တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/မႃလိၼ်
![မႃလိၼ်ဢွၼ်ႇ သွင်တူဝ်။](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Red_Fox_%28Vulpes_vulpes%29_%284%29.jpg/500px-Red_Fox_%28Vulpes_vulpes%29_%284%29.jpg)
မႃလိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် တင်းတူဝ်သတ်း ၼႂ်းမုင်ႉႁိူၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ မႃၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃလိၼ် ၶဝ်မီး ၶူႈလင်ႊလႅမ်ယၢဝ်း၊ တင်းႁၢင်ပူင်းပူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃလိၼ်ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ မီးပႃးႁူယႂ်ႇလူင် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵိုင်ႇတၢၼ်ႇတင်းတူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
မႃလိၼ် မီးၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းၶဝ် 12 ၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ၶဝ် ယူႇၸွတ်ႇတူဝ်ႈ ၵႂႃႇတီႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ တေႃႈတီႈလႅၼ်ႊတွၼ်ႊပၢမိူင်းတီႈလႅၼ်ႊႁႃၵေႃႈ ယင်းပဵၼ်တီမႃလိၼ်ဢၢၵ်ႇတိၵ်ႉၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃလိၼ်သီလႅင် ဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၼႆႉ ငၢႆးၵၼ်တင်း မႃလိၼ်သီလႅင် ယေႃးရွပ်ႉဢိူဝ်ႈ။ တီႈဢမႄးရီးၵႂ်းၼႆ မႃလိၼ်သီလႅင်ၶဝ် ယူႇတီႈဢွင်ႈလႅၼ်ႊပၢင်ႇယိူဝ်ႈပရေးရိသ်ႉ တင်းတီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။ တေလႆႈႁၼ်ၶဝ်တီႈ တႄႇဢဝ် မႅၵ်ႉသီးၵူဝ်း တေႃႇထိုင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၵႂ်ႇၼေႇတႂ်ႇ တင်း ဢလၢသ်ႉၵႂ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉ ယႂ်ႇယၢဝ်းထိုင် မွၵ်ႈ 36 ပႅၵ်ႉ (19 သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း)သေ သမ်ႉမီးႁၢင်ယၢဝ်း 17 ပႅၵ်ႉ (43 သႅၼ်းတီး)ယဝ်ႉ။ မႃလိၼ်သီလႅင်ၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉသူႈၸွမ်း တူဝ်မႄႈတူဝ်လဵဝ်ၼၼ်ႉ တေႃႇၸူဝ်ႊယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၽႅဝ်မႃး ၶၢဝ်းႁၢင်ၵတ်းယဝ်ႉၼႆ တူဝ်မႄႈၶဝ် ၶူင်ႊၵိူတ်ႇဢေမႃဢွၼ်ႇၸုပ်ႈၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ တူဝ်ပေႃႈမႄႈတင်းသွင်ၶဝ်ၼႆႉ လဵင်ႉလူ တူၺ်းထိုင်ပၼ် ဢေတူဝ်ဢွၼ်ႇၶဝ် တေႃႇၶၢဝ်းၼႃႈၸၵမ်ႈၵတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉၼႆ ဢေမႃဢွၼ်ႇၶဝ်ၼႆၵေႃႈ တႄႇႁႃမေႃလဵင်ႉတွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ မႃလိၼ်သီလႅင်ၶဝ်ၼႆႉ ႁႃၵိၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ၸိူဝ်းဢွၼ်ႇၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၼူၶဝ်၊ ပၢင်တၢႆးၶဝ်၊ မႅဝ်းၶဝ် ဢိၵ်ႇတင်း မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်းတၢႆယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၸၢင်ႊၵိၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
- မႃလိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ပၢႆးၽဵင်ႈမၼ်းဝႃႈၸိုင် ၶဝ်ႁဵတ်းလီၼႆႉၼမ်သေ ဢၼ်ႁဵတ်းယႃႉလူႉဢိူဝ်ႈ။ ၶဝ်လႄႇႁႃၵိၼ်တူဝ်ဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းတေမႃး ယႃႉလူႉပႃႇသူၼ်ႁႆႊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼူၶဝ်၊ ၼူပုၵ်ႉၶဝ်လႂ်လႄႈယဝ်ႉ။