1. jun
датум
1. jun (1.6.) je 152. dan godine po gregorijanskom kalendaru (153. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 213 dana.
Događaji
uredijun | ||||||
P | U | S | Č | P | S | N |
1 | 2 | |||||
3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
- 193 — Rimski car Didije Julijan ubijen nakon svega dva meseca vladavine.
- 987 — Igo Kapet izabran za kralja Francuske.
- 1198 — Vizantijski car Aleksije III Anđel odobrio srpskom velikom županu Stefanu Nemanji i njegovom sinu monahu Savi da na ruševinama Hilandariona podignu novi manastir Svete gore, srpski manastir Hilandar.
- 1455 — Osmanski sultan Mehmed II Osvajač zauzeo Novo Brdo, najveći rudarski centar srednjovekovne Srbije.
- 1479 — Osnovan univerzitet u Kopenhagenu.
- 1533 — Ana Bolen je krunisana za kraljicu Engleske.
- 1535 — Vojska Karla V je zauzela Tunis i proteraju Osmanlije iz Tunisa tokom osvajanja Tunisa.
- 1562 — Car Svetog rimskog carstva Ferdinand I i otomanski sultan Sulejman I Veličanstveni potpisali mirovni sporazum kojim se Ferdinand odrekao Erdelja u korist turskog vazala Jovana Zapolje.
- 1660 — Meri Dajer je obešena u Bostonu zbog stalnog kršenja zakona koji je zabranjivao kvekere u Koloniji Masačusetskog zaliva.
- 1670 — Čarls II i Luj XIV su potpisali tajni sporazum, po kom bi Engleska pomogla Francuskoj u njenom ratu protiv Nizozemske republike u zamenu za francusku pomoć u približavanju Engleske Katoličkoj crkvi.
- 1671 — Turska je objavila rat Poljskoj.
- 1869 — Španija donela novi ustav kojim je proglašena sloboda veroispovesti i štampe, uveden je sud sa porotom i građanski brak.
- 1880 — U SAD instalirana prva javna telefonska govornica u svetu, u zgradi „Jejl banke“ u Nju Hejvenu.
- 1898 — Počeo šahovski turnir u Beču, Austrija.
- 1939 — Knez Pavle Karađorđević posetio Berlin, zbog čega je Adolf Hitler priredio vojnu veliku paradu da ostavi utisak na njega.
- 1939 — Prvi let lovačkog aviona Foke-Vulf Fw-190.
- 1941 — Okončana je bitka za Krit predajom ostrva Krit Nemačkoj.
- 1941 — Jugoslovenski kralj Petar II Karađorđević potpisao je ukaz o imenovanju za predsednika jugoslovenske vlade u izbeglištvu bivšeg hrvatskog bana Ivana Šubašića.
- 1952 — Otvoren je za plovidbu kanal Volga-Don, koji spaja Kaspijsko jezero sa Crnim morem.
- 1958 — General Šarl de Gol postao je francuski premijer u jeku krize oko budućnosti francuskih kolonija u severnoj Africi. U decembru te godine De Gol je prvi put izabran za predsednika države. Drugi predsednički mandat dobio je na izborima 1965.
- 1969 — Kandidat degolista Žorž Pompidu izabran je za predsednika Francuske nakon što je Šarl de Gol podneo ostavku.
- 1973 — Britanski Honduras promenio naziv u Belize.
- 1973 — Predsednik grčke vojne vlade Jorgos Papadopulos ukinuo monarhiju i proglasio republiku.
- 1980 — Američka kablovska TV mreža CNN počela sa radom.
- 1987 — U eksploziji bombe podmetnute u helikopter kojim se prevozio iz Bejruta u Tripoli ubijen libanski premijer Rašid Karami.
- 1990 — Predsednici Sovjetskog Saveza i SAD Mihail Gorbačov i Džordž Buš potpisali su sporazum o prestanku proizvodnje hemijskog oružja i o uništavanju tog oružja do kraja 1992.
- 1993 — Smenjen predsednik SR Jugoslavije Dobrica Ćosić, prvi predsednik SRJ izabran u junu 1992. Njegovo smenjivanje izazvalo je revolt nekoliko hiljada Beograđana okupljenih ispred zgrade Skupštine. Pod optužbom da su izazvali nerede, u kojima je poginuo jedan policajac, a više ljudi ranjeno, uhapšeni su lider Srpskog pokreta obnove Vuk Drašković i njegova supruga Danica. Pušteni su 9. jula abolicijom predsednika Srbije Slobodana Miloševića. Novi predsednik SRJ postao je 25. juna visoki funkcioner Socijalističke partije Srbije Zoran Lilić.
- 1994 —
- Južna Afrika se nakon 33 godine ponovo vratila u Komonvelt.
- Armando Kalderon Sol postao prvi predsednik Salvadora nakon gotovo desetogodišnjeg građanskog rata.
- 1997 — Na parlamentarnim izborima u Francuskoj pobedila je udružena levica, a premijer je postao lider Socijalističke partije Lionel Žospen.
- 2000 — Haški tribunal za zločine počinjene u Ruandi 1994. godine, osudio je belgijskog novinara na 12 godina zatvora jer je podsticao zločine u svojim radio emisijama.
- 2001 —
- Nepalski prestolonaslednik princ Dipendra ubio je u palati u Katmanduu svoje roditelje, kralja Birendru i kraljicu Ajsvaraju i još šest članova porodice, a potom izvršio samoubistvo. Državna komisija saopštila da je princ bio pod uticajem alkohola i droge.
- U eksploziji bombe u noćnom klubu u Tel Avivu, koju je aktivirao palestinski bombaš samoubica, poginula je 21 osoba.
- 2003 — Predsednik Rusije Vladimir Putin doputovao je u posetu Velikoj Britaniji na poziv britanske kraljice Elizabete II. On je prvi šef ruske države koji je kao zvanični gost ušao u kraljevsku palatu u Londonu, posle cara Aleksandra Drugog 1874.
- 2007 — Dan reke Save obeležava se svakog 1. juna od 2007. godine kada je službeno proglašen od strane Savske komisije.
- 2015 — Putnički brod sa 450 osoba prevrnuo se na reci Jangce na jugu Kine.
- 2016 — Zvanično otvoren Gotardski bazni tunel, najduži i najdublji saobraćajni tunel na svetu dug 57 kilometara.
Rođenja
uredi- 1796 — Nikola Leonard Sadi Karno, francuski fizičar. († 1832)[1]
- 1804 — Mihail Glinka, ruski kompozitor. († 1857)[2]
- 1886 — Vladimir Becić, hrvatski slikar. († 1954)[3]
- 1910 — Erik Bajvoters, engleski biolog, reumatolog i patolog. († 2003)
- 1926 — Merilin Monro, američka glumica, pevačica, model i zabavljačica. († 1962)[4]
- 1934 — Ivica Bednjanec, hrvatski crtač stripa, humorista i scenarist. († 2011)
- 1936 — Bekim Fehmiju, jugoslovenski glumac. († 2010)[5]
- 1937 — Kolin Makalou, australijska književnica. († 2015)[6]
- 1937 — Morgan Friman, američki glumac, narator i reditelj.[7]
- 1940 — Rene Oberžonua, američki glumac, pevač i reditelj. († 2019)[8]
- 1940 — Dik Hojt, maratonac i trijatlonac koji je na takmičenjima gurao svog sina s invaliditetom Rika (Tim Hojt). († 2021)
- 1941 — Dragoljub Ojdanić, jugoslovensko i srpsko vojno lice, načelnik Generalštaba VJ (1998—2000). († 2020)
- 1943 — Barbara Martin, američka pevačica, najpoznatija kao jedna od prvobitnih članica grupe The Supremes.
- 1946 — Brajan Koks, škotski glumac.[9]
- 1947 — Roni Vud, engleski muzičar, najpoznatiji kao član grupe The Rolling Stones.[10]
- 1947 — Džonatan Prajs, velški glumac.[11]
- 1947 — Miroslav Radovanović, srpski pevač. († 2020)
- 1955 — Dušan Savić, srpski fudbaler.[12]
- 1959 — Alan Vajlder, engleski muzičar i muzički producent, najpoznatiji kao dugogodišnji član grupe Depeche Mode.[13]
- 1967 — Nives Ivanković, hrvatska glumica.[14]
- 1973 — Hajdi Klum, nemački model.[15]
- 1973 — Jadranka Nanić Jovanović, srpska glumica.[16]
- 1974 — Alanis Moriset, kanadska muzičarka, muzička producentkinja i glumica.[17]
- 1974 — Majkl Rasmusen, danski biciklista.[18]
- 1977 — Sara Vejn Kalis, američka glumica.[19]
- 1977 — Danijela Haris, američka glumica i rediteljka.[20]
- 1977 — Predrag Šuput, srpski košarkaš.[21]
- 1978 — Aleksandar Šapić, srpski vaterpolista i političar.[22]
- 1980 — Ivana Jovanović, srpska glumica.[23]
- 1981 — Brendi Karlajl, američka muzičarka i muzička producentkinja.[24]
- 1982 — Žistin Enen, belgijska teniserka.[25]
- 1983 — Silvija Huks, holandska glumica.[26]
- 1985 — Tiruneš Dibaba, etiopska atletičarka.[27]
- 1988 — Havijer Ernandez, meksički fudbaler.[28]
- 1993 — Džoni O’Brajant, američki košarkaš.[29]
- 1994 — Kodi Miler Makintajer, američki košarkaš.[30]
- 1995 — Polina Popova, ruski model, Mis Rusije (2017).
- 1996 — Tom Holand, engleski glumac.[31]
Smrti
uredi- 193 — Didije Julijan, rimski car (rođ. 133).[32]
- 1815 — Luj Aleksandar Bertje, francuski maršal i načelnik generalštaba u doba Napoleonskih ratova. (rođ. 1753).[33]
- 1841 — Nikola Aper, francuski pronalazač (rođ. 1749).
- 1841 — Džejms Bjukenan, petnaesti predsednik Sjedinjenih Američkih Država. (rođ. 1791).[34]
- 1876 — Hristo Botev, bugarski pesnik, revolucionar i publicista (rođ. 1848).
- 1946 — Jon Antonesku, rumunski general (rođ. 1882).[35]
- 1948 — Jaša Prodanović, srpski političar i pisac (rođ. 1867).[36]
- 1952 — Džon Djui, američki filozof, socijalni kritičar i teoretičar obrazovanja. (rođ. 1859).[37]
- 1953 — Emanuel Vidović, hrvatski slikar impresionista. (rođ. 1870).[38]
- 1968 — Helen Keler, američka književnica i pedagoškinja. (rođ. 1880).[39]
- 1987 — Rašid Karami, libanski premijer.
- 2005 — Džordž Mikan, američki košarkaš (rođ. 1924).[40]
- 2008 — Iv Sen Loran, francuski modni dizajner. (rođ. 1936).[41]
- 2013 — Jelena Genčić, teniserka, rukometašica, teniski trener (rođ. 1936)
- 2017 — Alojz Mok, austrijski političar (rođ. 1934)[42]
- 2018 — Sinan Sakić, srpski folk pevač (rođ. 1956)
- 2019 — Hose Antonio Rejes, španski fudbaler (rođ. 1983)[43]
Praznici i dani sećanja
urediVidi još
urediReference
uredi- ^ „Carnot, Sadi - Hrvatska enciklopedija”. www.enciklopedija.hr. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Mikhail Glinka”. britannica.com. Pristupljeno 18. 1. 2024.
- ^ „BECIĆ, Vladimir - Hrvatski biografski leksikon”. hbl.lzmk.hr. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Marilyn Monroe | Biography, Movies, & Facts”. Encyclopedia Britannica (na jeziku: engleski). Pristupljeno 13. 3. 2020.
- ^ „Bekim Fehmiu | Actor”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Colleen McCullough | Australian Author & Novelist | Britannica”. www.britannica.com (na jeziku: engleski). 2024-01-25. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Morgan Freeman | Rotten Tomatoes”. www.rottentomatoes.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ René Auberjonois, "Star Trek" and "Benson" Actor, Dies at 79
- ^ „Brian Cox | Rotten Tomatoes”. www.rottentomatoes.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Ron Wood Songs, Albums, Reviews, Bio & More”. AllMusic (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Jonathan Pryce | Actor, Producer, Soundtrack”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Dusan Savic - Player profile”. www.transfermarkt.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Alan Wilder | Music Department, Actor, Composer”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Nives Ivankovic | Rotten Tomatoes”. www.rottentomatoes.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Heidi Klum | Producer, Actress, Writer”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Jadranka Nanic | Second Unit Director or Assistant Director, Script and Continuity Department, Actress”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Alanis Morissette | Music Artist, Actress, Composer”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ Archives, Cycling. „Michael Rasmussen”. www.cyclingarchives.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Sarah Wayne Callies | Rotten Tomatoes”. www.rottentomatoes.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Danielle Harris | Actress, Producer, Director”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ j.t.d, ABA liga. „Predrag Šuput > Player : ABA League”. ABA Liga (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Aleksandar Šapić”. Istinomer (na jeziku: srpski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Muzej pozorišne umetnosti Srbije”. teatroslov.mpus.org.rs. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Brandi Carlile | Music Artist, Actress, Composer”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Justine Henin | Player Stats & More – WTA Official”. Women's Tennis Association (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Sylvia Hoeks | Actress, Soundtrack”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Tirunesh DIBABA | Profile | World Athletics”. worldathletics.org. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Chicharito | Football Stats | Guadalajara | Age 35 | Soccer Base”. www.soccerbase.com. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ Proballers. „Johnny O'bryant, Basketball Player”. Proballers (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Codi Miller-McIntyre Player Profile, Texas Legends - RealGM”. home. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Tom Holland | Rotten Tomatoes”. www.rottentomatoes.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ Glanville Downey (1961). A history of Antioch in Syria: from Seleucus to the Arab conquest. Princeton University Press. str. 236. ISBN 9780691035208.
- ^ „Louis-Alexandre Berthier, prince de Wagram | Napoleonic Wars, Military Strategist, Diplomat | Britannica”. www.britannica.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „James Buchanan | Facts & Accomplishments | Britannica”. www.britannica.com (na jeziku: engleski). 2023-12-05. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Ion Antonescu | World War II, Fascism, Dictatorship | Britannica”. www.britannica.com (na jeziku: engleski). 2024-01-19. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Prodanovic Jasa”. www.sanu.ac.rs. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „John Dewey | Biography, Philosophy, Pragmatism, & Education | Britannica”. www.britannica.com (na jeziku: engleski). 2024-01-15. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Vidovic Emanuel”. www.sanu.ac.rs. Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Helen Keller | Writer”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „George Mikan Stats, Height, Weight, Position, Draft Status and more”. Basketball-Reference.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Yves Saint Laurent | Biography, Fashion, & Facts | Britannica”. www.britannica.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ „Alois Mock - Biography”. IMDb (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.
- ^ Strack-Zimmermann, Benjamin. „José Antonio Reyes (Player)”. www.national-football-teams.com (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2024-01-31.