UEFA
![]() | Ovaj članak sadrži spisak literature (štampane izvore i/ili veb-sajtove) korišćene za njegovu izradu, ali njegovi izvori nisu najjasniji zato što ima premalo izvora koji su uneti u sam tekst. Molimo vas da poboljšate ovaj članak tako što ćete dodati još izvora u sam tekst (inlajn referenci). |
Unija evropskih fudbalskih asocijacija | |
---|---|
Union of European Football Associations | |
![]() | |
![]() Članice Uefe u tamno-plavoj boji. | |
Skraćenica | UEFA |
Osnovana | 15. jun 1954. |
Datum osnivanja | 15. jun 1954. |
Tip | sportska organizacija |
Sedište | Nion, Švajcarska |
Koordinate | 46° 22′ 16″ S; 6° 13′ 52″ I / 46.371009° S; 6.23103° I |
Područje delovanja | Evropa |
Članovi | 55 nacionalna saveza |
Službeni jezici | engleski, francuski, nemački |
Predsednik | ![]() |
Prvi potpredsednik | ![]() |
Generalni sekretar | ![]() |
Počasni predsednik | ![]() |
Glavni organ | UEFA Kongres |
Matična organizacija | FIFA |
Veb-sajt | www.uefa.com |
Unija evropskih fudbalskih asocijacija (engl. Union of European Football Associations), skraćeno UEFA (engl. UEFA), je organizacija koja predstavlja administrativni i kontrolni organ evropskog fudbala. Zastupa evropske nacionalne fudbalske saveze, organizuje devet reprezentativnih i četiri klupska takmičenja u Evropi (gde su uključene sve evropske zemlje uz dodatak Turske, Izraela, Gruzije, Jermenije, Azerbejdžana i Kazahstana), kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava vezana za ta takmičenja. UEFA je jedna od šest kontinentalnih konfederalnih jedinica svetske fudbalske organizacije.
Kada je reč o bogatstvu i uticaju na svetski fudbal, UEFA je ubedljivo najjača kontinentalna organizacija. Gotovo svi najbolji igrači sveta igraju u evropskim ligama zbog visokih plata koje im pružaju najbogatiji fudbalski klubovi, naročito u ligama Engleske, Italije, Španije i Nemačke. Mnoge od najjačih nacionalnih selekcija sveta su članice UEFE. Od ukupno 32 mesta na svetskom fudbalskom prvenstvu u Nemačkoj 2006., 14 je pripadalo reprezentacijama članicama UEFE.
UEFA je osnovana 15. juna 1954. godine u Bazelu, Švajcarska kao posledica razgovora fudbalskih saveza Francuske, Italije i Belgije. Sedište organizacije je bilo u Parizu do 1959. kada su se preselili u Bern. Anri Delona je bio prvi generalni sekretar, a Eb Švarc predsednik. Administrativni centar je, od 1995. u Nionu u Švajcarskoj. U početku se sastojala od 29 nacionalnih saveza, danas se taj broj popeo na 55.
Današnji predsednik UEFE je Slovenac Aleksandar Čeferin.
UEFA, kao predstavnik nacionalnih fudbalskih saveza, je u više navrata dolazila u sukob sa Evropskom komisijom. Od 1990. godine, pravila izdavanja televizijskih prava, a posebno međunarodnih transfera igrača (Bosmanova presuda) su pretrpjela velike izmene, da se ne bi kosile sa evropskim pravom.
Generalni sekretari organizacije UEFA
[uredi | uredi izvor]Anri Delone (1954—1955)
Pjer Delone (1955—1960)
Hans Bangerter (1960—1989)
Gerhart Ajgner (1989—2003)
Ebe Švarc (2003—2007)
Đijani Infatino (2007—2016)
Teodor Teodoridis (2016—)
Predsednici UEFA
[uredi | uredi izvor]Ebe Švarc (1954—1962)
Gustav Viderker (1962—1972)
Artemio Franki (1972—1983)
Žak Žorž (1983—1990)
Lenart Johanson (1990—2007)
Mišel Platini (2007—2015)
Aleksandar Čeferin (2016—)
Članovi
[uredi | uredi izvor]Kod | Asocijacija | Nacionalni timovi | Osnovana | FIFA afilijacija |
EFA afilijacija |
---|---|---|---|---|---|
ALB | ![]() |
1930 | 1932 | 1954 | |
AND | ![]() |
1994 | 1996 | 1996 | |
ARM | ![]() |
1992 | 1992 | 1992 | |
AUT | ![]() |
1904 | 1905 | 1954 | |
AZE | ![]() |
1992 | 1994 | 1994 | |
BLR | ![]() |
1989 | 1992 | 1993 | |
BEL | ![]() |
1895 | 1904 | 1954 | |
BIH | ![]() |
1992 | 1996 | 1998 | |
BUL | ![]() |
1923 | 1924 | 1954 | |
CRO | ![]() |
1912 | 1992 | 1993 | |
CYP | ![]() |
1934 | 1948 | 1962 | |
CZE | ![]() |
1901 | 1907 | 1954 | |
DEN | ![]() |
1889 | 1904 | 1954 | |
ENG | ![]() |
1863 | 1905 | 1954 | |
EST | ![]() |
1921 | 1923 | 1992 | |
FRO | ![]() |
1979 | 1988 | 1990 | |
FIN | ![]() |
1907 | 1908 | 1954 | |
FRA | ![]() |
1919[n 1] | 1904[n 2] | 1954 | |
GEO | ![]() |
1990 | 1992 | 1992 | |
GER | ![]() |
1900 | 1904 | 1954 | |
GIB | ![]() |
1895 | 2016 | 2013 | |
GRE | ![]() |
1926 | 1927 | 1954 | |
HUN | ![]() |
1901 | 1906 | 1954 | |
ISL | ![]() |
1947[n 3] | 1947 | 1954 | |
IRL | ![]() |
1921 | 1923 | 1954 | |
ISR | ![]() |
1949 | 1949 | 1994[n 5] | |
ITA | ![]() |
1898 | 1905 | 1954 | |
KAZ | ![]() |
1994 | 1994 | 2002 | |
KOS | ![]() |
1946 | 2016 | 2016 | |
LVA | ![]() |
1921 | 1922 | 1992 | |
LIE | ![]() |
1934 | 1974 | 1974 | |
LTU | ![]() |
1922 | 1923 | 1992 | |
LUX | ![]() |
1908 | 1910 | 1954 | |
MKD | ![]() |
1926 | 1994 | 1994 | |
MLT | ![]() |
1900 | 1959 | 1960 | |
MDA | ![]() |
1990 | 1994 | 1993 | |
MNE | ![]() |
1931 | 2007 | 2007 | |
NED | ![]() |
1889 | 1904 | 1954 | |
NIR | ![]() |
1880 | 1911 | 1954 | |
NOR | ![]() |
1902 | 1908 | 1954 | |
POL | ![]() |
1919[n 7] | 1923 | 1954 | |
POR | ![]() |
1914 | 1923 | 1954 | |
ROU | ![]() |
1909 | 1923 | 1954 | |
RUS | ![]() |
1912 | 1912 | 1954 | |
SMR | ![]() |
1931 | 1988 | 1988 | |
SCO | ![]() |
1873 | 1910 | 1954 | |
SRB | ![]() |
1919 | 1923 | 1954 | |
SVK | ![]() |
1938 | 1994 | 1993 | |
SVN | ![]() |
1920 | 1992 | 1992 | |
ESP | ![]() |
1909 | 1904 | 1954 | |
SWE | ![]() |
1904 | 1904 | 1954 | |
SUI | ![]() |
1895 | 1904 | 1954 | |
TUR | ![]() |
1923 | 1923 | 1962 | |
UKR | ![]() |
1991 | 1992 | 1992 | |
WAL | ![]() |
1876 | 1910 | 1954 |
Napomene
[uredi | uredi izvor]- ^ Osnovan kao Comité Français Interfédéral 1907. godine, prethodnik sadašnje federacije.
- ^ Sadašnja francuska FA, Francuska fudbalska federacija (u svojoj ranijoj inkarnaciji, Comité Français Interfédéral), zamenila je Union des Sociétés Françaises de Sports Athlétiques 1907. godine
- ^ Islandski vrhunski klupski fudbal datira iz 1912 ili 35 godine pre osnivanja KSI. Sve naslove pre 1947 priznaje KSI.
- ^ Bivši član Azijske fudbalske konfederacije (1954–1974). Pristupili su UEFA jer je nekoliko AFC timova odbijalo da igra protiv njih. Vidi još Spoljni odnosi Izraela i Međunarodno priznanje Izraela.
- ^ Izrael je bio član UEFA od 1992, i stoga su izraelski klubovi mogli da učestvuju u klupskim UEFA takmičenjima 1992–93 i 1993–94 iako Izrael nije bio u punom članstvu.
- ^ Bivši član Azijske fudbalske konfederacije (1994–2002), koji je pridružio UEFA.
- ^ Osnovan kao Związek Polski Piłki Nożnej (deo rasformirane Austrijske fudbalske unije) 1911. godine, prethodnika sadašnje federacije.
Takmičenja
[uredi | uredi izvor]Reprezentativna
[uredi | uredi izvor]Najvažnije takmičenje muških nacionalnih selekcija je Evropsko fudbalsko prvenstvo, pokrenuto 1958. i prvi put održano 1960. Do 1964. godine nosilo je naziv „Kup evropskih nacija“. Pored ovog, UEFA organizuje prvenstva za selekcije mlađe od 21, 19, i 17 godina, UEFA šampionat za žene, kao i takmičenje za žene mlađe od 19 godina. UEFA je organizator i UEFA/KAF Meridijan kupa (engl. UEFA/CAF Meridian Cup) zajedno sa Konfederacijom afričkog fudbala, na kome učestvuju omladinske reprezentacije. U futsalu(malom fudbalu) se organizuje UEFA futsal šampionat.
UEFA Liga nacija je drugo UEFA takmičenje, koje je uvedeno 2018. Takmičenje je u velikoj meri zamenilo međunarodne prijateljske utakmice. Igra se svake dve godine.
Klupska
[uredi | uredi izvor]Pod Uefinim okriljem se održavaju i dva glavna klupska takmičenja u Evropi: Liga šampiona, čiji su učesnici osvajači titule prvaka nacionalnih liga. Prvi put je održana 1955. pod imenom Evropski kup šampiona, i taj naziv je nosila do 1991, i UEFA kup u kome se takmiče osvajači nacionalnih kupova i visokoplasirani klubovi na završetku nacionalnog prvenstva, koji je 1971. nastao iz Kupa sajamskih gradova (postojao od 1955). Treće takmičenje, Kup pobednika kupova, započeto 1960. se integrisalo u UEFA kup 1999. Samo četiri tima su uspela da se okite naslovima osvajača sva tri navedena takmičenja, uspeh koji više nije moguć nijednom timu koji nije osvojio Kup pobednika kupova.
UEFA Super kup predstavlja jednu utakmicu u kojoj su suprotstavljeni osvajač Lige šampiona i prvak Kupa UEFA, i nastao je 1973.
Intertoto kup je ljetnje takmičenje, u početku igrano samo između klubova predstavnika nekoliko fudbalskih saveza srednje Evrope, koje je UEFA obnovila 1995. Tri pobednika ovog takmičenja su ulazila u UEFA kup, a od sezone 2005/06 će čak jedanaest evropskih klubova na ovaj način doći do učešća u Kupu UEFA. Od 2009. takmičenje za UEFA kup se reorganizuje, a takmičenje u Intertoto kupu ukida. Odnedavno, UEFA je pokrenula Kup regija za poluprofesionalne timove. Organizuje i Kup UEFA za žene, u kome učestvuju ženski klubovi Evrope, kao i UEFA futsal kup u futsalu (malom fudbalu).
Evropsko/Južnoamerički kup je održavan u kooperaciji sa KONMEBOL-om, i u njemu su učestvovali pobednici lige šampiona i njenog južnoameričkog pandana - Kup Libertadores (špa. Copa Libertadores de América).
Kvalifikacije za svetsko prvenstvo pod UEFA
[uredi | uredi izvor]Naredne članice UEFE su obezbedile plasman na svetskim prvenstvima u fudbalu.
- 1930. - Belgija, Kraljevina Jugoslavija, Rumunija, Francuska
- 1934. - Austrija, Belgija, Zapadna Nemačka, Italija, Mađarska, Rumunija, Francuska, Holandija, Čehoslovačka, Švajcarska, Švedska, Španija
- 1938. - Belgija, Čehoslovačka, Francuska, Zapadna Nemačka, Mađarska, Italija, Holandija, Norveška, Poljska, Rumunija, Švedska, Švajcarska
- 1950. - Engleska, Italija, Španija, Švedska, SFRJ, Švajcarska
- 1954. - Austrija, Belgija, Čehoslovačka, Engleska, Francuska, Mađarska, Škotska, Švajcarska, SFRJ, Zapadna Nemačka
- 1958. - Austrija, Čehoslovačka, Engleska, Francuska, Mađarska, Severna Irska, SFRJ, Škotska, Švedska, SSSR, Vels, Zapadna Nemačka
- 1962. - Bugarska, Čehoslovačka, Engleska, Mađarska, Italija, Španija, SFRJ, SSSR, Švajcarska, Zapadna Nemačka
- 1966. - Bugarska, Engleska, Francuska, Mađarska, Italija, Portugal, Španija, Švajcarska, SSSR, Zapadna Nemačka
- 1970. - Belgija, Bugarska, Čehoslovačka, Engleska, Italija, Rumunija, Švedska, SSSR, Zapadna Nemačka, Izrael
- 1974. - NDR, Bugarska, Italija, Holandija, Poljska, Škotska, Švedska, SFRJ, Zapadna Nemačka
- 1978. - Austrija, Francuska, Mađarska, Italija, Holandija, Poljska, Škotska, Španija, Švedska, Zapadna Nemačka
- 1982. - Austrija, Belgija, Čehoslovačka, Engleska, Francuska, Mađarska, Italija, Severna Irska, SFRJ, SSSR, Poljska, Škotska, Španija, Zapadna Nemačka
- 1986. - Belgija, Bugarska, Danska, Engleska, Francuska, Mađarska, Italija, Severna Irska, Poljska, Portugal, SSSR, Škotska, Španija, Zapadna Nemačka
- 1990. - Austrija, Belgija, Čehoslovačka, SFRJ, Engleska, Irska, Italija, Holandija, Rumunija, Škotska, Španija, Švedska, SSSR, Zapadna Nemačka
- 1994. - Belgija, Bugarska, Nemačka, Grčka, Irska, Italija, Holandija, Norveška, Rumunija, Rusija, Španija, Švajcarska, Švedska
- 1998. - Austrija, Belgija, Bugarska, SR Jugoslavija, Danska, Engleska, Francuska, Nemačka, Italija, Holandija, Norveška, Rumunija, Škotska, Španija, Hrvatska
- 2002. - Belgija, Danska, Slovenija, Engleska, Italija, Francuska, Irska, Nemačka, Poljska, Portugal, Rusija, Španija, Švedska, Turska, Hrvatska
- 2006. - Češka Republika, Engleska, Nemačka, Francuska, Italija, Holandija, Poljska, Portugal, Srbija i Crna Gora, Španija, Švajcarska, Švedska, Hrvatska
- 2010. - Danska, Engleska, Francuska, Nemačka, Grčka, Italija, Holandija, Portugal, Srbija, Slovačka, Slovenija, Španija, Švajcarska
- 2014. - Belgija, Bosna i Hercegovina, Hrvatska, Engleska, Francuska, Nemačka, Grčka, Italija, Holandija, Portugal, Rusija, Španija, Švajcarska
- 2018. - Belgija, Danska, Engleska, Island, Nemačka, Poljska, Portugal, Srbija, Francuska, Hrvatska, Švajcarska, Švedska, Španija
Učešće na svetskim prvenstvima od reprezentacija (od 19 puta)
+ = tim i nacionalni savez više ne postoje
- 17 učešća:
Nemačka (uključujući 10 učešća Zapadne Njemačke)
Italija
- 13 učešća:
Engleska
Španija
Francuska
- 12 učešća:
Belgija
Švedska
- 11 učešća:
Srbija (7 puta
Jugoslavija+1 puta
Jugoslavija+ i 1 puta
Srbija i Crna Gora+)
- 10 učešća:
Rusija (7 puta
SSSR+)
- 9 učešća:
Češka (8 puta
Čehoslovačka+)
Mađarska
Švajcarska
- 8 učešća:
Holandija
Škotska
Poljska
- 7 učešća:
Austrija
Bugarska
Rumunija
- 5 učešća:
Portugalija
- 4 učešća:
Danska
Hrvatska
- 3 učešća:
Republika Irska
Norveška
- 2 učešća:
Turska
- 1 učešće:
Izrael
Island
Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ a b v „UEFA Izvršni komitet –”. Uefa.com. Pristupljeno 29. 10. 2012.
- ^ „Organisation –”. Uefa.com. Pristupljeno 29. 10. 2012.