ภาษาซาคา
หน้าตา
![]() | บทความนี้อาจขยายความได้โดยการแปลบทความที่ตรงกันในภาษารัสเซีย (April 2020) คลิกที่ [ขยาย] เพื่อศึกษาแนวทางการแปล
|
ภาษาซาคา | |
---|---|
ภาษายาคุต | |
саха тыла | |
ออกเสียง | [sa |
ประเทศที่มีการพูด | ประเทศรัสเซีย |
ภูมิภาค | สาธารณรัฐซาคา (ยาคูเตีย), แคว้นมากาดัน, แคว้นอามูร์, ดินแดนครัสโนยาสค์ (Evenkiysky District) |
ชาติพันธุ์ | ชาวซาคา (สำมะโน ค.ศ. 2010) |
จำนวนผู้พูด | 450,000 คน[1] (2010) |
ตระกูลภาษา | เตอร์กิก
|
ระบบการเขียน | อักษรซีริลลิก |
สถานภาพทางการ | |
ภาษาทางการ | ![]() |
รหัสภาษา | |
ISO 639-2 | sah |
ISO 639-3 | sah |
![]() ภาษาซาคา
| |
ภาษาซาคา หรือ ภาษายาคุต[2][3] เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิก มีผู้พูด 363,000 คน ในสาธารณรัฐซาคา (ยาคูเตีย) ของรัสเซีย การเรียงประโยคเป็นแบบประธาน-กริยาวิเศษณ์-กรรม-กริยา คำแสดงความเป็นเจ้าของมาก่อนคำที่เป็นเจ้าของ คำขยายตามหลังนามที่ถูกขยาย คำนามมีรุปเอกพจน์กับพหูพจน์ ไม่แบ่งเพศของนาม แต่มีการแยกสรรพนามบุรุษที่ 3 ระหว่างนามที่มีกับไม่มีชีวิต
อักขรวิธี
[แก้]ภาษาซาคาเขียนด้วยอักษรซีริลลิก ชุดตัวอักษรซาคาประกอบด้วยอักขระรัสเซียและอักขระเพิ่มเติม 5 ตัว ได้แก่ Ҕҕ, Ҥҥ, Өө, Һһ, Үү
ชุดตัวอักษรซาคา (Saqalyy suruk-bičik):
ตัวอักษร | ชื่อ | สัทอักษรสากล | หมายเหตุ | การถอดเป็นอักษรโรมันแบบ KNAB[4] |
---|---|---|---|---|
А а | а | /a/ | A a | |
Б б | бэ | /b/ | B b | |
В в | вэ | /v/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย [5] | V v |
Г г | гэ | /ɡ/ | G g | |
Ҕ ҕ | ҕэ | /ɣ, ʁ/ | Ǧ ǧ | |
Д д | дэ | /d/ | D d | |
Дь дь | дьэ | /ɟ͡ʝ/ | Dj dj | |
Е е | е | /e, je/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | É é หรือ e |
Ё ё | ё | /jo/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | Ë ë |
Ж ж | жэ | /ʒ/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | Ž ž |
З з | зэ | /z/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | Z z |
И и | и | /i/ | I i | |
Й й | ый | /j, ȷ̃/ | J j | |
К к | кы | /k/ | K k | |
Л л | эл | /l/ | L l | |
М м | эм | /m/ | M m | |
Н н | эн | /n/ | N n | |
Ҥ ҥ | ҥэ | /ŋ/ | Ng ng | |
Нь нь | ньэ | /ɲ/ | Nj nj | |
О о | о | /ɔ/ | O o | |
Ө ө | ө | /ø/ | Ö ö | |
П п | пэ | /p/ | P p | |
Р р | эр | /ɾ/ | R r | |
С с | эс | /s/ | S s | |
Һ һ | һэ | /h/ | Ḩ ḩ | |
Т т | тэ | /t/ | T t | |
У у | у | /u/ | U u | |
Ү ү | ү | /y/ | Ü ü | |
Ф ф | эф | /f/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | F f |
Х х | хэ | /x, q~ |
H h หรือ q | |
Ц ц | цэ | /ts/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | Ts ts |
Ч ч | че | /c͡ç/ | Č č | |
Ш ш | ша | /ʃ/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | Š š |
Щ щ | ща | /ɕː/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | Šč šč |
Ъ ъ | кытаанах бэлиэ | /◌.j/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | " |
Ы ы | ы | /ɯ/ | Y y | |
Ь ь | сымнатар бэлиэ | /◌ʲ/ | มักเขียนเป็น дь และ нь (ดูข้างบน) เว้นแต่จะเป็นคำยืมภาษารัสเซีย | ’ หรือ j |
Э э | э | /e/ | E e | |
Ю ю | ю | /ju/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | Jú jú |
Я я | я | /ja/ | พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย | Já já |
คำศัพท์
[แก้]ซาคา (ซีริลลิก) | ซาคา (โรมัน) | ตุรกี | อาเซอร์ไบจาน | อุซเบก | ไทย | มองโกเลีย (ซีริลลิก)/มองโกเลีย (โรมัน) |
---|---|---|---|---|---|---|
аччыктааһын | aččyktaaḩyn | açlık | aclıq | ochlik | ความหิว | өлсгөлөн / ölsgölön |
аччык | aččyk | aç | ac | och | หิว | өлссөн / ölssön |
аат | aat | ad | ad | ot | ชื่อ | нэр / ner |
балык | balyk | balık | balıq | baliq | ปลา | загас / zagas |
балыксыт | balyksyt | balıkçı | balıqçı | baliqchi | ชาวประมง | загасчин / zagaschin |
yy | uu | su | su | suv | น้ำ | ус /us |
тимир | timir | demir | dəmir | temir | เหล็ก | төмөр /tömör |
күөл | küöl | göl | göl | ko‘l | ทะเลสาบ | нуур /nuur |
атах | ataq | ayak | ayaq | oyoq | เท้า | |
мурун | murun | burun | burun | burun | จมูก | |
баттах | battaq | saç | saç | soch | ผม | үс /üs |
илии | ilii | el | əl | qo‘l | มือ | |
күн | kün | gün | gün | kun | วัน, ดวงอาทิตย์ | |
муус | muus | buz | buz | muz | น้ำแข็ง | мөс /mös |
ыт | yt | it | it | it | สุนัข | |
сүрэх | süreq | yürek | ürək | yurak | หัวใจ | зүрх /zürx |
сарсын | sarsyn | yarın | sabah | ertaga | พรุ่งนี้ | |
бүгүн | bügün | bugün | bugün | bugun | วันนี้ | |
былыт | bylyt | bulut | bulud | bulut | ก้อนเมฆ | |
хаар | qaar | kar | qar | qor | หิมะ | |
хаан | qaan | kan | qan | qon | เลือด | |
эт | et | et | ət | et | เนื้อ | |
тиис | tiis | diş | diş | tish | ฟัน | |
ат | at | at | at | ot | ม้า | |
таас | taas | taş | daş | tosh | หิน | |
үүт | üüt | süt | süd | sut | นม | сүү /süü |
ынах | ynaq | inek | inək | inak/sigir | วัว | үнээ /ünee |
хара | qara | kara | qara | qora | ดำ | хар / xar |
сыттык | syttyk | yastık | yastıq | yostiq | หมอน | |
быһах | byḩaq | bıçak | bıçaq | pichoq | มีด | |
бытык | bytyk | bıyık | bığ | mo‘ylov | หนวด | |
кыс, кыһын | kys, kyḩyn | kış, kışın | qış, qışın | qish | ฤดูหนาว | |
туус | tuus | tuz | duz | tuz | เกลือ | |
тыл | tyl | dil | dil | til | ลิ้น, ภาษา | хэл /xel |
cаха тылa | saqa tyla | saha dili, sahaca | saxa dili, saxaca | yoqut tili, yoqutcha | ภาษาซาคา (ยาคุต) | Якут хэл / Yakut khel |
кыыс | kyys | kız | qız | qiz | ลูกสาว, เด็กหญิง | |
уол | uol | oğul, oğlan | oğul, oğlan | o‘g‘il | ลูกชาย, เด็กชาย | |
үөрэтээччи | üöreteečči | öğretici, öğretmen | müəllim | o‘qituvchi | ครู | |
үөрэнээччи | üöreneečči | öğrenci,talebe | şagird, tələbə | o‘quvchi, talaba | นักเรียน | |
уһун | uhun | uzun | uzun | uzun | ยาว, สูง | |
кулгаах | kulgaaq | kulak | qulaq | quloq | หู | |
сыл | syl | yıl | il | yil | ปี | жил /jil |
киһи | kihi | kişi | insan, kişi | kishi | มนุษย์, คน | хүн /hün |
суол | suol | yol | yol | yo‘l | ถนน, เส้นทาง | |
асчыт | asčyt | aşçı | aşbaz | oshchi, oshpaz | พ่อครัว | |
тараах | taraaq | tarak | daraq | taroq | หวี | |
орто | orto | orta | orta | o‘rta | กลาง | |
күн ортото | kün ortoto | gün ortası | günorta | kun o‘rtasi | กลางวัน | |
күл | kül | gülmek | gülmək | kulmoq | หัวเราะ | |
өл | öl | ölmek | ölmək | o‘lmoq | ตาย เสียชีวิต | |
ис | is | içmek | içmək | ichmoq | ดื่ม | |
бил | bil | bilmek | bilmək | bilmoq | รู้ | |
көр | kör | görmek | görmək | ko‘rmoq | ดู | хар /xar |
үөрэн | üören | öğrenmek | öyrənmək | o‘rganmoq | เรียน | |
үөрэт | üöret | öğretmek | öyrətmək | o‘rgatmoq | สอน | |
ытыр | ytyr | ısırmak | dişləmək | tishlamoq | กัด | |
хас | qas | kazmak | qazmaq | qozmoq,qazmoq | ขุด | |
тик | tik | dikiş dikmek, dikmek | tikiş, tikmək | tikmoq | เย็บ | |
кэл | kel | gelmek | gəlmək | kelmoq | มา | |
салаа | salaa | yalamak | yalamaq | yalamoq | เลีย | |
тараа | taraa | taramak | daramaq | taramoq | หวีผม | |
биэр | bier | vermek | vermək | bermoq | ให้ | |
бул | bul | bulmak | tapmaq | topmoq | หา | |
диэ | die | demek | demək | demoq, aytmoq | พูด | |
киир | kiir | girmek | girmək | kirmoq | เข้า | |
иһит | ihit | işitmek | eşitmək | eshitmoq | ได้ยิน | |
ас | as | açmak | açmaq | ochmoq | เปิด | |
тут | tut | tutmak | tutmaq | tutmoq | ถือ | |
ый | yj | ay | ay | oy | ดวงจันทร์ | |
ыйытыы | yjytyy | soru | sual | savol | คำถาม | |
кыайыы | kyajyy | zafer | qələbə | g‘alaba | ชัยชนะ |
ตัวเลข
[แก้]ในตารางนี้ ตัวเลขภาษาซาคาจะเขียนด้วยอักษรโรมัน (ดูอักขรวิธี)
เตอร์กิกเก่า | อาเซอร์ไบจาน | ตุรกี | อุซเบก | ซาคา | ไทย |
---|---|---|---|---|---|
bir | bir | bir | bir | biir | หนึ่ง |
eki | iki | iki | ikki | ikki | สอง |
üç | üç | üç | uch | üs | สาม |
tört | dörd | dört | tŏrt | tüört | สี่ |
beş | beş | beş | besh | bies | ห้า |
altı | altı | altı | olti | alta | หก |
yeti | yeddi | yedi | yetti | sette | เจ็ด |
sekiz | səkkiz | sekiz | sakkiz | aǧys | แปด |
tokuz | doqquz | dokuz | tŏqqiz | toǧus | เก้า |
on | on | on | ŏn | uon | สิบ |
ตัวอย่าง
[แก้]ประโยคจากปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนข้อที่ 1:
อักษรของนอฟโกโรดอฟ (อักษรโรมัน/สัทอักษรสากล; ค.ศ. 1920–1929) | зɔn barɯta beje s![]() ![]() ![]() ![]() barɯ ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() tɯlga ki:riniges bɯhɯ:lara dɔʃɔrdɔhu: tɯ:nna:q b ![]() ![]() |
อักษรโรมัน (ยางาลิฟ; ค.ศ. 1929—1939) | Çon вarьta вeje suoltatьgar uonna вьraaвьgar teꞑ вuolan tɵryyller. Kiniler вarь ɵrkɵn ɵjdɵɵq, suoвastaaq вuolan tɵryyller, uonna вeje вejeleriger tьlga kiiriniges вьhььlara doƣordohuu tььnnaaq вuoluoqtaaq. |
อักษรซีริลลิกสมัยใหม่ (ค.ศ. 1939—ปัจจุบัน) | Дьон барыта бэйэ суолтатыгар уонна быраабыгар тэҥ буолан төрүүллэр. Кинилэр бары өркөн өйдөөх, суобастаах буолан төрүүллэр, уонна бэйэ бэйэлэригэр тылга кииринигэс быһыылара доҕордоһуу тыыннаах буолуохтаах. |
ไทย | มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ |
อ้างอิง
[แก้]- ↑ [1] เก็บถาวร 2021-01-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Russian census 2010
- ↑ [2], Yakut language, Omniglot
- ↑ Hammarström, Harald; Forke, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, บ.ก. (2020). "Sakha". Glottolog 4.3.
- ↑ "ROMANIZATION OF YAKUT" (PDF). August 2019.
{{cite web}}
: CS1 maint: url-status (ลิงก์) - ↑ Krueger, John R. (1962). Yakut Manual. Bloomington: Indiana U Press.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Wikipedia-logo-v2.svg/40px-Wikipedia-logo-v2.svg.png)
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ในภาษาซาคา
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg/40px-Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg.png)
วิกิท่องเที่ยว มีคำแนะนำการท่องเที่ยวสำหรับ Sakha phrasebook
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Wikibooks-logo-en-noslogan.svg/40px-Wikibooks-logo-en-noslogan.svg.png)
วิกิตำรามีตำราในหัวข้อ The Sakha language