Phandle Staturya la Amerikiyake
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/250px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
E Phandle Staturya la Amerikiyake (PhSA), Maladine Statura e Americhiake (MSA), vay Unitime State el Amerikatar (USA) si yekh them andi Norduni-Amerika. O may bare populaciako foro ando them si o Nevo York Foro tha o sherutno foro si o Washington DC.
O akanutno prezedinto el themesko si o Joe Biden thay i viche-prezedintka si i Kamala Harris.
O phuraniben el themesko dzhal katar el XVII-to shelibershestar. Athoska andel bersh 1776 deklarisardine e Indepencia katar i Bari Britania.
Ama may anglunes sas el koloniura e Evropake themenke, sar andi Florida, Virginia thay Massachusetts, el may phurane thana kay aresle e manusha katar i Evropa.
But manusha sas line el Afrikatar te keren buti sar sklavura ando them, may anglunes ko Jamestown ando bersh 1619. Pala kodova, sas may but zakonura te kerel yekh rasistikani sistema kay el parne manusha sas el voyake manusha thay el manusha kay sas len kali morti sas len i may telutni pozicia andi societeta.
Palal o IIto Sundalesko Mariben, e Unitime State sas andyekh konflikto e Sovietikne Thagaribnasa thay el Marksistikani ideologasa kay buchholas o “Shudro Mariben”.
Etimologia
[editisar | modificare sursă]O angluno dokumentirime hasnipe e frazako "Phandle Staturǎ la Amerikaqe" si jekh lil katar o 2 Januari 1776. O Stephen Moylan, jekh Kontinentalno Armiako aźutipnasqo manuś e Generalosqo George Washington, xramosardǎs e Joseph Reedesqe, Washingtonosqo aide-de-camp, rodindoj te ʒal "pherdo thaj but zoraça katar e Phandle Staturǎ la Amerikaqe ʒi k-i Spania" te roden ažutipe ko Revolucionarno Maripnasko zumavipe. O angluno pindžardo publikano hasnipe si jekh anonimno esejo publićirime k-i gazeta an
Ekonomia
[editisar | modificare sursă]O them USA sas i maj bari ekonomia k-i lumia nominalo kotar o 1890. O 2023-to berśesqo nominalo U.S. bruto domestikano prodùkto (BDP) 27 triliònură dolari sas o maj baro an
Kotar e 500 majbare kompanie ki lumia, 136 si len o sherutno than ki U.S. O U.S. dolaro si i valuta maj but utilizirime an
Ćhiba
[editisar | modificare sursă]Kana but ćhiba si vakerde an-e Amerikaqe Staturǎ, i anglikani ćhib si maj but vakerdi thaj xramosardi. Vi te naj ofiśiàlo ćhib an
Palal o American Community Survey ando 2010, karing 229 milionura manuša katar e sasti U.S. populacia 308 milionura vorbinas numaj anglikani ćhib khere. Karing 37 milionura vorbinas spanijaki chib khere, so kerel lan e dujto maj butivar hasnime chib. Aver ćhiba save si vorbime khere katar jekh miliono manuša vaj maj but si kinezikano (2.8 milionura), tagalo (1.6 milionura), vietnamezikani (1.4 milionura), francuzikani (1.3 milionura), koreansko (1.1 milionura), thaj germanikani (1 milionura).
E 50 Shtatura
[editisar | modificare sursă]Ando them si pandzhvardesh shtatura. Von si:
- i Alabama
- i Alaska
- i Arizona
- o Arkansas
- i Kalifornia
- o Kolorado
- i Konetikut
- o Delawero
- i Florida
- i Georgia
- i Hawaii
- o Idaho
- o Illinois
- e Indiana
- i Ayowa
- o Kansas
- o Kentuki
- i Louisiana
- o Mayno
- o Marilando
- o Masachusets
- o Mishigan
- i Minesota
- o Misisipi
- o Mizuri
- i Montana
- i Nebraska
- i Nevada
- o Nevo Hampshayro
- o Nevo Dzherzi
- o Nevo Meksiko
- o Nevo Yòrko
- i Nordutni Karolina
- i Nordutni Dakota
- o Ohayo
- i Oklahoma
- o Oregon
- i Pensilvania
- i Rhodoski Izola
- i Sudutni Karolina
- i Sudutni Dakota
- o Tenesi
- o Teksas
- o Yutah
- o Vermonto
- i Virginia
- o Washingtono
- i Vestutni Virginia
- o Wiskoncin
- o Wayomingo
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/United_States_Capitol_west_front_edit2.jpg/250px-United_States_Capitol_west_front_edit2.jpg)