خلاف پولینڈ وچ بغاوتاں تے بلقان وچ قومی امنگاں نوں فرانس نے حوصلہ دتا۔ روس نے بحیرہ اسود اُتے اپنے بحری بیڑے نوں برقرار رکھنے دے اپنے حق نوں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی کم کيتا تے فرانسیسیاں دے نال بل پین وچ اثر و رسوخ حاصل کرنے دے لئی نويں پین سلواک خیال نوں استعمال کردے ہوئے کہیا کہ روسیاں دی قیادت وچ تمام سلاواں نوں متحد ہونا چاہیدا۔ ایہ صرف انہاں دو سلطنتاں نوں تباہ کر دے کیہ جاسکدا سی جتھے زیادہ تر غیر روسی غلام رہندے سن ، ہیبسبرگ تے عثمانی سلطنتاں۔ سربیا وچ بلقان وچ روسیاں تے فرانسیسیاں دے عزائم تے دشمنی منظر عام اُتے آئی ، جو اپنی قومی بحالی دا تجربہ کر رہی سی تے اس دے عزائم سن جو جزوی طور اُتے وڈی طاقتاں دے نال متصادم سن ۔ [۱۲]
کریمین جنگ دے بعد روس
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Alexander_Mikhailovich_Gorchakov.jpg/220px-Alexander_Mikhailovich_Gorchakov.jpg)
روس نے کم توں کم علاقائی نقصانات دے نال کریمین جنگ دا خاتمہ کيتا ، لیکن اوہ بحیرہ اسود دے بیڑے تے سیواستوپول قلعےآں نوں تباہ کرنے اُتے مجبور ہويا۔ روسی بین الاقوامی وقار نوں نقصان پہنچیا تے کئی سالاں توں کریمین جنگ دا بدلہ روسی خارجہ پالیسی دا بنیادی مقصد بن گیا۔ اگرچہ ایہ آسان نئيں سی - پیرس امن معاہدے وچ برطانیہ ، فرانس تے آسٹریا دی عثمانی علاقائی سالمیت دی ضمانتاں شامل سن۔ صرف پروشیا دی روس توں دوستی رہی۔
نو مقرر کردہ روسی چانسلر ، الیگزینڈر گورچاکوف پروشیا تے اس دے چانسلر بسمارک دے نال اتحاد اُتے منحصر سی۔ روس نے ڈنمارک (1864) ، آسٹریا (1866) تے فرانس (1870) دے نال اپنی جنگاں وچ پروسیا دی مستقل حمایت کيتی۔ مارچ 1871 وچ ، فرانسیسی کرشنگ دی شکست تے شکر گزار جرمنی دی حمایت دا استعمال کردے ہوئے ، روس نے پیرس امن معاہدے دے آرٹیکل 11 دی اس توں پہلے دی مذمت نوں بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم کرلیا ، اس طرح اس نے بحیرہ اسود دے بحری بیڑے نوں بحال کرنے دے قابل بنا دتا۔
پر ، پیرس امن معاہدے دی دوسری شقاں بالعموم برطانیہ ، فرانس تے آسٹریا دی طرف توں عثمانی علاقائی سالمیت دی ضمانتاں دے نال بالخصوص آرٹیکل 8 اُتے قائم نيں۔ لہذا ، روس عثمانی سلطنت دے نال اپنے تعلقات وچ انتہائی محتاط رہیا ، تے اس نے اپنے تمام اقدامات نوں ہور یوروپی طاقتاں دے نال مربوط کيتا۔ ترکی دے نال روسی جنگ دے لئی گھٹ توں گھٹ ہور تمام عظیم طاقتاں دی صریح حمایت دی ضرورت ہوئے گی ، تے روسی سفارت کاری کسی مناسب لمحے دا انتظار کر رہی سی۔
1875–1876 وچ بلقان دا بحران
[سودھو]19 واں صدی وچ بلقان وچ عثمانی انتظامیہ دی حالت بدستور خراب ہُندی رہی ، تے مرکزی حکومت نے کدی کدائيں پورے صوبےآں اُتے اپنا کنٹرول کھو دتا۔ یوروپی طاقتاں دے ذریعہ عائد اصلاحات نے عیسائی آبادی دے حالات نوں بہتر بنانے دے لئی بوہت گھٹ کم کيتا ، جدوں کہ مسلم آبادی دے اک وڈے حصے نوں عدم مطمئن کرنے دا انتظام کيتا۔ بوسنیا تے ہرزیگوینا نوں مقامی مسلمان آبادی نے بغاوت دی گھٹ توں گھٹ دو لہراں دا سامنا کرنا پيا ، ایہ سب توں حالیہ 1850 وچ اے۔
صدی دے پہلے نصف ہنگامے دے بعد آسٹریا مستحکم ہويا تے سلطنت عثمانیہ دے خرچ اُتے توسیع دی اپنی دیرینہ پالیسی نوں دوبارہ زندہ کرنے دی کوشش کيتی۔ دراں اثنا ، سربیا تے مانٹینیگرو دے ناں نہاد خود مختار ، آزاد حقیقت پسندی نے وی اپنے ہم وطناں دے علاقےآں وچ پھیل جانے دی کوشش کيتی۔ قوم پرست تے بد نظمی دے جذبات مضبوط سن تے روس تے انہاں دے ایجنٹاں نے انہاں دی حوصلہ افزائی کيتی۔ ايسے دوران ، 1873 وچ اناطولیہ وچ شدید خشک سالی تے 1874 وچ سیلاب نے سلطنت دے قلب وچ قحط تے وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان دا باعث بنیا۔ زرعی قلت نے ضروری ٹیکساں دی وصولی نوں روک دتا ، جس دی وجہ توں عثمانی حکومت اکتوبر 1875 وچ دیوالیہ پن دا اعلان کرنے اُتے مجبور ہوگئی تے بلقان سمیت بیرونی صوبےآں اُتے ٹیکس ودھیا دی۔
البانوی بغاوت
[سودھو]فرینکلن پارکر نے کہیا اے کہ البانیائی پہاڑیاں نے نويں ٹیکساں تے مصنفاں نوں ناراض کيتا ، تے جنگ وچ عثمانیاں دے خلاف لڑے۔ [۱۳]
بلقان دی بغاوت
[سودھو]ہرزیگووینا بغاوت
[سودھو]جولائی 1875 وچ ہرزیگوینا وچ عثمانی حکومت دے خلاف بغاوت دا آغاز ہويا۔ اگست تک تقریبا ہرزیگوینا اُتے قبضہ کر ليا گیا سی تے ایہ بغاوت بوسنیا وچ پھیل چکی سی۔ سربیا تے مانٹینیگرو نال تعلق رکھنے والے قوم پرست رضاکاراں دی مدد توں ، ایہ بغاوت جاری رہی جدوں عثمانیاں نے اسنوں دبانے دے لئی زیادہ توں زیادہ فوج دا عزم کيتا۔
بلغاریہ دی بغاوت
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Basibozuk-1877.jpg/220px-Basibozuk-1877.jpg)
بوسنیا تے ہرزیگوینا دے بغاوت نے بخارسٹ وچ مقیم بلغاریہ دے انقلابیاں نوں عملی جامہ پہنایا۔ سن 1875 وچ ، بلغاریہ دی بغاوت عثمانی مداخلت توں فائدہ اٹھانے دے لئی جلد بازی توں تیار ہوئ سی ، لیکن ایہ شروع ہونے توں پہلے ہی ہل چکی سی۔ 1876 دے موسم بہار وچ ، جنوب وسطی بلغاریہ دی سرزمیناں وچ اک ہور بغاوت پھیل گئی اس حقیقت دے باوجود کہ انہاں علاقےآں وچ متعدد ترک فوجی موجود سن ۔
اس بغاوت نوں روکنے دے لئی اک خصوصی ترک فوجی کمیٹی قائم کيتی گئی سی۔ باقاعدہ فوج (نشیم) تے بے قاعدہ دستےآں (ریڈیف یا باشی بازک) نوں بلغاریائیاں توں لڑنے دی ہدایت کيتی گئی (11 مئی تا 9 جون 1876) ایہ بے ضابطگیاں زیادہ تر بلغاریائی علاقےآں دے مسلمان باشندےآں دی طرف توں مبذول کروائی گئياں ، جنہاں وچوں بوہت سارے سرکاسی اسلامی آبادتیاں سن جو قفقاز یا کریمین تاتاراں توں ہجرت کر گئياں جنہاں نوں کریمین جنگ دے دوران بے دخل کردتا گیا سی تے ایتھے تک کہ بلغاریہ نوں وی اسلام پسند کيتا گیا سی۔ ترک فوج نے اس بغاوت نوں دبایا ، اس عمل وچ 30،000 [۱۴] [۱۵] افراد دا قتل عام کيتا۔ [۱۵] بتک دے ست ہزار دیہاتیاں وچوں پنج ہزار نوں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔ [۱۶] بتک تے پیروشٹیسا ، جتھے آبادی دی اکثریت وی قتل عام کيتی گئی سی ، نے اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ [۱۵] انہاں قتل عام دے بوہت سارے مجرماں نوں بعد وچ عثمانی ہائی کمان نے سجایا سی۔ [۱۵] جدید مورخین نے اندازہ لگایا اے کہ بلغاریہ دی ہلاک شدہ آبادی دی تعداد 30،000 تے 100،000 دے درمیان اے۔ ترک فوج نے بلغاریہ دی آبادی اُتے خوفناک حد تک ناانصافی کيتی۔-
کونسٹنٹین ماکووسکی ، بلغاریہ دے شہداء ، اک ایسی پینٹنگ جس وچ بلغاریہ وچ باشی بازوکس دے مظالم دی عکاسی دی گئی اے۔
-
دو ہاکس بذریعہ وایلیلیش شیگین ، دکھا رہے نيں کہ دو باشی بازوق نوں بلغاریہ تے روسی فوج نے اغوا کيتا سی۔
-
بشی بازوکس ، ڈینوب دے رومانیہ دے ساحل توں پرت مار لے کے پرت رہے نيں۔ 1877 کندہ کاری۔
بلغاریہ وچ مظالم اُتے بین الاقوامی رد عمل
[سودھو]قسطنطنیہ وچ واقع امریکی چلنے والے رابرٹ کالج دے راستے ، باشی بازوک دے مظالم دا کلام بیرونی دنیا وچ فلٹر ہويا۔ طلباء دی اکثریت بلغاریائی سی ، تے بوہت سارے لوکاں نوں انہاں دے اہل خانہ توں واقعات دی خبراں گھر توں موصول ہوئیاں سن۔ جلد ہی قسطنطنیہ وچ مغربی سفارتی برادری افواہاں توں نبرد آزما ہوگئی ، جس نے بالآخر مغرب دے اخبارات تک رسائی حاصل کرلئی- 1879 وچ قسطنطنیہ وچ رہندے ہوئے، پروٹسٹنٹ مشنری جارج وارن لکڑی وچ ترک حکام توں رپورٹ اماسیا دردی توں مسیحی آرمینیائی مہاجرین ستاندا سخومی قلعہ . اوہ معاملے نوں سبلیم پورٹ دی توجہ دلانے دے ل to ، تے فیر برطانوی سکریٹری رابرٹ گیسکوین سیسل ( سیلسیبری دی مارکیس ) دے پاس ، برطانوی سفارت کار ایڈورڈ میلے دے نال ہم آہنگی کرنے دے قابل سی۔ [۱۷] برطانیہ وچ ، جتھے ڈسرایلی دی حکومت جاری بلقان بحران وچ عثمانیاں دی حمایت کرنے دے لئی پرعزم اے ، اوتھے لبرل حزب اختلاف دے اخبار ڈیلی نیوز نے امریکی صحافی جانواریس اے میک گہن نوں قتل عام دیاں کہانیاں دے بارے وچ خود بخود رپورٹ کرنے دے لئی خدمات حاصل کيتیاں ۔
مک گیہن نے بلغاریہ دی بغاوت دے متاثرہ علاقےآں دا دورہ کيتا ، تے ڈیلی نیوز دے اگلے صفحات اُتے پھیلدے ہوئے اپنی رپورٹ وچ ، ڈسرایلی دی عثمانی پالیسی دے خلاف برطانوی عوام دی رائے نوں متنازعہ بنا دتا۔ [۱۸] ستمبر وچ ، اپوزیشن لیڈر ولیم گلیڈ اسٹون نے اپنی بلغاریائی ہاررس تے مشرق دے سوال [۱۹] نوں شائع کيتا اور برطانیہ توں ترکی دے لئی اپنی حمایت واپس لینے دا مطالبہ کيتا تے ایہ تجویز پیش دی کہ یورپ بلغاریہ تے بوسنیا تے ہرزیگوینا دے لئی آزادی دا مطالبہ کرے۔ [۱۹] جدوں ایہ تفصیلات پورے یورپ وچ پہچانی گئياں ، چارلس ڈارون ، آسکر ولیڈ ، وکٹر ہیوگو تے جیوسپی گریبالی سمیت متعدد معزز شخصیتاں نے بلغاریہ وچ عثمانیاں دی سرزدیاں دی سرعام مذمت کيتی۔
شدید ردعمل روس دی طرف توں آیا۔ بلغاریائی کاز دے لئی وسیع پیمانے اُتے ہمدردی دے نتیجے وچ حب الوطنی وچ 1812 دی پیٹریاٹک وار دے دوران موازنہ دے پیمانے اُتے ملک گیر سطح اُتے اضافہ ہويا۔ موسم خزاں 1875 توں ، بلغاریہ دی بغاوت دی حمایت دی تحریک وچ روسی معاشرے دے تمام طبقات شامل سن ۔ : ایہ اس تنازعہ وچ روسی مقاصد دے بارے وچ تیز عوامی مباحثاں دے ہمراہ سن سلاووفلز دوستوفسکی سمیت انہاں دے مخالفین، جدوں کہ، آسنن جنگ وچ دیکھیا روس دی پتوار دے تحت تمام قدامت پسند قوماں نوں متحد کرنے دا موقع، اس طرح انہاں نے روس دے تاریخی مشن سی خیال کيتا پورا ، مغربی ملکاں دے لوک ، جس وچ ترغنیف توں متاثر ہوکے مذہب دی اہمیت توں انکار کيتا گیا تے ایہ خیال کيتا گیا کہ روسی مقاصد آرتھوڈوکس دا دفاع نئيں بلکہ بلغاریہ دی آزادی ہونا چاہیدا۔
ترکی - ترک جنگ تے سفارتی تدبیر
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Serio-comic_war_map_for_1877.jpg/220px-Serio-comic_war_map_for_1877.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Punch_-_The_Dogs_of_War.png/220px-Punch_-_The_Dogs_of_War.png)
30 جون ، 1876 نوں ، سربیا ، اس دے بعد مونٹینیگرو نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ جولائی تے اگست وچ ، روسی رضاکاراں دی مدد توں تیار تے ناقص طور اُتے لیس سربیا دی فوج جارحانہ مقاصد نوں حاصل کرنے وچ ناکام رہی لیکن انہاں نے سربیا وچ عثمانی کارروائی نوں پسپا کرنے وچ کامیاب رہے۔ دراں اثنا ، روس دے الیگزینڈر دوم تے شہزادہ گورچاکوف نے بوہیمیا دے ریکسٹاڈٹ قلعے وچ آسٹریا ہنگری دے فرانز جوزف اول تے کاؤنٹ آندرسی نال ملاقات کيتی۔ اس بارے وچ کوئی تحریری معاہدہ نئيں کيتا گیا سی ، لیکن انہاں مباحثاں دے دوران ، روس نے بوسنیا تے ہرزیگوینا اُتے آسٹریا دے قبضے دی حمایت کرنے اُتے اتفاق کيتا سی ، تے آسٹریا ہنگری دے بدلے وچ ، کریمیا دی جنگ دے دوران روس دی طرف توں جنوبی بیساربیہ اول دی واپسی دی حمایت کرنے اُتے اتفاق کيتا گیا سی - تے روسی اتحاد بحیرہ اسود دے مشرقی ساحل اُتے باتم بندرگاہ کيتی۔ بلغاریہ خود مختار بننا سی (روسی ریکارڈاں دے مطابق ، آزاد)۔
جب بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ لڑائی جاری رہی تاں سربیا نوں سخت دھچکيا لگیا تے انہاں نے یورپی طاقتاں نال جنگ دے خاتمے دے لئی ثالثی کرنے نوں کہیا۔ یوروپی طاقتاں دے مشترکہ الٹی میٹم نے پورٹ نوں سربیا نوں اک ماہ دی جنگ تے امن مذاکرات شروع کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اُتے ، ترک امن دے حالات نوں یوروپی طاقتاں نے انتہائی سخت قرار دیندے ہوئے انکار کردتا سی۔ اکتوبر دے اوائل وچ ، جنگ بندی دے خاتمے دے بعد ، ترک فوج نے اپنا جارحیت دوبارہ شروع کيتا تے سربیا دی پوزیشن تیزی توں مایوس ہوگئی۔ 31 اکتوبر نوں ، روس نے اک الٹی میٹم جاری کيتا جس وچ عثمانی سلطنت توں مطالبہ کيتا گیا سی کہ اوہ دشمنیاں نوں روکاں تے 48 گھنٹےآں دے اندر سربیا دے نال اک نواں معاہدہ کرن۔ روسی فوج دی جزوی طور اُتے متحرک ہونے (20 ڈویژناں تک) اس دی حمایت کيتی گئی۔ سلطان نے الٹی میٹم دی شرائط قبول کيتیاں ۔
بحران دے حل دے لئی 11 ، 11 دسمبر 1876 نوں قسطنطنیہ وچ عظیم طاقتاں دی قسطنطنیہ کانفرنس (جس وچ ترکاں نوں مدعو نئيں کيتا گیا سی) کھولی گئی۔ یوروپی طاقتاں دے مشترکہ کنٹرول وچ بلغاریہ ، بوسنیا تے ہرزیگوینا نوں خودمختاری دیندے ہوئے اک سمجھوتہ کرنے والے حل اُتے گل گل کيتی گئی۔ اُتے ، عثمانیاں نے بین الاقوامی نمائندےآں نوں اصلاحات دے ادارہ دی نگرانی کرنے دی اجازت دے کے اپنی آزادی دی قربانی دینے توں انکار کردتا تے کانفرنس بند ہونے دے بعد 23 دسمبر نوں ایہ اعلان کرکے کانفرنس نوں بدنام کرنے دی کوشش کيتی کہ اک ایسا دستور منظور کيتا گیا جس وچ مذہبی حقوق دے مساوی حقوق دا اعلان کيتا گیا سی۔ سلطنت دے اندر اقلیتاں۔ عثمانیاں نے معاہدے وچ اپنے اعتراضات تے ترمیمات سننے دے لئی اس چابی نوں استعمال کرنے دی کوشش کيتی۔ جدوں انہاں نوں عظیم طاقتاں نے مسترد کردتا ، سلطنت عثمانیہ نے کانفرنس دے نتائج نوں نظرانداز کرنے دے اپنے فیصلے دا اعلان کيتا۔
15 جنوری ، 1877 نوں ، روس تے آسٹریا ہنگری دے درمیان جولائی 1876 وچ پہلے توں ہونے والے ریکسٹاڈٹ معاہدے دے نتائج دی تصدیق دے لئی اک تحریری معاہدہ اُتے دستخط ہوئے۔ اس توں روس نوں آسٹریا ہنگری دی آنے والی جنگ وچ خیراندی غیرجانبداری دا یقین دلایا گیا۔ انہاں شرائط دا مطلب ایہ سی کہ جنگ کيتی صورت وچ روس لڑائی لڑے گا تے آسٹریا زیادہ تر فائدہ اٹھائے گا۔ لہذا روس نے پرامن تصفیہ دے لئی حتمی کوشش کيتی۔ بلغاریہ دے مظالم تے قسطنطنیہ دے معاہداں نوں مسترد کرنے دی وجہ توں بلقان دے اپنے اہم حریف تے عثمانی مخالف ہمدرداں دے نال معاہدے اُتے پہنچنے دے بعد ، بالآخر جنگ دا اعلان کرنے وچ آزاد محسوس ہويا۔
جنگ دے موقع اُتے
[سودھو]1875 دے موسم گرما وچ مشرقی سوال دی اک ہور اضافہ دا آغاز ہويا۔ بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ عثمانیہ دے خلاف بغاوت شروع ہوگئی ، جس نے معاشی سلطنت نوں مالی طور اُتے تباہ ہونے والے عام بحران توں جنم لیا۔ عثمانی فوج دے دباؤ دے باوجود ، بغاوت سال دے آخر دے بعد وی جاری رہی۔ 1876 وچ صومور ترکی دی جنگ لڑی گئی ، تے 20 اپریل نوں بلغاریہ وچ اپریل دی بغاوت شروع ہوئی۔
ان واقعات نے عظیم طاقتاں دے شاہی عزائم نوں تقویت بخشی۔
26 جون / 8 جولائی 1876 نوں خفیہ ریکسٹاڈٹ معاہدہ ہويا جس وچ آسٹریا ہنگری تے روس نے اتفاق کيتا کہ جنگ دے خاتمے دے بعد کن ملکاں نوں تقسیم کيتا جائے۔ اس معاہدے دے تحت فریقین اس گل اُتے متفق نيں کہ بلقان وچ اک وڈی سلاو ریاست قائم نئيں ہوئے گی۔ اپریل وچ ، روس نے رومانیہ دے نال اک معاہدہ کيتا جس وچ روسی فوج نوں اپنے علاقے وچ جانے دی اجازت دتی جائے۔ اس وچ جنگ دے بعد شمالی ڈوبرودجا وچ رومانیہ جانے دے وعدے دے بدلے وچ جنوبی بیسارابیہ (روسی حکمرانی دے تحت تے 1812–1856 دے دور وچ ) روس توں الحاق وی شامل سی۔ آسٹریا - ہنگری تے روس دے وچکار بوڈاپسٹ سیکریٹ کنونشن ، [۲۰] دے نال نال 30 مئی 1878 نوں روس تے برطانیہ دے درمیان معاہدے دے ذریعہ ریکسٹاڈٹ معاہدے وچ توسیع کيتی گئی۔ [۲۱]
اسی دے نال ہی ، روس ترکی دے نال جنگ دے لئی اسٹریٹجک منصوبہ تیار کر رہیا اے۔ اس دے مصنف لیفٹیننٹ جنرل نکولائی اوبرچیوف نيں ۔ اپریل وچ ہونے والی بغاوت دے وحشیانہ جبر نے بلغاریہ دے قومی مقصد دی حمایت وچ پورے یورپ وچ وسیع ردعمل دا اظہار کيتا۔ اگست 1876 وچ ۔ عثمانی فوج نے سربیا دی افواج نوں شکست دتی۔ بحران دے پرامن حل دے امکانات وچ تیزی توں کمی واقع ہوئی اے۔
دسمبر 1876 وچ ۔ قسطنطنیہ کانفرنس بلائی گئی۔ عظیم طاقتاں سلطنت عثمانیہ دے اندر اک یا زیادہ خودمختار بلغاریہ صوبےآں دی سرحداں اُتے تبادلہ خیال کردی نيں۔ اوہ بوسنیا تے بلغاریہ دی خودمختاری دے لئی اک منصوبہ تیار کررہے نيں۔ عثمانی وزیر خارجہ نے مندوبین نوں مطلع کيتا کہ سلطنت عثمانیہ وچ تمام نسلی اقلیتاں دے حقوق تے آزادیاں دی ضمانت دے لئی اک نواں آئین منظور کيتا گیا اے تے بلغاریائی ہور تمام قومیتاں دی طرح ہی حقوق توں لطف اندوز ہون گے۔ عظیم طاقتاں نے اعلان کيتا اے کہ آئین صرف اک جزوی تے غیر اطمینان بخش حل اے۔ کسی سمجھوتہ تک پہنچنے دی کئی کوششاں دے بعد ، کانفرنس بغیر کسی معاہدے دے ختم ہوئی۔
اعلان جنگ
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Alexander_II_of_Russia_by_N.Lavrov_%281868%2C_Museum_of_Artillery%29.jpg/150px-Alexander_II_of_Russia_by_N.Lavrov_%281868%2C_Museum_of_Artillery%29.jpg)
عثمانی حکومت نے سلطنت عثمانیہ وچ اصلاحات دی تجاویز دے نال عظیم طاقتاں دے لندن پروٹوکول نوں مسترد کردتا۔ جواب وچ ، اپریل 12/24، 1877 ، چسیناؤ وچ شہنشاہ الیگزینڈر II دے منشور دے نال ، روس سلطنت عثمانیہ دے خلاف جنگ دا اعلان کر دتا .
رومانیہ ، سربیا تے مونٹینیگرو اس جنگ وچ شامل سن ۔ روس دی مسلح افواج وچ شامل بلغارین رضاکار فورس (12 رضاکار فوج ) تے فینیش یونٹ ( لائف گارڈز فینیش انفنٹری رجیمنٹ ).
جنگ دے دوران
[سودھو]چالاں کھولنا
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/%D0%9D%D0%B8%D0%B6%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BD%D1%8B%2C_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%83%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B5_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BA_%D0%BF%D0%BE_%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%B5_%D0%BA_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%83_%D0%B2%D0%BE_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8F_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_3_%D0%BE%D0%BA%D1%82%D1%8F%D0%B1%D1%80%D1%8F_1877_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.jpg/220px-thumbnail.jpg)
روس نے 24 اپریل 1877 نوں عثمانیاں دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا تے اس دی فوج پروت ندی اُتے واقع اوغنی دے نیڑے نو تعمیر شدہ ایفل پل دے راستے رومانیہ وچ داخل ہوئی۔ 12 اپریل 1877 نوں ، رومانیہ نے روسی فوجیاں نوں ترکاں اُتے حملہ کرنے دے لئی اپنی سرزمین توں گزرنے دی اجازت دے دتی ، جس دے نتیجے وچ ڈینیوب اُتے رومانیہ دے قصبےآں اُتے ترکی دی بمباری ہوئی۔ 10 مئی 1877 نوں ، رومانیہ دی پرنسپلیٹی ، جو ترکی دے باقاعدہ حکمرانی وچ سی ، نے اپنی آزادی دا اعلان کيتا۔
جنگ دے آغاز وچ ، نتیجہ واضح سی۔ روسی بلقان وچ اک وڈی فوج بھیج سکدے سن : تقریبا 300 300،000 فوج پہنچنے وچ سی۔ جزیرہ نما بلقان اُتے عثمانیاں دے پاس نیڑے 200،000 فوج سی ، جنہاں وچوں تقریبا 100،000 نوں قلعہ بند فوجی دستےآں دے سپرد کيتا گیا سی ، تے اس وچ آپریشن دی فوج دے ل for نیڑے 100،000 رہ گئے سن ۔ عثمانیاں نوں ایہ فائدہ اٹھایا گیا کہ اوہ بحیرہ اسود دی مضبوطی ، مکمل کمان ، تے ڈینوب دریا دے کنارے گشت کشتیاں بنائے۔ انہاں دے پاس اعلیٰ اسلحہ وی سی ، جس وچ نويں برطانوی تے امریکی ساختہ رائفلاں تے جرمنی توں تیار توپ خانہ وی شامل سی۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Pereprava_cherez_Dunaj.jpg/220px-Pereprava_cherez_Dunaj.jpg)
پر ، اس واقعے وچ ، عام طور اُتے عثمانیاں نے غیر فعال دفاع دا سہارا لیا ، تے روسیاں دے لئی اسٹریٹجک پہل چھڈ دتی ، جس نے کچھ غلطیاں کرنے دے بعد ، جنگ کيتی جیت دی حکمت عملی نوں تلاش کيتا۔ قسطنطنیہ وچ عثمانی فوجی کمانڈ نے روسی ارادےآں دے بارے وچ خراب قیاس آرائیاں کيتیاں ۔ انہاں نے فیصلہ کيتا کہ روسی ڈینوب دے نال مارچ کرنے تے اسنوں ڈیلٹا توں دور کرنے وچ بہت ہی کاہل ہون گے ، تے بحیرہ اسود دے ساحل دے نال مختصر راستے نوں ترجیح دین گے۔ اس حقیقت نوں نظرانداز کيتا جائے گا کہ اس ساحل اُتے ترکی دے مضبوط قلعےآں ، مضبوط ترین فراہمی تے نگرانی دی منزل موجود سی۔ دریائے ڈینیوب ، وڈن دے اندرونی حصے وچ صرف اک ہی مضبوط قلعہ سی۔ اس دی وجہ صرف اس وجہ توں کيتی گئی سی کہ عثمانی پاشا دی سربراہی وچ فوجیاں نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف حالیہ جنگ وچ سرباں نوں شکست دینے وچ حالے حصہ لیا سی۔
روسی مہم دی بہتر منصوبہ بندی کيتی گئی سی ، لیکن اس نے ترک سرگرمیاں اُتے بہت زیادہ انحصار کيتا۔ اک اہم روسی غلطی ابتدائی طور اُتے بوہت گھٹ فوج بھیج رہی سی۔ جون وچ تقریبا 185 185،000 دی اک مہم فورس نے ڈینیوب نوں عبور کيتا ، جو بلقان وچ مشترکہ ترک افواج توں (تقریبا 200،000) قدرے کم سی۔ جولائی ( پلیون تے اسٹارا زگورہ وچ ) دھچکیوں دے بعد ، روسی فوجی کمانڈ نوں احساس ہويا کہ اس دے پاس جارحانہ عمل نوں برقرار رکھنے دے لئی ذخائر موجود نئيں نيں تے اوہ دفاعی انداز وچ بدل گئے نيں۔ روسیاں دے پاس اگست دے آخر تک پلین نوں مناسب طریقے توں روکنے دے لئی اِنّی قوتاں وی نئيں سن ، جس نے پوری مسانوں تقریبا دو مہینےآں تک موثر انداز وچ موخر کردتا۔
بلقان تھیٹر
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Russo-Turkish_War_%281877%E2%80%931878%29.png/220px-Russo-Turkish_War_%281877%E2%80%931878%29.png)
جنگ دے آغاز اُتے ، روس تے رومانیہ نے ڈینیوب دے نال موجود تمام جہازاں نوں تباہ کردتا تے دریا دی کان کنی دی ، اس طرح ایہ یقینی بنایا گیا کہ روسی افواج عثمانی بحریہ دی مزاحمت دے بغیر کسی وی مقام اُتے ڈینیوب نوں عبور کرسکدی نيں۔ عثمانی کمان نے روسیاں دے اقدامات دی اہمیت دی تعریف نئيں کيتی۔ جون وچ ، اک چھوٹے توں روسی یونٹ وچ ، ڈیلٹا نوں ڈینیوب نیڑے توں تجاوز کر گالاسی ، تے روسچک (اج دی جانب مارچ کيتا روس ). اس توں عثمانیاں نوں تے زیادہ اعتماد ہوئے گیا کہ وڈی روسی طاقت عثمانیاں دے مضبوط گڑھ دے وسط وچ واقع ہوئے گی۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/K%C3%A4rtchen_zur_Schlacht_bei_Plewna_%2811._%26_12.09.1877%29.jpg/220px-K%C3%A4rtchen_zur_Schlacht_bei_Plewna_%2811._%26_12.09.1877%29.jpg)
25–26 مئی نوں ، رومانوی ٹارپیڈو کشتی نے مخلوط رومانیہ-روسی عملے دے نال حملہ کيتا تے ڈینیوب اُتے اک عثمانی مانیٹر نوں ڈُبیا ۔ [۲۲] میجر جنرل میخائل ایوانوویچ ڈریگومیروو دی براہ راست کمانڈ وچ ، 27/28 جون 1877 ( NS ) دی شب روسیاں نے سویشوٹو وچ ڈینوب دے پار اک پونٹون پل تعمیر کيتا۔ اک مختصر جنگ دے بعد جس وچ روسیاں نوں 812 افراد ہلاک تے زخمی ہوئے ، روسیاں نے مخالف بینک نوں محفوظ کرلیا تے سوویتیو دا دفاع کردے ہوئے عثمانی پیتادہ بریگیڈ نوں بھگا دتا۔ دی کمان دے تحت مشرقی ڈیٹیچمنٹ: اس مقام اُتے روسی فورس نوں تن حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا سی ساریویچ الیگزینڈر الیگزينڈرووچ ، مستقبل دے زار روس الیگزینڈر سوم ، روچک دے قلعے اُتے قبضہ تے فوج دی مشرقی سمت دا احاطہ کرنے دے لئی تفویض. مغربی لاتعلقی ، نیکپول ، بلغاریہ دے قلعے اُتے قبضہ کرنے تے فوج دے مغربی حصے دا احاطہ کرنے دے لئی۔ تے کاؤنٹ جوزف ولادی میریوچ گورکو دے تحت ایڈوانس دستہ ، جسنوں ویلیکو ترنوو دے راستے توں تیزی توں منتقل ہونے تے ڈینیوب تے قسطنطنیہ دے درمیان واقع سب توں اہم رکاوٹ بلقان پہاڑ وچ گھس جانے دا کم سونپیا گیا سی۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Boj_u_Ivanovo-Chiflik.jpg/220px-Boj_u_Ivanovo-Chiflik.jpg)
ڈینوب دے روسی عبور اُتے ردعمل دا اظہار کردے ہوئے ، قسطنطنیہ وچ عثمانی ہائی کمان نے عثمان نوری پاشا نوں ودین توں مشرق دی طرف ودھنے تے روسی کراسنگ دے بالکل مغرب وچ نیکپول دے قلعے اُتے قبضہ کرنے دا حکم دتا۔ نیکوپول جاندے ہوئے عثمان پاشا نوں معلوم ہويا کہ روسیاں نے پہلے ہی اس قلعے اُتے قبضہ کرلیا اے تے اس طرح اوہ پلغنہ (جو ہن پلوین دے ناں توں جانیا جاندا اے ) دے سنگم چوک اُتے چلے گئے نيں ، جس اُتے انہاں نے 19 جولائی (این ایس) نوں تقریبا 15 15،000 دی طاقت توں قبضہ کرلیا۔ [۲۳] [۲۳] روسی ، تقریبا 9،000 جنرل شیلڈر - شلڈنر دی سربراہی وچ ، صبح سویرے پلوینا پہنچ گئے۔ اس طرح پلوینا دا محاصرہ شروع ہويا۔
عثمان پاشا نے دفاعی انتظام کيتا تے روسی طرف توں ہونے والے زبردست ہلاکتاں دے نال دو روسی حملے پسپا کیتے۔ اس موقع اُتے ، فریقین تعداد وچ تقریبا برابر سن تے روسی فوج بہت حوصلہ شکنی دی سی۔ بیشتر تجزیہ کار اس گل اُتے متفق نيں کہ جوابی حملے توں عثمانیاں نوں روسی پل اُتے کنٹرول حاصل کرنے تے اسنوں تباہ کرنے دا موقع مل جاندا۔ ] اُتے ، عثمان پاشا نوں پلوانا وچ قلعہ بند رہنے دا حکم سی ، تے اس لئی اس نے ایہ قلعہ نئيں چھڈیا۔ [ کون؟
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/GhaziOsmanPasha.jpg/220px-GhaziOsmanPasha.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Nikopol_dmitriev.jpg/220px-Nikopol_dmitriev.jpg)
روس دے پاس پلوینا دے خلاف پھینکنے دے لئی ہور فوج نئيں سی ، لہذا روسیاں نے اس دا محاصرہ کرلیا ، تے بعد وچ رومانیہ دے لوکاں نوں اضافی فوج مہیا کرنے نوں کہیا۔ 9 اگست نوں سلیمان پاشا نے 30،000 فوجیاں دی مدد توں عثمان پاشا دی مدد کرنے دی کوشش کيتی ، لیکن انہاں نوں شپکا پاس دی لڑائی وچ بلغاریائیاں نے روک لیا۔ تن دن تک جاری رہنے والی لڑائی دے بعد ، رضاکاراں نوں اک روسی فورس نے جنرل ریڈزکی دی سربراہی وچ فارغ کردتا ، تے ترک افواج دستبردار ہوگئياں۔ اس دے فورا بعد ہی ، رومانیہ دی افواج ڈینیوب نوں عبور کرکے محاصرے وچ شامل ہوگئياں۔ 16 اگست ، گورنی اسٹوڈن وچ ، پلوینا دے آس پاس دی فوجاں (ویسٹ آرمی گروپ) رومانیہ دے پرنس کیرول اول دی سربراہی وچ رکھی گئياں ، جس دی مدد روسی جنرل پایل دمتریویچ زوٹوف تے رومانیہ دے جنرل الیگزینڈررو سیرناٹ نے دی ۔
ترکاں نے پلین دے آس پاس کئی قلعے برقرار رکھے سن جنہاں نوں روسی تے رومانیہ دی افواج آہستہ آہستہ کم کردی گئياں۔ [۲۳] رومیائی چوتھا ڈویژن جس دی سربراہی جنرل گورگھی منو نے کيتی سی ، نے چار خونی حملےآں دے بعد گریویتسا نوں دوبارہ پامال کيتا تے محاصرے دے بالکل آخر تک اسنوں برقرار رکھنے وچ کامیاب رہے۔ پلوینا دا محاصرہ (جولائی – دسمبر 1877 ء) روس تے رومانیہ دی افواج دے ذریعہ قلعہ بند عثمانیاں دے تمام رسد دے راستے منقطع کرنے دے بعد ہی فتح دی طرف راغب ہويا۔ رسد کم ہونے اُتے ، عثمان پاشا نے اوپنٹس دی سمت روسی محاصرے نوں توڑنے دی کوشش کيتی۔ 9 دسمبر نوں ، رات دے وسط وچ عثمانیاں نے دریائے وٹ اُتے پل پھینکے تے اسنوں عبور کيتا ، ۲-میل (۳٫۲ کلومیٹر) اُتے حملہ کيتا ۲-میل (۳٫۲ کلومیٹر) سامنے تے روسی کھائاں دی پہلی لائن نوں توڑیا۔ ایتھے انہاں نے اک دوسرے دے نال تھوڑا سا فائدہ اٹھا کے ، اک دوسرے دے نال ہتھ توں بیونٹ تے بیونٹ توں لڑائی لڑی۔ عثمانیاں دی تعداد تقریبا 5 5 توں 1 تک ودھ جانے دے بعد ، روسیاں نے عثمانیاں نوں واپس وِٹ وچ سُٹ دتا۔ عثمان پاشا نوں اک آوارہ گولی لگنے توں ٹانگ وچ زخمی ہوگیا سی ، جس نے اس دے تھلے اس دا گھوڑا ماریا سی۔ اک مختصر موقف اختیار کرنے دے بعد ، عثمانیاں نے روسیاں دے 2،000 توں 5،000 آدمی کھو کر ، خود نوں شہر وچ واپس چلیایا۔ اگلے دن ، عثمان نے شہر ، گیریژن تے اپنی تلوار رومانیائی کرنل میہیل کرچیز دے حوالے کردتی ۔ اس دے نال غیرت دے نال سلوک کيتا گیا ، لیکن اس دی فوج ہزاراں دی تعداد وچ سانس وچ ہلاک ہوگئی جدوں اوہ قیدی بن گئے۔ زیادہ شدید زخمیاں نوں اپنے کیمپ اسپتالاں وچ پِچھے چھڈ دتا گیا ، صرف بلغاریائیاں دے ہتھوں قتل کيتا گیا۔ [۲۴]
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Zahvat_grivickogo_reduta.jpg/220px-Zahvat_grivickogo_reduta.jpg)
اس موقع اُتے سربیا نے ، روس توں مالی مدد حاصل کرنے دے بعد ، سلطنت عثمانیہ دے خلاف دوبارہ جنگ دا اعلان کيتا۔ اس بار سربیا دی فوج وچ روسی افسراں دی تعداد بوہت گھٹ سی لیکن ایہ گل 1876–77 توں بہت زیادہ سی۔ شہزادہ میلان اوبرینووی (برائے موثر کمان جنرل کوسٹا پروٹیا ، آرمی چیف آف اسٹاف دے ہتھ وچ سی) دی برائے ناں کمانڈ دے تحت سربیا دی فوج ہن مشرقی جنوبی سربیا دے علاقےآں وچ حملہ کردی اے۔ آسٹریا - ہنگری دی طرف توں سخت سفارتی دباؤ دے سبب نووی پاجر دے عثمانی سنجک اُتے منصوبہ بند حملے نوں کالعدم قرار دتا گیا سی ، جو سربیا تے مونٹینیگرو دے رابطے وچ آنے توں روکنا چاہندا سی ، تے اس علاقے وچ آسٹریا - ہنگری دے اثر و رسوخ نوں پھیلانے دے ڈیزائن سن ۔ عثمانیاں ، جو اس توں دو سال پہلے مت .ثر سن ، زیادہ تر خود نوں قلعہ عہدےآں دے غیر محفوظ دفاع تک محدود رکھدے سن ۔ دشمنیاں دے خاتمے دے بعد ، سرباں نے اک پلوانہاں دا (اج بیلا پالنکا ) ، پیروٹ ، نیئ تے ورانجے پر قبضہ کرلیا۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Battle_at_river_Skit_1877.jpg/220px-Battle_at_river_Skit_1877.jpg)
فیلڈ مارشل جوزف ولادی میریوچ گورکو دے ماتحت روسیاں نے اسٹارا پلانینا پہاڑ اُتے گزرنے اُتے قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی ، جو جوڑ توڑ دے لئی انتہائی اہم سن ۔ اس دے بعد ، دونے اطراف نے شپکا پاس دے لئی کئی لڑائ لڑی۔ گورکو نے پاس اُتے کئی حملے کیتے تے بالآخر اسنوں محفوظ کرلیا۔ عثمانی فوج نے اس اہم راستے اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی ، پلین وچ عثمان پاشا نوں تقویت دینے دے لئی استعمال کرنے دے لئی بہت زیادہ کوششاں کيتیاں ، لیکن ناکام رہے۔ آخر کار گورکو نے اک حتمی کارروائی کيتی جس نے عثمانیاں نوں شپکا پاس دے آس پاس کچل دتا۔ شپکا پاس دے خلاف عثمانی کارروائی جنگ کيتی سب توں وڈی غلطی وچوں اک سمجھی جاندی اے ، کیونجے دوسرے پاس وی عملی طور اُتے سرزد نئيں ہوئے سن ۔ اس وقت عثمانی فوج دی اک وڈی تعداد بحیرہ اسود دے ساحل دے نال مضبوط قلعے اُتے قائم رہی تے بہت ہی کم کارروائیاں وچ مصروف رہی۔
اک روسی فوج نے موسم سرما وچ تیز برفانی راستے توں اسٹارا پلانینا عبور کيتا ، عثمانی فوج دی توقع دے مطابق مقامی بلغاریائیاں دی رہنمائی تے مدد کيتی ، تے تاشقان دی لڑائی وچ ترکاں نوں شکست دتی تے صوفیہ نوں اپنے نال لے لیا ۔ راستہ ہن پلوڈیو تے ایڈیرن دے ذریعے قسطنطنیہ دے راستے وچ تیزرفتاری دے لئے کھلا سی ۔
اس دے علاوہ رومنی آرمی (130،000 آدمیاں نوں اس جنگ وچ انہاں وچوں 10،000 کھونے متحرک اے )، 12،000 توں ودھ رضاکار بلغارین فوجیاں (Opalchenie) مقامی توں بلغاریائی آبادی دے نال نال دے طور اُتے بوہت سارے hajduk روسیاں دے کنارے اُتے جنگ وچ لڑی دستےآں.
کاکیشین تھیٹر
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/DefenceOfBayazet.jpg/220px-DefenceOfBayazet.jpg)
روسی قفقاز کور جارجیا تے آرمینیا وچ تعینات سی ، جو قفقاز دے گورنر جنرل گرینڈ ڈیوک مائیکل نیکولاویچ دی مجموعی کمانڈ وچ تقریبا 50،000 مرد تے 202 بندوقاں اُتے مشتمل سی۔ [۲۵] روسی احمد عثمانی فوج نے جنرل احمد مختار پاشا دی سربراہی وچ اک لکھ جواناں اُتے مشتمل عثمانی فوج دی مخالفت کيتی۔ اگرچہ روسی فوج خطے وچ لڑائی دے لئی بہتر طور اُتے تیار سی ، لیکن اوہ بھاری توپ خانے جداں مخصوص علاقےآں وچ تکنیکی اعتبار توں پِچھے رہ گئی سی تے اس توں وی پِچھے رہ گئی سی ، مثال دے طور اُتے ، اعلیٰ دور دراز دے کروپ توپ خانے توں جو جرمنی نے عثمانیاں نوں فراہم کیہ سی۔ [۲۶]
قفقاز کور دی سربراہی آرمینیائی کمانڈراں دے اک دستے دی سربراہی وچ کيتی گئی تھی: جرنیل میخائل لوریس میلیکوف ، ارشاک ٹیر گوکاسوف (ٹیر گوکاسوف / ٹیر گوکاسن) ، ایوان لازاریف تے بیبٹ شیلکوینککوف ۔ [۲۶] لیفٹیننٹ جنرل ٹیر گوکاسوف دی سربراہی وچ ، جو یریوان دے نیڑے واقع ہے ، نے 27 اپریل 1877 نوں بایزید قصبے اُتے قبضہ کرکے عثمانی علاقے وچ پہلا حملہ شروع کيتا۔ اوتھے شمالی-Gukasov دی فتح اُتے سرمایہ، روسی افواج دی خطے لینے، اعلیٰ درجے Ardahan 17 مئی؛ روسی یونٹاں نے مئی دے آخری ہفتے وچ کارس شہر دا وی محاصرہ کيتا ، حالانکہ عثمانی کمک نے محاصرے نوں اٹھا کے واپس بھیج دتا۔ کم سن 1877 وچ کمک فوجاں دے ذریعہ تقویت ملی ، جنرل لازاریف نے کارس اُتے اک نواں حملہ کيتا ، اس نے شہر نوں جانے والے جنوبی قلعےآں نوں دبانے تے 18 نومبر نوں ہی کاراں اُتے قبضہ کر ليا۔ [۲۷] 19 فروری 1878 نوں اک طویل محاصرے دے بعد تزویراندی قلعے دا شہر ایرزورم روسیاں نے اپنے قبضے وچ لے لیا۔ انہاں نے جنگ آخر وچ نوں ارض روم دا کنٹرول چھڈ دتا اگرچہ، روسیاں نے باتومی ، ارداہان ، قارص ، اولتو ، تے ساریکامیش تے انہاں دی تشکیل نو قارص اوبلاست دے علاقےآں حاصل کیئے.[۲۸]
کرد بغاوت
[سودھو]جب روس-ترکی دی جنگ اختتام پذیر ہوئی تاں اک کرد بغاوت شروع ہوگئی۔ اس دی سربراہی دو بھائیاں ، حسین تے عثمان پاشا نے کيتی۔ اس بغاوت نے بوہتان دے بیشتر علاقے نوں 9 ماہ تک جاری رکھیا۔ اسنوں صرف نقل دے ذریعہ ہی ختم کيتا گیا ، جدوں اسلحہ دی طاقت ناکام ہوگئی۔ [۲۹]
جنگ دے دوران بلغاریہ وچ سویلین حکومت
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Plevna_monument.jpg/300px-Plevna_monument.jpg)
جنگ دے دوران شاہی روسی فوج دے ذریعہ بلغاریہ دے علاقےآں نوں آزاد کرانے دے بعد ، ابتدائی روسی انتظامیہ دے ذریعہ انہاں اُتے حکومت کیتی گئی سی ، جو اپریل 1877 وچ قائم ہوئی سی۔ معاہدہ برلن (1878) نے مئی 1879 وچ اس عارضی روسی انتظامیہ دے خاتمے دے لئی مہیا دی ، جدوں بلغاریہ تے مشرقی رومیلیا دی ریاست قائم ہوئی۔ [۳۰] عارضی روسی انتظامیہ دے بنیادی مقاصد امن و امان نوں محفوظ بنانا تے بلغاری ریاست دی بحالی دے لئی تیاری کرنا سن ۔
فورسز دی تعیناتی
[سودھو]روس
[سودھو]روس اک وڈی فوج نوں متحرک کرنے دے قابل اے ، جو کسی حد تک بہتر طور اُتے تیار اے۔ جزیرہ نما بلقان اُتے اک متحرک روسی فوج تشکیل دتی گئی۔ جون دے اوائل وچ ، روسی فوج دے 276،000 فوجی ، جنہاں دی سربراہی گرینڈ ڈیوک نیکولائی نیکولاویچ نے کيتی سی ، ڈینوب دے باواں کنارے اُتے مرکوز سی ، تے اس دا مرکزی مرکز زیمنیچ دے علاقے وچ سی۔
کاکیشین فرنٹ دی کارروائیاں دے لئی ، گرینڈ ڈیوک میخائل نیکولاویچ دی سربراہی وچ اک لکھ افسران تے جواناں دی اک ایکٹو آرمی تشکیل دتی گئی۔
سلطنت عثمانیہ
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Ahamid.jpg/150px-Ahamid.jpg)
کمانڈر عبد الکریم نادر پاشا دے ماتحت عثمانی افواج دے پاس جون دے اوائل وچ جزیرہ نما بلقان اُتے 280،000 افسران تے سپاہی سن ۔ انہاں وچوں 190،000 افسران تے فوجی روس دے خلاف براہ راست کارروائی وچ نيں۔ انہاں نوں جنگ توں پہلے تعمیر کردہ قلعےآں دا فائدہ اے۔ ڈینیوب اُتے بحیرہ اسود تے گشت والے جہازاں اُتے وی انہاں دا مکمل کنٹرول اے۔ جنگ توں پہلے ، اوہ برطانیہ تے امریکا توں جدید چھوٹے ہتھیاراں تے جرمنی توں توپ خانے توں لیس سن ۔ [۳۱] کاکیشس فرنٹ اُتے کم کرنے دے لئی احمد مختار پاشا دی سربراہی وچ 70،000 افسران تے جواناں دی [۳۲] فوج تشکیل دتی گئی۔
روس دے اتحادی
[سودھو]رومانیہ ، سربیا-مونٹی نیگرو نوں جنگ وچ معاون کردار سونپیا گیا سی۔ انہاں دی افواج دی تشکیل تے انہاں دے کماں دا تعین ايسے فہم دے مطابق ہُندا اے۔
بلقان تھیٹر آف وار
[سودھو]دشمنی دا علاقہ
[سودھو]جارحانہ دور (جون جولائی 1877)
[سودھو]جنگ دے آغاز وچ ، روسی ڈینوب فلوٹیلا نے ڈینیوب دے نال عثمانی بحری جہاز نوں تباہ کيتا تے اس دی کان کنی کيتی۔ [۳۳] کسی وی مقام اُتے اسنوں عبور کرنا ممکن اے۔ 10/22 جون نوں ، لوئر ڈینیوب ڈی ٹیچمنٹ ، جو لیفٹیننٹ جنرل اپولوون زیمرمن دی سربراہی وچ سی ، نے گالاٹی تے بریئلا دے درمیان ڈینوب عبور کيتا ، تے اس دے بعد شمالی ڈوبروجا اُتے قبضہ کرلیا۔ [۳۴] اُتے جون 12/24، روسی توپ خانے گولہ باری شروع کر دتا روس تے توتراکان عثمانیہ کمانڈ دا اعتماد اے کہ اہم روسی افواج علاقے وچ ڈینیوب پار کريں گا تقویت.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Pereprava_cherez_Dunaj.jpg/300px-Pereprava_cherez_Dunaj.jpg)
15/27 جونناں ، میجر جنرل میخائل ڈریگومروف دی زیرقیادت روسی یونٹ زیمنیچ سیوشٹوف دے نیڑے ڈینوب دے پار پہنچی ۔ اک محفوظ برج ہیڈ بنایا گیا اے۔ میجر جنرل الیگزنڈر ڈیپ دی کمان وچ انجینئرنگ یونٹاں نے سوویشو دے نیڑے دو پونٹ پل بنائے تے ایکٹو روسی فوج نوں بلغاریہ دے ساحل اُتے منتقل کردتا۔ [۳۵] علاقے وچ کوئی قابل ذکر عثمانی افواج سن تے مرکزی کمان دے کمانڈر دے نال ویدن کور حکم دتا عثمان پاشا دی سمت وچ منتقل کرنے دے لئی ویدن - نیکوپول تے مغرب توں پس منظر اُتے روسی افواج اُتے حملہ کيتا. مشرقی ڈینیوب آرمی نوں کمانڈر محمود علی پاشا دے ہمراہ روس - سلسٹرا ورنا شمعون قلعےآں دے چوکور علاقے دے علاقے توں مشرق توں روسی افواج نوں دھمکی دینے دا حکم دتا گیا سی۔
روسی کمان نے سوویشو نوں منتقل کردہ یونٹاں وچ تقسیم کيتا:
- لیفٹیننٹ جنرل نکولائی کرڈینر دی سربراہی وچ 35،000 افسران تے فوجیاں دا مغربی دستہ ،
- اک ٹکڑی تخت دے وارث الیگزینڈر الیگزیندوویچ ، 70،000 افسراں تے سپاہیاں دا دستہ
- کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل جوزف گرکو دے نال 12،000 افسران تے سپاہیاں دی فرنٹ دستہ ۔ اس دی تشکیل وچ بلغاریہ رضاکار فورس شامل اے۔
جنوبی بلغاریہ وچ فرنٹ دستہ دی تیز رفتار تحریک تے مشرقی تے مغربی ٹکڑیاں دے فعال اقدامات دے ذریعے ، عثمانی فوجی منصوبے نوں ناکام بنانا سی۔ جنگ دا جارحانہ دور شروع ہُندا اے۔ [۳۶]
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Boj_u_Ivanovo-Chiflik.jpg/300px-Boj_u_Ivanovo-Chiflik.jpg)
جون 23 / اُتے 5 جولائی، میجر جنرل دی کمان وچ روسی فوجیاں الیگزینڈر آرنولڈی آزاد کرا بایالا تے اہم اُتے کنٹرول قائم بیلنسکی پل بھر دے آلہ دریا، جتھے Ruschuk – ویلیکو تارنوو تے شومن – پلیوین سڑکاں نوں کاٹنا. 8/20 جولائی توں اگست 1/13 تک ، روسی شہنشاہ الیگزینڈر دوم دا صدر مقام ایتھے قائم ہويا سی ، جس نے 5 تے 10 اگست نوں دو فوجی کونسلاں تشکیل دتیاں سن۔ 25 جون / 7 جولائی نوں ، فرنٹ دی لاتعلقی دے یونٹ ویلیکو ترنوو وچ داخل ہوئے ، تے 4/16 جولائیناں انہاں نے ہین بواز پاس دے راستے بالکان پہاڑاں نوں عبور کيتا ۔ 7/19 جولائی نوں ، شپکا پاس اُتے کنٹرول قائم کيتا گیا ، جو شمالی تے جنوبی بلغاریہ دے درمیان رابطےآں دے لئی اہم سی (دیکھو شپکا دی جنگ (جولائی 1877) )۔ انہاں اقدامات توں ، قسطنطنیہ دی طرف جانے والے حملے دی راہ کھول دتی گئی ، تے لیفٹیننٹ جنرل جوزف گرکو نے اسٹارا زگورہ نوں اپنی گرفت وچ لے لیا ۔ 4/16 جولائی نوں ، مغربی دستہ نیکپول اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہوگیا ۔ عثمان پاشا ، جو شہر دی طرف ودھ رہیا سی ، پلین دی طرف جانے اُتے مجبور ہويا۔ انہاں دی آمد دے 24 گھینٹے توں وی کم وقت دے بعد ، روسی افواج نے انہاں اُتے حملہ کيتا۔ عثمان پاشا اک کامیاب دفاع منظم تے دونے جانب اہم جانی نقصان دی قیمت اُتے دو روسی حملےآں (پسپا جولائی 8/20 تے جولائی 18/30) (سییف. پلیین دا محاصرہ )۔ اسنوں کمک ملی تے کارپس مغربی فوج وچ دوبارہ منظم ہوگئے۔ [۳۷]
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Defending_the_banner_at_Stara_Zagora.jpg/300px-Defending_the_banner_at_Stara_Zagora.jpg)
روسشکیات دستےآں نے قلعےآں روسے – سیلیسترا – وارنا – شومن دے چوکور دے علاقے وچ عثمانی گروپ ، مشرقی ڈینوب آرمی دے نال طاقتور توازن حاصل کيتا۔ .[۳۸]
دراں اثنا ، عثمانی کمانڈ نے کمانڈر سلیمان پاشا دے ماتحت 20،000 آرمی کور البانیہ توں منتقل کيتا۔ ہور اکائیاں دے نال تقویت پانے والی ، اس نے سنٹرل آرمی تشکیل دتی ، جس نے پلین وچ روکے ہوئے فوجیاں توں اتحاد کرنا سی تے جوابی کارروائی کيتی سی ۔ 19/31 جولائیناں اسٹارا زگورہ دے نیڑے زبردست جنگ لڑی گئی ، جس دے نتیجے وچ ایہ شہر عثمانیاں دے قبضے وچ آگیا۔ بلغاریہ دی ملیشیا لڑائیاں وچ خود نوں ممتاز کردی اے۔ ساماریا پرچم دا دفاع خاص طور اُتے بہادر اے۔ [۳۹] عثمانی فوج دی مستقل فوج دے ذریعہ اس شہر اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، دریائے تونڈزہ دی وادی وچ اُتے امن بلغاریائی آبادی دے خلاف وڈے پیمانے اُتے مظالم ڈھائے گئے۔ [۴۰] نووا زگورا تے جورانلی دی لڑائیاں وچ کامیابیاں دے باوجود ، فرنٹ ڈیٹسمنٹ بالکان پہاڑاں دی طرف پِچھے ہٹ گیا تے شپکا پاس اُتے اپنے آپ نوں مضبوط کيتا۔
حملے دے دوران ، اہم روسی افواج مشرقی تے مغربی حصےآں نوں محفوظ بنانے وچ مصروف سن۔ بیک وقت ڈبل فلانک ہڑتال دا عثمانی منصوبہ ناکام ہوگیا۔ ايسے وقت ، جنوبی بلغاریہ وچ فرنٹ روسی لاتعلقی دے گہرے دخول نے وسطی فوج دے تھیٹر دے عمل نوں ابھارا۔ عثمانی افواج نے ابتدائی ہنگامےآں تے بگاڑ اُتے قابو پالیا۔ [۴۱] مغربی تے وسطی فوجاں متحد تے جوابی کارروائی دے لئی سرگرم عمل کررہیاں نيں۔ [۴۲]
بالادستی دے لئی جدوجہد (اگست۔ دسمبر 1877)
[سودھو]اس دور دی اک خصوصیت ایہ سی کہ وڈے پیمانے اُتے آپریشن کرنا ، ايسے دوران جنگ دے نتائج دا فیصلہ کيتا گیا سی۔ [۴۳]
چرسکوئی دی لڑائی روس-ترک جنگ (1877–1878) وچ مشرقی محاذ دا پہلا وڈا آپریشن سی۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BD%D0%B0_%D0%A8%D0%B8%D0%BF%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5.jpg/230px-%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%BD%D0%B0_%D0%A8%D0%B8%D0%BF%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5.jpg)
شپکا دے مہاکاوی نے عثمانی کمان دے وسطی فوج نوں شمالی بلغاریہ منتقل کرنے تے مغربی فوج دے نال متحد کرنے دے منصوبے نوں ناکام بنا دتا۔ شپکا لاتعلقی خاص طور اُتے شپکا پاس دے لئی لڑائیاں وچ بہادر اے۔ اس وچ بلغاریہ ملیشیا شامل اے۔ [۴۴] ایہ میجر جنرل دی کامیاب کمانڈ دی طرف توں ادا کيتی گئی سی دا دفاع کرنے وچ اک فیصلہ کن کردار نکولائی ستولیتوف تے یونٹس دی کمک جنوبی لاتعلقی لیفٹیننٹ جنرل دے حکم دے تحت فودور رادسکی . اس پاسنوں برقرار رکھنا جنگ دے نتائج دے لئی فیصلہ کن سی (دیکھو شپکا دی جنگ (اگست 1877) ، شپکا دی جنگ (ستمبر 1877) [۴۵] )۔
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Zahvat_grivickogo_reduta.jpg/300px-Zahvat_grivickogo_reduta.jpg)
پلیون نوں پھڑنے دے لئی ناکام حملےآں نے روسی فوج دے جارحیت نوں روک دتا۔ رومانیہ توں درخواست کيتی گئی کمک شہر نوں بھیج دتی گئی اے۔ اس شہر اُتے قبضہ کرنے دی اک ہور ناکام کوشش دے بعد (اگست 26 / ستمبر 7۔ ستمبر 1/13) ، روس دے ذریعہ بلائے گئے انجینئرز دے جنرل انجنیئر ایڈورڈ توٹلین ، جائے وقوع اُتے پہنچے۔ اس دی کمان وچ ، پلین دے آس پاس محاصرے دی کارروائی کيتی گئی۔ سخت ناکہ بندی دی انگوٹھی لگائی گئی۔ [۴۶] (ملاحظہ کرن لوویچ دی لڑائی ، جنگ گورنی دبنیک ، جنگ تلسی ، وراستا دی جنگ ، اوریاہوو دی لڑائی ، تیتوین دی لڑائی ، عرباکوناک دی لڑائی تے الینا دی لڑائی)تھکن دے لئی اک طویل جدوجہد دا آغاز ہُندا اے۔ خوراک دی کمی دی وجہ توں مجبور ، 28 نومبر / 10 دسمبرناں عثمان پاشا نے دریائے وٹ اُتے پل دے نیڑے والے علاقے وچ محاصرہ توڑنے دی کوشش کيتی۔ اوہ شکست کھا گیا سی تے پوری مغربی فوج دے حوالے کے گیا سی۔ پلین فتح ہوگیا۔
مشرقی محاذ اُتے ، روسی افواج نے اپنی مرضی تے حکمت عملی دا لائحہ عمل ایزریچے ، کاشاک بائر تے کراہاسانکوی ، کٹسویلو تے گورسکو ابلانونو ، چیئرکیئ تے میککا ٹراسٹینک دیاں جنگاں وچ لگیا دتا ۔ [۴۷]
بالادستی دی جدوجہد دا دور دونے فریقاں دے لئی سب توں زیادہ کوشش تے قربانی اے۔ متحرک سلطنت عثمانیہ تے اس دی مسلح افواج دے تقریبا تمام امکانات دی حمایت کردا اے۔ روس ہور جارحانہ کارروائیاں دے لئی مقداری تے قابلیت دے لحاظ توں وڈے وسائل نوں متحرک کرنے دا انتظام کردا اے۔
اختتامی مدت (دسمبر 1877- جنوری 1878)
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Shipka_field.jpg/300px-Shipka_field.jpg)
فعال روسی فوج ، جس وچ 314،000 افسران تے سپاہی شامل سن ، نے عثمانی افواج نوں نمایاں طور اُتے کمزور کردتا سی۔ مدت دے آغاز وچ ، انتہائی مشکل موسم سرما وچ اسٹارا پلانینا نوں عبور کرنا بہت ضروری اے۔ بلغاری رضاکار دستےآں نے وی حصہ لیا ۔ پہاڑاں وچ پاسز نوں منافع بخش نقطہ نظر قبضہ کر رہے نيں (دیکھو اراباکوناک دی لڑائی ، پراوتس دی لڑائی ، ایتروپول دی لڑائیاں ). سربیا اس مرحلے وچ لڑائی وچ حصہ لے رہی اے ، نیس ، پیروٹ ، صوفیہ تے ودین وچ 55،000 توں زیادہ جنگجو بھیج رہی اے۔ [۴۸] لیفٹیننٹ جنرل جوزف گرکو دے نال مغربی اسکواڈرن پہلے عبور کرنے والے سن ۔ 23 دسمبر / 4 جنوری نوں ، اورانہانی فوج نوں کمانڈر شاکر پاشا دے نال شکست دینے دے بعد) ، اس نے صوفیہ اُتے قبضہ کرلیا [۴۹]
ان دے بعد لیفٹیننٹ جنرل فیوڈور راڈیٹسکی دی کمان وچ ساؤتھرن ڈیچمنٹ سی ۔ لیفٹیننٹ جنرل پاول کارٹوسوف دی کمان وچ ٹروجنہاں دی لاتعلقی نوں عبور کرنے توں عثمانی کمان نوں مرکزی ہڑتال دی سمت توں ہٹ گیا۔ [۵۰] 28 دسمبر / 9 جنوریناں ، شینوف دی جنگ وچ جنوبی لاتعلقی نے کمانڈر ویسل پاشا دے ماتحت مرکزی فوج نوں گھیرے وچ لے لیا تے اس اُتے قبضہ کرلیا۔ عثمانی مسلح افواج نوں ناقابل تلافی نقصان پہنچیا۔
روس دی آخری کارروائی مکمل طور اُتے کيتی گئی تے جنوبی بلغاریہ وچ سلیمان پاشا دے گروپ - دشمن دی آخری قوت دی اک زبردست شکست دا باعث بنی۔ اُتے جنوری 4/16، پلاوڈیو اُتے قبضہ کر ليا گیا سی، تے اُتے جنوری 8/20 ، روسی فوجاںادرنہ وچ داخل ہوئیاں .[۵۱]
آپریشنز کاکیسیئن تھیٹر
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Plewen-Denkmal.jpg/150px-Plewen-Denkmal.jpg)
روس تے سلطنت عثمانیہ نے قفقاز دے محاذ نوں جنگ توں منسلک دے طور اُتے دیکھیا۔ قفقاز دی روسی افواج دا بنیادی کم جزیرہ نما بلقان وچ دشمن دی افواج دی منتقلی نوں ناکام بنانا اے۔
جنگ دا خاتمہ
[سودھو]1878 دے آغاز وچ ، روسی فوج دا فعال حصہ قسطنطنیہ توں 20 کلومیٹر دور سی ۔ فتح مکمل اے۔ برطانیہ نے عثمانی راجگڑھ اُتے قبضہ روکنے دے لئی مارماریا سمندر وچ بحریہ دے جنگی بحری جہازاں نوں بھیجیا۔ عظیم طاقتاں دے دباؤ وچ ، 19/31 جنوری نوں ، روس نے سلطنت عثمانیہ دے نال معاہدہ ادرنہ کيتا ، جس نے دشمنی ختم کردتی۔
19 فروری / 3 مارچناں روس تے سلطنت عثمانیہ نے ابتدائی سان اسٹیفانو معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ انہاں دے مطابق ، رومانیہ ، سربیا – مانٹینیگروناں مکمل آزادی حاصل اے۔ بلغاریہ اک خودمختار ٹیوٹری دی حیثیت توں قائم ہويا سی۔ سلطنت عثمانیہ دے علاقے عظیم طاقتاں دے درمیان منقسم نيں۔
روس تے آسٹریا ہنگری ، [۵۲] ہور روس تے برطانیہ دے وچکار ابتدائی معاہداں دے مطابق ، [۵۳] برلن کانگریس دے دوران حتمی معاہدہ کرنے دے لئی [۵۴] وڈی طاقتاں نے کچھ ماہ بعد ملاقات کيتی۔ عظیم طاقتاں تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار 1/13 جولائی 1878 دے برلن دے معاہدے نے سان اسٹفانو دے معاہدے اُتے نظر ثانی دی تے 1879 دے اوائل وچ روس تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار قسطنطنیہ دے معاہدے دی تصدیق ہوگئی۔
بعد وچ
[سودھو]عظیم طاقتاں دی مداخلت
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Europe_1878_map_en.png/220px-Europe_1878_map_en.png)
انگریزاں دے دباو دے تحت ، روس نے 31 جنوری 1878 نوں سلطنت عثمانیہ دے ذریعہ پیش کردہ صلح قبول کيتی ، لیکن قسطنطنیہ دی طرف رواں دواں رہیا ۔
برطانیہ نے روس نوں شہر وچ داخل ہونے توں روکنے دے لئی جنگی جہازاں دا اک بیڑا روانہ کيتا ، تے روسی افواج سان اسٹیفانو اُتے رک گئياں۔ بالآخر روس 3 مارچ نوں سان اسٹیفانو دے معاہدے دے تحت اک بستی وچ داخل ہويا ، جس دے ذریعے سلطنت عثمانیہ رومانیہ ، سربیا تے مانٹینیگرو دی آزادی تے بلغاریہ دی خودمختاری نوں تسلیم کرے گی۔
روسی طاقت دے بلقان وچ توسیع دے بارے وچ آگاہ ، عظیم طاقتاں نے بعد وچ برلن دی کانگریس وچ معاہدے وچ ترمیم کرنے اُتے مجبور کيتا۔ ایتھے بنیادی تبدیلی ایہ سی کہ بلغاریہ تقسیم ہوجائے گی ، عظیم طاقتاں دے وچکار پہلے معاہداں دے مطابق جس نے وڈی سلاوی ریاست دی تشکیل نوں روک دتا سی: شمالی تے مشرقی حصے پہلے دی طرح سلطنت بننے دے لئی (بلغاریہ تے مشرقی رومیلیا ) ، اگرچہ مختلف گورنرز؛ تے مقدونیائی خطہ ، جو اصل وچ سان اسٹیفانو دے ماتحت بلغاریہ دا حصہ اے ، براہ راست عثمانی انتظامیہ وچ واپس آجائے گا۔ [۵۵]
بلغاریہ دی مسلم تے عیسائی آبادی اُتے اثرات
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Turkish_refugees_sumla1877_wiki.jpg/250px-Turkish_refugees_sumla1877_wiki.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Carol_Popp_de_Szathm%C3%A1ry_-_Cerchez_c%C4%83lare.jpg/250px-Carol_Popp_de_Szathm%C3%A1ry_-_Cerchez_c%C4%83lare.jpg)
جنگ دے دوران مسلم شہری ہلاکتاں دا تخمینہ اکثر دسیاں ہزاراں وچ لگایا جاندا اے۔ انہاں قتل عام دے مرتکبین وی متنازعہ نيں ، امریکی مورخ جسٹن میک کارتی نے دعویٰ کيتا اے کہ انھاں روسی فوجیاں ، کوساکس دے نال نال بلغاریہ دے رضاکاراں تے دیہاتیاں نے انجام دتا ، اگرچہ جنگ وچ شہریاں دی تعداد کم ہی رہی۔ جدوں کہ جیمز جے ریڈ دا دعوی اے کہ پناہ گزیناں دے بہاؤ دے سلسلے وچ نمایاں طور اُتے ذمہ دار سن ، جنگ توں شہری ہلاکتاں ہوئیاں تے ایتھے تک کہ عثمانی فوج مسلم آبادی وچ ہونے والے جانی نقصان دی ذمہ دار اے۔ [۵۶] جان جوزف دے مطابق روسی فوجاں نے مسلمان کساناں دا انہاں دی فراہمی تے فوجی دستےآں دی نقل و حرکت وچ خلل ڈالنے توں روکنے دے لئی متعدد قتل عام کیتے۔ مسلمان غیر جنگجوواں اُتے اس انتقامی کارروائی دے نال ہرملی دی جنگ دے دوران ، ایہ اطلاع ملی اے کہ روسی قصبے دے اک وڈے گروہ اُتے روسی فوج نے حملہ کيتا ، جس دے نتیجے وچ ہزاراں افراد ہلاک تے انہاں دا سامان ضبط کرلیا گیا۔ ڈیلی نیوز دے نمائندے نے اک عینی شاہد دے طور اُتے بیان کيتا اے کہ روسی فوجیاں دے ذریعہ چار یا پنج ترک دیہاتاں نوں جلاوطن کيتا گیا سی جس دے جواب وچ روسیاں نے پنڈ توں روسیاں اُتے پتھراؤ یا درختاں دے پِچھے فائرنگ کيتی سی ، [۵۶] جس اُتے ظاہر ہويا سی روسی فوجی گوریلا دی حیثیت توں مقامی مسلم آبادی دی طرف توں روسی ہنگامی حالات اُتے علاقے وچ سکیورٹی دے عثمانی افواج دے خلاف کم کرنے دی کوشش کردے نيں۔
آر جے کرمپٹن دے ذریعہ مسلمان مہاجرین دی تعداد اک لکھ چالیس ہزار دسی گئی اے۔ رچرڈ سی فروچ نے اندازہ لگایا اے کہ جنگ دے بعد پہلے توں موجود مسلمان آبادی وچوں صرف نصف (700،000) رہ گئی سی ، 216،000 دی موت ہوچکيتی سی تے باقی ہجرت کرگئے سن ۔ ڈگلس آرتھر ہاورڈ دا اندازہ اے کہ بلغاریہ دے بیشتر حصے دے لئی 1.579 ملین مسلمان ، 1879 تک غائب ہوچکے سن ۔ اُتے ، اک اندازے دے مطابق ، 1871 وچ بلغاریہ دی اس دے بعد دی سرحداں وچ مجموعی آبادی تقریبا 2. 2.8 ملین سی ، جدوں کہ سرکاری مردم شماری دے مطابق ، 1880/81 وچ مجموعی آبادی 2.823 ملین سی۔ تے اس طرح 216،000 – 2.8 ملین افراد دی روسی مصروفیات تے اس دے نتیجے وچ مسلمان آبادی دی اکثریت دے فرار ہونے دی وجہ توں متعدد مت .ثر ہونے دا مذکورہ بالا دعویٰ کيتا جائے گا۔
تنازعہ دے دوران متعدد مسلم عمارتاں تے ثقافتی مراکز تباہ ہوگئے۔ سن 1877 وچ اس وقت ٹورنو وچ اک مسجد نوں جلایا گیا تاں پرانی ترک کتاباں دی اک وڈی لائبریری تباہ ہوگئی ۔ [۵۷] صوفیہ وچ زیادہ تر مسیتاں نوں تباہ کردتا گیا ، انہاں وچوں 7 دسمبر دسمبر 1878 وچ اک رات وچ جدوں طوفانی طوفان نے روسیاں دے ذریعہ ترتیب دتے گئے دھماکےآں دا شور مچایا فوجی انجینئر۔ " [۵۷]
عیسائی آبادی ، خاص طور اُتے جنگ دے ابتدائی مراحل وچ ، جس نے خود نوں عثمانی فوجاں دی راہ وچ پائے۔
جولائی دے اسٹارا زگورہ دی لڑائی دے بعد بلغاریائی شہریاں دے انتہائی قابل ذکر قتل عام نے اس وقت حصہ لیا جدوں گورکو دی افواج نوں شپکا دے راستے توں پِچھے ہٹنا پيا۔ جنگ دے بعد سلیمان پاشا دی افواج نے ستارا زگورہ قصبے نوں جلایا تے پرت لیا ، جو اس وقت تک بلغاریائی ملکاں دے سب توں وڈے شہراں وچوں اک سی۔ جنگ دے دوران قتل عام کرنے والے عیسائی شہریاں دی تعداد 15،000 دسی گئی اے۔ سلیمان پاشا دی افواج نے ماریٹا ندی دی پوری وادی وچ ہر بلغاریہ دے گلی کوچےآں وچ پھانسی دی صورت وچ دہشت گردی دا اک نظام قائم کيتا سی جس نے روسیاں دی مدد کيتی سی ، لیکن ایتھے تک کہ دیہات وی جو روسیاں دی مدد نئيں کردے سن تباہ کردتے گئے تے انہاں دے باشندےآں نے قتل عام کيتا۔ [۵۸] نتیجے دے طور اُتے ، 100،000 سویلین بلغاریائی شہری روسی مقبوضہ علاقےآں وچ شمال فرار ہوگئے۔ [۵۹] بعد وچ اس مہم وچ عثمانی افواج نے بلقان پہاڑاں دے مغربی حصے وچ انہاں دی مزاحمت اُتے قابو پانے وچ کامیاب ہونے دے بعد صوفیہ شہر نوں جلا دینے دا منصوبہ بنایا ۔ اطالوی قونصل وٹو پوسیانو ، فرانسیسی نائب قونصل لینڈر فرانسواس رینی لی گے تے آسٹرو – ہنگری دے نائب قونصل نوں صوفیہ چھڈنے توں صرف انکار ہی اس واقعہ توں باز آیا۔ عثمانی اعتکاف دے بعد، Positano وی توں آبادی دی حفاظت دے لئی مسلح دستے منظم marauders دا (باقاعدہ عثمانی فوج چھڈ ، Bashi کی-bazouks تے Circassians ).
بلغاریہ دے مورخین دا دعوی اے کہ 30،000 شہری بلغاریائی جنگ دے دوران مارے گئے ، انہاں وچوں دو تہائی ستارہ زگورہ علاقے وچ پیش آئے۔
بلغاریہ دی یہودی آبادی اُتے اثرات
[سودھو]بہت ساری یہودی جماعتاں ترک فوجاں نوں اپنا محافظ بناکر فرار ہوئیاں۔ بلیٹن ڈی ایل الائنس اسرایلیٹ یونیورسل نے اطلاع دتی اے کہ ہزاراں بلغاریہ یہودیاں نوں عثمانی راجگڑھ قسطنطنیہ وچ پناہ ملی اے۔ [۶۰]
آرمینیائی سوال دا بین الاقوامی بننا
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Emigration_of_Armenians_into_Georgia_during_the_Russo-Turkish_war_of_1878-9_%28A%29.jpg/220px-Emigration_of_Armenians_into_Georgia_during_the_Russo-Turkish_war_of_1878-9_%28A%29.jpg)
روس-ترکی جنگ دا اختتام وی آرمینیائی سوال دے بین الاقوامی ہونے دا سبب بنے۔ سلطنت عثمانیہ دے مشرقی صوبےآں ( ترک آرمینیا ) وچ بوہت سارے آرمینین باشندےآں نے آزادی پسند ہونے دی حیثیت توں پیش قدمی کرنے والے روسیاں نوں سلام کيتا۔ کرد تے چرکیسیائی بینڈ دے ذریعہ جنگ دے دوران آرمینیاں اُتے تشدد تے عدم استحکام دی وجہ توں بہت سارے آرمینی باشندے روسیاں دی طرف اپنی سلامتی دے حتمی ضامن دی حیثیت توں دیکھ رہے سن ۔ جنوری 1878 وچ ، قسطنطنیہ نیرس II ورجہپٹیئن دے آرمینیائی سرپرست نے ایہ یقین دہانی حاصل کرنے دے پیش نظر روسی قیادت نال رابطہ کيتا کہ روسی آرمینیائی صوبےآں وچ خود انتظامیہ دے لئی ممکنہ امن معاہدے وچ دفعات متعارف کرواواں گے۔ اگرچہ اِنّا واضح نئيں اے ، سان اسٹفانو دے معاہدے دے آرٹیکل 16 وچ ایہ پڑھیا گیا اے:
” | جب انہاں نے ارمینیا وچ اپنے زیر قبضہ علاقے دے روسی فوجیاں نوں انخلاء کيتا سی ، تے جو ترکی نوں بحال کرنا اے ، اس توں تنازعات تے پیچیدگیاں پیدا ہوسکدیاں نيں جس توں دونے ملکاں دے وچکار اچھے تعلقات دی بحالی نوں نقصان پہنچ سکدا اے۔ بغیر کسی تاخیر دے ، آرمینیائی باشندےآں وچ آباد صوبےآں وچ مقامی ضروریات دے مطابق تے کرداں تے سرکی باشندےآں توں انہاں دی سلامتی دی ضمانت دے لئی اصلاحات تے اصلاحات دا مطالبہ کيتا گیا۔[۶۱] | “ |
پر ، برطانیہ نے اِنّے زیادہ عثمانی علاقے اُتے روس دے قبضے اُتے اعتراض اٹھایا تے اسنوں جون 1878 وچ برلن دی کانگریس طلب کرکے نويں مذاکرات کرنے اُتے مجبور کردتا۔ ارمینیائی وفد دی پیش کش میکرٹچ خرمیان دی سربراہی وچ آرمینیناں دے معاملے نوں پیش کرنے دے لئی برلن دا سفر کيتا لیکن زیادہ تر اس دی گل اُتے گل گل توں دستبردار ہوگئے۔ آرٹیکل 16 وچ ترمیم کيتی گئی تے پانی پلایا گیا ، تے صوبےآں وچ باقی روسی افواج دا تمام ذکر ختم کردتا گیا۔ معاہدہ برلن دے آخری متن وچ ، اسنوں آرٹیکل 61 وچ تبدیل کردتا گیا ، جس وچ لکھیا گیا اے:
” | سبیلیم پورٹ آرمینیائی باشندےآں وچ آباد صوبےآں وچ مقامی تقاضاں دے ذریعہ ہور بہتری تے اصلاحات دا مطالبہ کردے ہوئے ، بغیر کسی تاخیر دے انجام دینے تے سرکشی تے کرداں دے خلاف انہاں دی سلامتی دی ضمانت دینے دا بیڑا اٹھاندا اے۔ ایہ وقتا فوقتا اختیارات دے لئی اس اقدام دے لئی اٹھائے گئے اقدامات دے بارے وچ آگاہ کريں گا ، جو انہاں دی درخواست کيتی نگرانی کرن گے۔[۶۲] | “ |
جداں کہ ایہ نکلیا ، اصلاحات آئندہ نئيں سن۔ کریمین قسطنطنیہ وچ واپس آئے تے انہاں نے اک مشہور تقریر دی جس وچ انہاں نے امن کانفرنس دا موازنہ سانچہ:Double single لبرٹی اسٹیو دے اک وڈے لالچی" توں کيتا جس وچ وڈی اقوام نے اپنے' لوہے دے لڑکے 'اصلی نتائج دے لئےڈوبائے ، جدوں کہ آرمینیائی وفد دے پاس صرف اک کاغذ سی لاڈلے '۔ کریمین نے کہیا ، '' اے عزیز ارمینی عوام! جتھے بندوق دیاں گلاں ہُندیاں نيں تے حملہ آور چمکتے نيں ، اپیلاں تے درخواستاں دتی کیہ اہمیت اے ؟ سانچہ:'" [۶۳] ارمینی معاشرے دی حالت زار وچ ٹھوس اصلاحات دی عدم موجودگی دے پیش نظر ، سن 1880 تے 1890 دی دہائی وچ یوروپ تے روس وچ مقیم متعدد آرمینیائی دانشوراں نے عثمانی آرمینیا تے ہور حصےآں وچ اپنے ہم وطناں دے بہتر حالات دے حصول دے لئی سیاسی جماعتاں تے انقلابی معاشراں دی تشکیل کيتی۔ سلطنت عثمانیہ۔
مظالم تے نسلی صفائی
[سودھو]جنگ دے دوران دونے اطراف نے قتل عام تے نسلی صفائی دی پالیسی انجام دی۔
ترکاں دے خلاف
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Turkish_refugees_sumla1877_wiki.jpg/183px-Turkish_refugees_sumla1877_wiki.jpg)
جنوری 1878 وچ ، روسی تے بلغاریائی فوجاں نے حرمینلی دے قتل عام جداں خطے وچ مسلمان آبادی دے خلاف مظالم دا ارتکاب کرنا شروع کيتا۔ [۶۴] اس وقت دی برطانوی اطلاعات وچ مظالم تے قتل عام دے بارے وچ تفصیلی معلومات موجود نيں۔ انہاں اطلاعات دے مطابق ، اسووا بلیہ وچ ، گائاں تے اسکول وچ 170 گھراں وچوں 96 گھراں نوں جلیا کے راکھ کردتا گیا سی۔ [۶۵] یوکارہ صوفولر دے باشندےآں نوں ذبح کيتا گیا تے پنڈ دے 130 مکانات وچوں 12 ، اک مسجد تے اک اسکول جلا دتا گیا۔ [۶۶][۶۷] کوزلودا ميں ، 18 ترک مارے گئے۔ [۶۸] مسلم باشندےآں دے قتل عام وچ واقع ہوئی Harmanli تے Kazanlak بھی.[۶۹] مفلس نامی پنڈ وچ ، روسی تے بلغاریائی فوج دے اک گروپ دے ذریعہ 127 مسلمان باشندےآں نوں قتل کرنے دے لئی اغوا کيتا گیا سی۔ انہاں وچوں 20 فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے ، لیکن باقی ہلاک ہوگئے۔ [۷۰] عثمانی ذرائع دے مطابق مفلس دے 400 افراد ہلاک ہوئے۔ [۷۱] کییڈیر وچ 11 باشندے مارے گئے۔
کارس دے علاقے وچ بہت سارے دیہات روسی فوج نے جنگ دے دوران سنگسار کیتے سن ۔ [۷۲] قفقاز دی جنگ دے نتیجے وچ بہت سارے مسلمان عثمانی سرزمین دی طرف ہجرت کر گئے ، زیادہ تر غربت تے خراب حالات دے نال۔ [۷۳] 1878–1881 دے درمیان ، قفقاز وچ روس نوں دتی گئی زمیناں توں 82،000 مسلمان سلطنت عثمانیہ منتقل ہوگئے۔ [۷۴]
روس-ترکی جنگ دے دوران ہونے والے نقصانات دے بارے وچ مختلف اندازے نيں۔ ڈینس ہاپچک تے جسٹن میک کارتی دا کہنا اے کہ 260،000 افراد لاپتہ ہوئے تے 500،000 مہاجر ہوگئے۔ [۷۵] کمل کرپت دا دعوی اے کہ 300،000 ترک مارے گئے تے 1 توں 1،5 ملین افراد نقل مکانی اُتے مجبور ہوئے۔ [۷۶] ندیم اسپیک نے کرپت دی طرح دی تعداد دتی اے۔ [۷۷] اک ہور امریکی ماخذ دا دعویٰ اے کہ جنگ دے دوران 400،000 ترکاں دا قتل عام کيتا گیا تے 1،000،000 ترکاں نوں ہجرت کرنا پئی۔ [۷۸]
بلغاریائیاں دے خلاف
[سودھو]جنگ دے دوران عثمانی فوج نے بلغاریائی شہریاں دے خلاف بوہت سارے قتل عام کیتے ، انہاں وچ سب توں اہم واقعہ ستارہ زگورہ قتل عام سی جس وچ سلیمان پاشا دی عثمانی فوج ، جس نے 48،000 البانی فوجیاں اُتے مشتمل سی ، نے 18،000 بلغاریائی شہریاں دا قتل عام کيتا۔ [۷۹][۸۰]
دیرپا اثرات
[سودھو]بین الاقوامی ریڈ کراس تے رئڈ کریسنٹ موومنٹ
[سودھو]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Croixrouge_logos.jpg/220px-Croixrouge_logos.jpg)
اس جنگ دے باعث بین الاقوامی ریڈ کراس تے ہلال احمر دی تحریک دے نشاناں وچ تقسیم دا سبب بنی جو اج تک جاری اے۔ روس تے سلطنت عثمانی دونے نے پہلے جنیوا کنونشن (1864) اُتے دستخط کیتے سن ، جس نے ریڈ کراسنوں ، غیرجانبدار سوئٹزرلینڈ دے جھنڈے دا رنگ الٹ دتا سی ، جو فوجی طبی عملے تے سہولیات دے تحفظ دا واحد نشان سی۔ اُتے ، اس جنگ دے دوران صلیب نے اس دے بجائے عثمانیاں نوں صلیبی جنگ کيتی یاد دلادی۔ لہذا انہاں نے اس دے بجائے کراسنوں ریڈ کریسنٹ دے نال تبدیل کرنے دا انتخاب کيتا۔ ایہ بالآخر بیشتر مسلم ملکاں وچ تحریک دی قومی معاشراں دی علامت بن گیا ، تے بعد وچ جنیوا کنونشنز نے 1929 وچ تے فیر 1949 وچ (موجودہ ورژن) تحفظ دے اک نشان دے طور اُتے اس دی توثیق کيتی۔
ایران ، جو روسی سلطنت تے سلطنت عثمانی دونے دا ہمسایہ ، انہاں نوں حریف سمجھیا تے غالبا ہلال احمر نوں عثمانی علامت سمجھیا۔ سوائے ہلال احمر دے مراکز تے ستارے دے بغیر ، ایہ عثمانی پرچم (اور جدید ترک پرچم ) دا رنگ الٹ اے۔ ایسا لگدا اے کہ اس دی وجہ توں انہاں دے قومی معاشرے وچ ایہ شروع وچ ریڈ شیر تے سورج سوسائٹی دے ناں توں جانیا جاندا سی ، جس نے اک روايتی ایرانی علامت شیر تے سورج دا سرخ ورژن استعمال کيتا۔ 1979 دے ایرانی انقلاب دے بعد ، ایران نے ہلال احمر دا رخ کيتا ، لیکن جنیوا کنونشناں نے لال شیر تے سورج نوں تحفظ دے اک نشان دے طور اُتے تسلیم کيتا۔
مقبول سبھیاچار وچ
[سودھو]ناول جلال الدین ، جو 1878 وچ ناول نگار رفیع دے ذریعہ شائع ہويا سی ، روس-ترکی جنگ دے وقت مشرقی عثمانی سلطنت وچ آرمینیاں دے کرد قتل عام نوں بیان کردا اے۔ ناولولا اناطولیہ دے پہاڑاں توں گزردے ہوئے اک نوجوان دے سفر دے بعد اے۔ ناول وچ تاریخی تفصیل اس وقت دے برطانوی ذرائع نال ملن والی معلومات دے مطابق اے۔ [۸۱]
ناول دی ڈول (پولش دا عنوان: لالکا ) ، جو 1887–1889 وچ بولیساؤ پرس نے لکھیا سی ، روس وچ مقیم تے پولینڈ نوں تقسیم کرنے والے تاجراں دے لئی روس-ترکی جنگ دے نتائج نوں بیان کردا اے۔ مرکزی کردار نے اپنے روسی دوست ، اک ملین پتی شخص دی مدد کيتی تے 1877–1878 وچ روسی فوج دی فراہمی وچ اک خوش قسمتی کيتی۔ ناول وچ سیاسی عدم استحکام دے دوران تجارت تے روسی تے پولش معاشراں دے لئی اس دے مبہم نتائج نوں بیان کيتا گیا اے۔
1912 دی خاموش فلم انڈیپینڈینا رومنويں نے رومانیہ دی جنگ نوں دکھایا۔
روسی مصنف بورس اکونن نے جنگ ترک ناول (1998) ناول ترکی دی ترتیب دے طور اُتے استعمال کيتی۔
مورتاں
[سودھو]-
Велик княз Николай Николаевич
-
Крал Карол I
-
Княз Милан Обренович
-
генерал-адютант Дмитрий Милютин
-
генерал-лейтенант Николай Обручев
-
генерал-лейтенант Аполон Цимерман
-
генерал-лейтенант Николай Криденер
-
престолонаследникът Александър Александрович
-
генерал-лейтенант Йосиф Гурко
-
генерал-лейтенант Фьодор Радецки
-
генерал от инженерните войски Едуард Тотлебен
-
генерал-лейтенант Павел Карцов
-
генерал-лейтенант Николай Святополк-Мирски
-
генерал-лейтенант Пьотър Вановски
-
генерал-лейтенант Павел Зотов
-
генерал-майор Михаил Драгомиров
-
генерал-майор Николай Столетов
-
генерал-майор Александър Деп
-
генерал-майор Михаил Скобелев
-
Пред атака при Плевен 1877 г., художник Василий Верешчагин
-
Офицери и унтер-офицери от лейбгвардейския Финляндски полк, 1878
نوٹ
[سودھو]- ↑ Timothy C. Dowling. Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond. 2 Volumes. ABC-CLIO, 2014. P. 748
- ↑ Menning B. W. Bayonets before Bullets: the Imperial Russian Army, 1861–1914. Indiana University Press, 2000. P. 55. ISBN [[Special:BookSources/0-253-21380-0
- ↑ Olender P. Russo-Turkish Naval War 1877–1878. 2017. STRATUS. P. 88. ISBN [[Special:BookSources/978-83-65281-36-4
- ↑ Мерников, АГ (2005), Спектор А. А. Всемирная история войн (in Russian), Minsk, p. 376
- ↑ ۵.۰ ۵.۱ Урланис Б. Ц. (1960). "Войны в период домонополистического капитализма (Ч. 2)", Войны и народонаселение Европы. Людские потери вооруженных сил европейских стран в войнах XVII—XX вв. (Историко-статистическое исследование). М.: Соцэкгиз, 104–105, 129 § 4.
- ↑ Scafes, Cornel, et. al., Armata Romania in Razvoiul de Independenta 1877–1878 (The Romanian Army in the War of Independence 1877–1878). Bucuresti, Editura Sigma, 2002, p. 149 (Romence)
- ↑ ۷.۰ ۷.۱ Борис Урланис, Войны и народонаселение Европы, Часть II, Глава II http://scepsis.net/library/id_2140.html
- ↑ ۸.۰ ۸.۱ (2005) Всемирная история войн. Мн.: Харвест. ISBN 985-13-2607-0.
- ↑ Crowe, John Henry Verrinder (1911). "Russo-Turkish Wars (1828–29 and 1877–1878 – The War of 1877–78)". The Encyclopaedia Britannica; A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information. XXIII (REFECTORY to SAINTE-BEUVE) (11th ed.). Cambridge, England and New York: At the University Press. pp. 931–936. Retrieved 19 July 2018 – via Internet Archive.
- ↑ Mrŭchkov, Vasil (2011). Labour Law in Bulgaria. Kluwer Law International. p. 120. ISBN 978-9-041-13616-9.
- ↑ Argyll 1879, p. 122.
- ↑ Shaw & Shaw 1977.
- ↑ Parker, Franklin; Parker, Betty June. Reforms cost money, and the Kosovars resented new taxes and conscription. In the Russo-Turkish war of 1875–1878, Albanian and other Muslims fought against the Ottomans. .". Archived from the original on 21 October 2020. Retrieved 9 April 2020.
- ↑ Hupchick 2002.
- ↑ ۱۵.۰ ۱۵.۱ ۱۵.۲ ۱۵.۳ Jonassohn 1999.
- ↑ Massacre. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015073107511;view=1up;seq=216. ; see p. 202.
- ↑ Parliamentary Papers, House of Commons and Command, Volume 80. Constantinople: Great Britain. Parliament. House of Commons. 1880. pp. 70–72. Retrieved 3 January 2017.
- ↑ MacGahan, Januarius A. (1876). Turkish Atrocities in Bulgaria, Letters of the Special Commissioner of the 'Daily News,' J.A. MacGahan, Esq., with An Introduction & Mr. Schuyler's Preliminary Report. London: Bradbury Agnew and Co. Retrieved 26 January 2016.
- ↑ ۱۹.۰ ۱۹.۱ Gladstone 1876.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Navypedia.org: Ottoman navy: Hizber river monitors
- ↑ ۲۳.۰ ۲۳.۱ ۲۳.۲ von Herbert 1895.
- ↑ [ <span title="The material near this tag is possibly inaccurate or nonfactual. (January 2011)">مشکوک</span> ]
- ↑ Menning. Bayonets before Bullets, p. 78.
- ↑ ۲۶.۰ ۲۶.۱ Allen & Muratoff 1953.
- ↑ Walker, Christopher J. (2011). "Kars in the Russo-Turkish Wars of the Nineteenth Century". In Hovannisian, Richard G. Armenian Kars and Ani. Costa Mesa, California, USA: Mazda Publishers. pp. 217–220.
- ↑ Melkonyan, Ashot (2011). "The Kars Oblast, 1878–1918". In Hovannisian, Richard G. Armenian Kars and Ani. Costa Mesa, California, USA: Mazda Publishers. pp. 223–244.
- ↑ Jwaideh, Wadie (2006-06-19). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development (in English). Syracuse University Press. p. 117. ISBN 978-0-8156-3093-7.
- ↑ Българските държавни институции 1879–1986 [Bulgarian State Institutions 1879–1986]. София (Sofia, Bulgaria): ДИ "Д-р Петър Берон". 1987. pp. 54–55.
- ↑ Генов Ц. Освободителната война 1877–1878, Изд. „Наука и изкуство“, София, 1978, с. 65 – 68
- ↑ Генов Ц. Освободителната война 1877–1878, Изд. „Наука и изкуство“, София, 1978, с. 65 – 68
- ↑ Георгиев Г. Освободителната война 1877–1878, С., 1986, Хроника на войната, с. 7,8,9,10
- ↑ Димитров, С., Жечев Н. и Тонев В.. История на Добруджа, т. 3, София 1988, с. 267.
- ↑ Георгиев Г. Освободителната война 1877–1878, ДИ „П.Берон“, София, 1986, с. 10,87, 134, 162
- ↑ Георгиев Г. Освободителната война 1877–1878, ДИ „П.Берон“, София, 1986, с. 158 – 159
- ↑ Мартынов Е. Блокада Плевны, СПг., 1900
- ↑ Обзор действий Русчукского отряда, В:ВСб., 1879,6
- ↑ Вълков Г. Българското опълчение, София, 1983.
- ↑ Георгиев Г. Освободителната война 1877–1878, ДИ „П.Берон“, София, 1986, с. 55
- ↑ Беляев Н. Русско-турецкая война 1877–1878, М., 1957.
- ↑ Георгиев Г. Освободителната война 1877–1878, ДИ „П.Берон“, София, 1986, Хроника на войната, с. 7 – 40
- ↑ Георгиев Г. Освободителната война 1877–1878, ДИ „П.Берон“, София, 1986, с. 52.
- ↑ Дойнов С. Българската общественост и Руско-турската освободителна война (1877–1878), София, 1978
- ↑ Генов Ц. Освободителната война 1877–1878, Изд. „Наука и изкуство“, София, 1978, с. 132 – 147
- ↑ Генов Ц. Освободителната война 1877–1878, Изд. „Наука и изкуство“, София, 1978, с. 170 – 175
- ↑ Генов Ц. Освободителната война 1877–1878, Изд. „Наука и изкуство“, София, 1978, с. 223 – 230.
- ↑ Jовановић, С. Влада Милана Обреновића. Књига 2. Archived 2016-03-13 at the وے بیک مشین Београд, Геца Кон, 1934, стр. 182 – 184, 195 – 196.
- ↑ Сборник материалов по Руско-турецкой войне на Балканском полуострове, Вып. 1 – 66, Санкт Петербург, с. 117 – 118.
- ↑ Генов Ц. Освободителната война 1877–1878, Изд. „Наука и изкуство“, София, 1978, с. 199 – 207.
- ↑ Генов Ц. Освободителната война 1877–1878, Изд. „Наука и изкуство“, София, 1978, с. 230 – 235.
- ↑ Покровский М. Русская история с древнейших времен. При участии Н. Никольского и В. Сторожева. – М., 1911, т. 5, с. 309 – 318.
- ↑ Договори между Русия и Австро-Унгария Archived 2020-07-11 at the وے بیک مشین, по-специално: Райхщатският договор от 8 юли 1876 г. и Будапещенската тайна конвенция от 15 януари 1877 г., както и договорът с Великобритания за изменение на Санстефанския договор от 30 май 1878 г.
- ↑ Договори между Русия и Австро-Унгария Archived 2020-07-11 at the وے بیک مشین, по-специално: Райхщатският договор от 8 юли 1876 г. и Будапещенската тайна конвенция от 15 януари 1877 г., както и договорът с Великобритания за изменение на Санстефанския договор от 30 май 1878 г.
- ↑ L.S. Stavrianos, The Balkans Since 1453 (1958) pp 408-12.
- ↑ ۵۶.۰ ۵۶.۱ Reid 2000.
- ↑ ۵۷.۰ ۵۷.۱ Crampton 2006.
- ↑ Argyll 1879.
- ↑ Greene, Francis Vinton (1879). Report on the Russian Army and its Campaigns in Turkey in 1877–1878. D Appleton & Co. p. 204.
- ↑ Tamir, V., Bulgaria and Her Jews: A dubious symbiosis, 1979, p. 94–95, Yeshiva University Press
- ↑ Hertslet, Edward (1891), The Map of Europe by Treaty 4, London: Butterworths, p. 2686.
- ↑ Hurewitz, Jacob C (1956), Diplomacy in the Near and Middle East: A Documentary Record 1535–1956 I, Princeton, NJ: Van Nostrand, p. 190.
- ↑ Balkian, Peter. The Burning Tigris: The Armenian Genocide and America's Response. New York: HarperCollins, 2003, p. 44.
- ↑ THE TURKISH CAMPAIGN.; NOTES FROM THE OTTOMAN CAPITAL. REFUGEES AT CONSTANTINOPLE--DOING JUSTICE TO THE TURKS--A GOOD WORD FOR THE MUSSULMANS--ATTEMPTED APOSTASY OF A WOMAN--NEWS FROM THE FRONT--THE TWO GHAZIS. 14 Aralık 1877 Çarşamba, The New York Times,, 23 Kasım 1877, The New York Times
- ↑ David Gillard, Kenneth Bourne, Donald Cameron Watt, Great Britain. Foreign Office. British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print (1984), University Publications of America, sf. 150.
- ↑ David Gillard, Kenneth Bourne, Donald Cameron Watt, Great Britain. Foreign Office. British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print (1984), University Publications of America, sf. 197.
- ↑ British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print, sf. 152.
- ↑ British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print, sf. 163.
- ↑ British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print, sf. 176.
- ↑ British documents on foreign affairs--reports and papers from the Foreign Office confidential print, sf. 268.
- ↑ Russian Attrocities in Asia and Europe Archived 2012-03-15 at the وے بیک مشین (1877), İstanbul, No. 51.
- ↑ Russian Attrocities in Asia and Europe Archived 2012-03-15 at the وے بیک مشین (1877), İstanbul, No. 51.
- ↑ Incorporated, Facts On File (2009). Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East. Infobase Publishing. p. 244. سانچہ:آئی ایس بی این.
- ↑ Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary. "Kars oblast". St. Petersburg, Russia, 1890–1907
- ↑ McCarthy 1995.
- ↑ Karpat, Kemal H., Studies on Ottoman social and political history: selected articles and essays, Brill, 2004, سانچہ:آئی ایس بی این, p. 764.
- ↑ İpek, Nedim (1994), Turkish Migration from the Balkans to Anatolia, sf. 40-41
- ↑ Library Information and Research Service. The Middle East, abstracts and index, Part 1 (1999), Northumberland Press, sf. 493, During that war nearly 400000 Rumelian Turks were massacred. About a million of them who fled before the invading Russian armies took refuge in the Thrace, lstanbul and Westem Anatolia
- ↑ http://members.tripod.com/nie_monthly/nie11_01/slaveikov.htm
- ↑ Statistika (54 ed.). Indiana University. 2002. p. 35.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
<ref>
ٹیگ ناں نال "FOOTNOTEHupchick2002" <references>
چ دسیا گیا پہلی کسے لکھت چ نئیں ورتیا گیا۔ذرائع
[سودھو]- 1877–1878 دی روس-ترکی جنگ ، کیرل یانچولیف ، صوفیہ ، 1941
- جنگ آزادی وچ بلغاریہ رضاکار فورس 1877–1878 (ملٹری ہسٹری لائبریری - کتاب 1 ، 1935)
- روس-ترکی دی آزادی جنگ 1877–1878 وچ بلغاریائی ملیشیا ، ایس آئی کیسوف ، صوفیہ ، 1902
- دیمتریف ، آر۔ 1877–78 دی جنگ وچ شپکا دے گرد لڑائیاں تے کاروائیاں۔ فوجی تاریخی مطالعہ۔ صوفیہ ، 1902
- جینوف س۔م لبریشن جنگ 1877–1878 ، ایڈ۔ سائنس تے آرٹ ، صوفیہ ، 1978
- جارجیف جی. جنگ آزادی 1877–1878 ، ڈی آئی "پی. بیرن" ، صوفیہ ، 1986
- ڈینوف ایس بلغاریائی عوام تے روسی ترک لبریشن جنگ (1877–1878) ، صوفیہ ، 1978
- ویلکوو جی۔ بلغاریہ والی ، صوفیہ ، 1983
- جزیرہ نما بلقان ، دے بارے وچ روس-ترکی جنگ توں متعلق مواد دا مجموعہ۔ 1 – 66 ، سینٹ پیٹرزبرگ
- روسچک لاتعلقی دے عمل دا جائزہ ، وچ : VSb. ، 1879.6
- مارٹنیوف ای ناکہ بندی برائے پلوینا ، ایس پی جی ، 1900
- پیٹویکوف ، بی (پی. گوڈیو) بلغاریہ دی آزادی توں پہلے مشرقی سوال دی تریخ۔ صوفیہ ، 1908
- بلیئیف این روسی ترکی جنگ 1877–1878 ، ایم ، 1957۔
- یورلانس بی جنگ تے یورپ دی آبادی ، ایم ، 1960
ہور ویکھو
[سودھو]- روس-ترکی جنگ دے دوران لڑائیاں (1877–1878)
- روس-ترکی جنگ (1877–1878) توں وابستہ شخصیتاں
- دتی روڈ ٹو صوفیہ - 1979 نال جنگ دے بارے وچ بلغاریہ - روسی ٹی وی سیریز
- ترک گمبٹ - 2005 دی جنگ دے بارے وچ روسی فلم
- روس-ترکی جنگ کيتی لڑائیاں (1877–78)
- روس-ترکی جنگ (1877–78) دے دوران عثمانی بیڑے دی تنظیم
- بتاک قتل عام
- رومانیہ دی جنگ آزادی
- حرمینلی قتل عام
- بلقان دی تریخ
- بلغاریہ وچ عارضی روسی انتظامیہ
- ترک گمبٹ
- مارچ سلیو
حوالے
[سودھو]- Allen, William ED; Muratoff, Paul (1953). Caucasian Battlefields. Cambridge: Cambridge University Press..
- Argyll, George Douglas Campbell (1879). The Eastern question from the Treaty of Paris 1836 to the Treaty of Berlin 1878 and to the Second Afghan War 2. London: Strahan.
- Crampton, RJ (2006) [1997]. A Concise History of Bulgaria. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-85085-1.
- Gladstone, William Ewart (1876). Bulgarian Horrors and the Question of the East. London: William Clowes & Sons.
- Greene, F.V. (1879). The Russian Army and its Campaigns in Turkey. New York: D.Appleton and Company. Retrieved July 19, 2018 – via Internet Archive.
- von Herbert, Frederick William (1895). The Defence of Plevna 1877. London: Longmans, Green & Co. Retrieved 26 July 2018 – via Internet Archive.
- Hupchick, D.P. (2002). The Balkans: From Constantinople to Communism. Palgrave. ISBN 1-4039-6417-3.
- The War Correspondence of the "Daily News" 1877 with a Connecting Narrative Forming a Continuous History of the War Between Russia and Turkey to the Fall of Kars Including the Letters of Mr. Archibald Forbes, Mr. J. A. MacGahan and Many Other Special Correspondents in Europe and Asia. London: Macmillan and Co. 1878. Retrieved 26 July 2018 – via Internet Archive.
- The War Correspondence of the "Daily News" 1877–1878 continued from the Fall of Kars to the Signature of the Preliminaries of Peace. London: Macmillan and Co. 1878. Retrieved 26 July 2018 – via Internet Archive.
- Maurice, Major F. (1905). The Russo-Turkish War 1877; A Strategical Sketch. London: Swan Sonneschein. Retrieved August 8, 2018 – via Internet Archive.
- Jonassohn, Kurt (1999). Genocide and gross human rights violations: in comparative perspective. ISBN 978-1-4128-2445-3.
- Reid, James J (2000). Crisis of the Ottoman Empire: Prelude to Collapse 1839–1878. Stuttgart: Steiner. ISBN 978-3-515-07687-6.
- Shaw, Stanford J; Shaw, Ezel Kural (1977). History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. 2, Reform, Revolution, and Republic: The Rise of Modern Turkey 1808–1975. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29163-7.
- Stavrianos, L.S. (1958). The Balkans Since 1453. pp. 393–412.
ہور پڑھو
[سودھو]- Acar, Keziban (March 2004). "An examination of Russian Imperialism: Russian Military and intellectual descriptions of the Caucasians during the Russo-Turkish War of 1877–1878". Nationalities Papers 32 (1): 7–21. doi: .
- بلیوا ، مارٹینا۔ "سلطنت پِچھے ہٹ گئی۔ 1877–1878 دی روس-ترکی جنگ دے دوران تصویری لڑائیاں تے تصویری محاذاں۔ " ایتھنولوجیہ بلقانیکا 16 (2012): 273-294۔ آن لائن
- ڈینس ، بریڈ "روس-ترکی جنگ تے معاہدہ برلن تک مشرقی اناطولیہ وچ تنازعات تے تشدد دے نمونے۔" جنگ تے ڈپلومیسی: روس-ترک جنگ 1878 (1877): 273-301۔
- ڈریری ، ایان۔ روس-ترکی جنگ 1877 (بلومزبری پبلشنگ ، 2012)۔
- Glenny, Misha (2012), بلقان: قوم پرستی ، جنگ ، تے عظیم طاقتاں ، 1804–2011 ، نیو یارک: پینگوئن .
- اس دتی ، اونور۔ "1877–1878 دی جنگ وچ روسی تے عثمانی اخبارات۔" روسی تریخ 41.2 (2014): 181-196۔ آن لائن
- مرے ، نکولس۔ راکی روڈ ٹو دتی عظیم جنگ: خندق جنگ دا ارتقا 1914۔ (پوٹوماک بوکس ، 2013)۔
- نیوبرگر ، مریم "روس ‐ ترک جنگ تے 'مشرقی یہودی سوال': عثمانی بلغاریہ ، 1877–8 وچ متاثرین تے فاتحاں دے وچکار تصادم۔" مشرقی یورپی یہودی امور 26.2 (1996): 53-66۔
- پتھر ، جیمز "تھیٹر آف وار توں رپورٹس۔ میجر وکٹر وان لگنٹز تے روس ترکی جنگ ، 1877–78۔ " ملیٹریجسچچٹلیچ زیٹسچرافٹ 71.2 (2012): 287-307۔ آن لائن بنیادی ذرائع اُتے مشتمل اے
- ٹوڈوروف ، نکولائی۔ "روس-ترک جنگ 1877–1878 تے بلغاریہ دی آزادی: اک ترجمانی مضمون۔" مشرقی یورپی سہ ماہی 14.1 (1980): 9+ آن لائن
- یاوز ، ایم ہاکان ، تے پیٹر سلگلیٹ ، ای ڈی۔ جنگ تے ڈپلومیسی: 1877–1878 دی روس-ترک جنگ تے برلن دا معاہدہ (یوٹاہ پریس ، 2011)۔
باہرلے جوڑ
[سودھو]- Seegel, Steven J, ورچوئل وار ، ورچوئل جرنلزم ؟: روسی میڈیا نے 'بلقان' نوں تاریخی تناظر وچ الجھے ہوئے جوابات ، 1877–2001 (پی ڈی ایف) ، USA: براؤن یونیورسٹی .
- Military History: Russo-Turkish War (1877–1878) ، ڈیجیٹل بک انڈیکس .
- Sowards, Steven W, جدید بلقان ہسٹری ، ایم ایس یو اُتے پچیس لیکچرز ، اصل توں 15 اکتوبر 2007 نوں آرکائو کيتا گیا۔ .
- "Russo-Turkish War of 1877–1878 and the Exploits of Liberators", عظیم الشان جنگ (روسی بولی وچ ) ، کُولِکی .
- The Romanian Army of the Russo-Turkish War 1877–1878 ، اے او ایل .
- Erastimes (تصویری گیلری) (بلغاریائی وچ ) ، 8 ایم ، 13 اکتوبر 2006 نوں اصل توں آرکائو کيتا گیا
- روس-ترکی جنگ (1877–1878)۔ Archived 2018-10-14 at the وے بیک مشین تاریخی فوٹو Archived 2018-10-14 at the وے بیک مشین
ویڈیو لنکس
[سودھو]پلیین دی 130 سال دی آزادی (پلوینا)
- Zelenogorsky, Najden (3 March 2007), Mayor of Pleven (speech), archived from the original (video) on 25 October 2007, retrieved 30 April 2007.
- Stanishev, Sergej (3 March 2007), Bulgarian Prime Minister (speech), archived from the original (video) on 25 October 2007, retrieved 30 April 2007.
- Potapov (3 March 2007), Ambassador of Russia in Bulgaria (speech), archived from the original (video) on 24 October 2007, retrieved 30 April 2007.
باہرلے جوڑ
[سودھو]- " روسی آزادی دہندگان زمین تے پانی اُتے جنگ جیت جاندے نيں ، " Archived 2014-03-02 at the وے بیک مشین کیپٹن دے نال انٹرویو۔ اخبار وچ جارجی انتونوف کالا سمندر
- بی این ٹی - بلغاریہ دی یادداشت ، ایسوسی ایٹ پروفیسر ڈاکٹر پلا مین میتیو ، 10 اپریل ، 2010 نوں انٹرویو
- ڈینیوب آرمی ، 1877 وچ زار لبریٹر دے قیام دی ڈائری
- "Хроника на основните моменти от войната". Държавна агенция Архиви. 3 март 2012. http://www.archives.government.bg/digital_galleries-23-582-ТРЕТИМАРТ. Retrieved on 18 август 2016.
- 1877–1878 دی روس-ترکی جنگ۔ Archived 2018-10-14 at the وے بیک مشین تاریخی فوٹو Archived 2018-10-14 at the وے بیک مشین . سانچہ:Great power diplomacy
سانچہ:Russian Conflicts سانچہ:Great Eastern Crisis سانچہ:Abdul Hamid II سانچہ:Wars and battles involving Serbs
|
- مضامین جنہاں وچ اردو بولی دا متن شامل اے
- CS1 uses Russian-language script (ru)
- CS1 Russian-language sources (ru)
- CS1 maint: English language specified
- تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
- مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شامل اے
- ٹُٹے ہوئے جوڑاں آلے صفحے
- ویکیپیڈیا مضامین مع LCCN شناخت کنندگان
- ویکیپیڈیا مضامین مع BNF شناخت کنندگان
- غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
- سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
- جدید تریخ جارجیا (ملک)
- جدید تریخ آرمینیا
- بلغاریہ دیاں جنگاں
- مونٹینیگرو دی جنگاں
- رومانیہ دیاں جنگاں
- جدید تریخ بلغاریہ
- 1878ء دے تنازعات
- 1877ء دے تنازعات
- سلطنت عثمانیہ