2024
Hitsura
Dantaon: | ika-20 dantaon - ika-21 dantaon - ika-22 dantaon |
Dekada: | Dekada 1990 Dekada 2000 Dekada 2010 - Dekada 2020 - Dekada 2030 Dekada 2040 Dekada 2050
|
Taon: | 2021 2022 2023 - 2024 - 2025 2026 2027 |
Ang 2024 (MMXXIV) ay ang isang karaniwang taon na magsisimula sa Lunes sa kalendaryong Gregoryano, ang ika-2024 taon ng mga pagtatalagang Karaniwang Panahon at Anno Domini (AD), ang ika-24 taon ng ika-3 milenyo, ang ika-24 taon ng ika-21 dantaon, at ang ika-5 na taon ng dekada 2020.
Mga pangyayari
[baguhin | baguhin ang wikitext]Enero
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Enero 1
- Ang Republika ng Artsakh ay pormal na binuwag habang ang Nagorno-Karabakh ay sasama na sa Azerbaijan.[1]
- Isang 7.5 Mw na lindol ang tumama sa kanlurang baybayin ng Hapon, na ikinamatay ng hindi bababa sa 126 katao at ikinasugat ng iba pang 611 katao.[2] Isa pang lima ang nasawi sa susunod na araw nang ang isang sasakyang panghimpapawid ng Tanod Baybayin na may dalang humanitarian aid ay bumangga sa isang jet pampasahero ng Japan Airlines, kung saan nasira ang parehong sasakyang panghimpapawid. Lahat ng 379 katao na sakay ng pampasaherong jet ay ligtas na inilikas.[3]
- Enero 11 – Inagaw ng Estados Unidos ang kontrol at kalaunan ay pinalubog ang isang Iranian dhow, na naghahatid ng mga suplay sa kilusan ng Houthi. Ang operasyon ay nagreresulta sa pagkahuli ng buong tauhan ng barko at dalawang U.S. Navy SEAL ang nawala sa dagat.[4][5]
- Enero 12 – Operation Prosperity Guardian: Isang koalisyon na pinamumunuan ng Estados Unidos ay naglunsad ng mga air strike o pagsalakay mula sa himpapawid sa mga lokasyon ng militanteng Houthi sa Yemen, na minarkahan ang pagganti sa mga pag-atake ng mga Houthi sa mga barko na nasa Dagat Pula.[6]
- Enero 16 – Nagsagawa ang Iran ng mga pag-atake ng misil at drone sa loob ng lalawigan ng Balochistan sa Pakistan, na sinasabing pinagtutuunan nila ng pansin ang Iranyong militanteng grupong Baloch na Jaish ul-Adl.[7]
- Enero 19 – Ang bansang Hapon ay naging ikalimang bansa na nakamit ang malambot na pagbaba sa Buwan, kasama ang misyong SLIM nito.[8][9]
Pebrero
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Pebrero 2 – Naglunsad ang Estados Unidos ng mga airstrike sa 85 nakatarget sa Iraq at Syria bilang tugon sa isang nakamamatay na pag-atake ng drone sa base militar ng US.[10]
- Pebrero 14 – Pangkalahatang halalan sa Indonesia noong 2024: Itinatag ng mga opisyal na quick count ng mga tabulator ng gobyerno ang dating opisyal ng militar na si Prabowo Subianto bilang panalo sa halalan sa pagkapangulo habang nakabinbin ang mga huling resulta na ilalabas sa Marso.[11]
- Pebrero 29 – Masaker sa Al-Rahid: Pinagbabaril ng mga Sundalo ng Israel Defense Forces ang isang pulutong ng mga sibilyan sa Lungsod ng Gaza, na ikinamatay ng mahigit isang daan.[12]
Marso
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Marso 1 – Nanumpa na ang dating Punong Ministro na si Alexander Stubb bilang Pangulo ng Finland matapos ang termino ni Sauli Niinistö
- Marso 7 – Opisyal na sumali ang Sweden sa NATO, na naging ika-32 miyembro nito pagkatapos ng Finland isang taon na ang nakalipas.[13][14] Ginagawa rin nito ang Sweden na huling Nordic na bansa na sumali sa alyansa.
- Marso 11 – Inanunsyo ni umaaktong punong Ministro at Pangulong Ariel Henry ng Haiti ang kanyang nakabinbing pagbibitiw sa parehong mga opisina sa gitna ng patuloy na krisis na minarkahan ng gang warfare sa bansa.[15]
- Marso 15–17 – Nanalo ng ikalimang termino bilang Pangulo ng Rusya si Vladimir Putin.[16]
- Marso 22 – Sinalakay ng mga armadong kaakibat ng Islamikong Estado ang mga nanood ng konsiyerto sa Crocus City Hall sa Krasnogorsk, Rusya na ikinamatay ng hindi bababa sa 144 katao at ikinasugat ng 551.[17]
Abril
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Abril 3 – Isang malakas na lindol na may magnitude na 7.4 ang tumama sa silangang baybayin ng Taiwan, na may maliliit na tsunami na umaabot sa taas na 20–30 sentimetro (7.9–11.8 in) na tumama sa Prepektura ng Okinawa, Hapon.[18]
- Abril 5 – Sinalakay ng pulisya ng Ecuador ang embahada ng Mehiko sa Quito upang arestuhin ang dating pangalawang pangulong si Jorge Glas, na binigyan ng political asylum ng Mehiko. Ang pagkilos na ito ay lumalabag sa Vienna Convention on Diplomatic Relations, at nagresulta sa Mehiko at Nicaragua na putulin ang diplomatikong relasyon sa Ecuador.[19]
- Abril 9 – Matapos ibigay ni Leo Varadkar ang kanyang pagbibitiw, ang pinuno ng Fine Gael na si Simon Harris ay naging pinakabatang Taoiseach ng Irlanda pagkatapos ng boto sa Dáil na 88–69 at hinirang ni Pangulong Michael D. Higgins.[20]
- Abril 13 – Naglunsad ang Iran ng mga ganting welga laban sa Israel pagkatapos ng pambobomba ng Israel sa embahada ng Iran sa Damascus nang unang bahagi ng buwan.[21]
- Abril 19 – Nagsagawa ang Israel ng mga airstrike laban sa Iran, bilang tugon sa pag-atake ng missile at drone ng Iran sa Israel noong Abril 13.[22]
Mayo
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Mayo 15
- Si Lee Hsien Loong, Punong Ministro ng Singapore mula noong 2004, ay hinalinhan ni dating Deputadong Punong Ministrong si Lawrence Wong bilang punong ministro, bago ang susunod na pangkalahatang halalan na gaganapin sa 2025.[23]
- Ang Punong Ministro ng Slovakia na si Robert Fico ay binaril at naospital habang nakikipagpulong sa mga tagasuporta sa isang kaganapan sa Handlová.[24]
- Mayo 20 – Ang punong tagausig ng International Criminal Court ay humihingi ng mga warrant of arrest para kay Punong Ministro ng Israel na si Benjamin Netanyahu at pinuno ng Hamas sa Gaza na si Yahya Sinwar sa sinasabing mga krimen sa digmaan.[25]
Hunyo
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Hunyo 2 – Ginanap ang Mehikanong pangkalahatang halalan ng 2024, kung saan nahalal si Claudia Sheinbaum bilang unang babaeng pangulo ng Mehiko.[26]
- Hunyo 12 – Ang unang pagsisiyasat ng United Nations sa mga pag-atake noong Oktubre 7 at nagresultang salungatan ay natuklasan na ang Israel at Hamas ay parehong nakagawa ng mga krimen sa digmaan.[27][28]
- Hunyo 24 – Ang tagapagtatag ng WikiLeaks na si Julian Assange ay umalis sa United Kingdom pagkatapos makalaya mula sa bilangguan dahil sa isang plea deal sa Estados Unidos. Bumalik siya sa kanyang tinubuang bansa, ang Australia, makalipas ang dalawang araw.[29]
- Hunyo 26 – Ang isang nabigong pagtatangkang coup d'état sa La Paz, Bolivia ay pinamunuan ng dating Komander-Heneral na si Juan José Zúñiga.[30]
Hulyo
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Hulyo 4 – Pangkalahatang halalan sa United Kingdom noong 2024: Pinangunahan ni Ginoong Keir Starmer ang Partido ng Manggagawa sa isang napakalaking tagumpay, na ibinalik ang partido sa gobyerno sa unang pagkakataon sa loob ng 14 na taon. Ang kasalukuyang Konserbatibong Punong Ministro na si Rishi Sunak ay nagbitiw sa kinabukasan, kung saan si Starmer ang nanunungkulan pagkatapos.[31]
- Hulyo 13 – Habang nangangampanya para sa halalan sa pagkapangulo ng Estados Unidos noong 2024, si dating Pangulong Donald Trump ay nasugatan sa isang pagtatangkang pagpatay sa isang rally na kanyang idinaos malapit sa Butler, Pennsylvania.[32]
- Hulyo 21 – Tinapos ng kasalukuyang Pangulo ng Estados Unidos na si Joe Biden ang kanyang kandidatura sa halalan sa pagkapangulo ng Estados Unidos noong 2024.[33]
Kamatayan
[baguhin | baguhin ang wikitext]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Ebrahim_Raisi_%2819.05.2024%29_%28cropped%29.jpg/120px-Ebrahim_Raisi_%2819.05.2024%29_%28cropped%29.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Mr._Nguyen_Phu_Trong.jpg/120px-Mr._Nguyen_Phu_Trong.jpg)
- Mayo 19 – Ebrahim Raisi, ikawalong pangulo ng Iran[34]
- Hulyo 19 – Nguyễn Phú Trọng, pangulo ng Biyetnam mula 2018 hanggang 2021 at naging Pangunahing Kalihim ng Partido Komunista ng Biyetnam mula 2011 hanggang sa kanyang kamatayan[35]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ Ebel, Francesca (28 Setyembre 2023). "Defeated by force, Nagorno-Karabakh government declares it will dissolve". The Washington Post (sa wikang Ingles). Nakuha noong 28 Setyembre 2023.
{{cite news}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "M 7.5 - 42 km NE of Anamizu, Japan" (sa wikang Ingles). United States Geological Survey. 1 Enero 2024. Nakuha noong 1 Enero 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "JAL plane on fire at Haneda Airport after colliding with Japan Coast Guard plane". NHK WORLD (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 3 Enero 2024. Nakuha noong 2 Enero 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Gambrell, Jon; Becatoros, Elena; Copp, Tara (16 Enero 2024). "US military seizes Iranian missile parts bound for Houthi rebels in raid where 2 SEALs went missing" (Artikulong balita). AP News (sa wikang Ingles). Jerusalem: Associated Press. Inarkibo mula sa orihinal noong 16 Enero 2024. Nakuha noong 16 Enero 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ United States Department of Defense (16 Enero 2024). "USCENTCOM Seizes Iranian Advanced Conventional Weapons Bound for Houthis" (Nilabas sa mamahayag). U.S. Central Command (sa wikang Ingles). United States Central Command (CENTCOM): United States federal government. Inarkibo mula sa orihinal noong 16 Enero 2024. Nakuha noong 16 Enero 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "U.S.-led coalition strikes Iran-aligned Houthi militants in Yemen". The Washington Post (sa wikang Ingles).
- ↑ Hallam, Jonny; Khan, Asim; Regan, Helen (17 Enero 2024). "Pakistan condemns deadly Iranian missile strike on its territory as an 'unprovoked violation'" (sa wikang Ingles). CNN. Inarkibo mula sa orihinal noong 17 Enero 2024. Nakuha noong 17 Enero 2024.
{{cite news}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Japan makes contact with 'Moon Sniper' on lunar surface". BBC News (sa wikang Ingles). 19 Enero 2024. Nakuha noong 19 Enero 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Japan's 'Moon Sniper' made successful 'pin-point' landing, says space agency". France 24 (sa wikang Ingles). 25 Enero 2024. Nakuha noong 25 Enero 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "CENTCOM Statement on U.S. Strikes in Iraq and Syria". CENTCOM. 2 Pebrero 2024. Nakuha noong 4 Pebrero 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Former Indonesian general linked to human rights abuses claims victory in presidential election". AP News (sa wikang Ingles). 2024-02-13. Nakuha noong 2024-02-20.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "More than 100 killed as Israeli troops open fire on Gazans crowded around aid convoy". NBC News (sa wikang Ingles). 2024-02-29. Nakuha noong 2024-02-29.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Sweden officially joins NATO". NATO. 7 Marso 2024. Nakuha noong 7 Marso 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Sweden finally joins Nato after nearly two-year wait". The Guardian. 7 Marso 2024. Nakuha noong 7 Marso 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Haiti's prime minister Ariel Henry resigns as law and order collapses" (sa wikang Ingles). 2024-03-12. Nakuha noong 2024-03-13.
{{cite news}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Putin wins Russia election in landslide with no serious competition". Reuters. 18 Marso 2024. Nakuha noong 18 Marso 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Death toll from concert hall attack in Russia's Moscow region rises to 144". AA. Marso 29, 2024. Inarkibo mula sa orihinal noong 30 Marso 2024. Nakuha noong 29 Marso 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Taiwan 7.7 magnitude earthquake sparks tsunami warning in Japan". The Guardian. 2 Abril 2024. Nakuha noong 3 Abril 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Vélez, Roger. "México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador, tras irrupción policial en Embajada México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador". Primicias (sa wikang Kastila). Nakuha noong 6 Abril 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Simon Harris formally appointed Taoiseach after Dáil vote". RTÉ News. 9 Abril 2024.
{{cite news}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Harris, Chris (2024-04-13). "Iran launches wave of drone attacks at Israel: report". New York Post. Nakuha noong 2024-04-13.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Alkhshali, Hamdi. "Isfahan, Iran: Explosions Hear, Reports Say". CNN. Nakuha noong 19 Abril 2024.
{{cite news}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Kok, Xinghui (15 Mayo 2024). "Singapore to inaugurate new PM as Lee makes way after 20 years in charge". Reuters. Nakuha noong 16 Mayo 2024.
{{cite news}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Slovak Prime Minister Robert Fico shot in head and chest, reports say". POLITICO (sa wikang Ingles). 2024-05-15. Nakuha noong 2024-05-15.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "ICC prosecutor seeks arrest warrants for Netanyahu and Hamas leaders". BBC News (sa wikang Ingles). 2024-05-20. Nakuha noong 2024-05-20.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Claudia Sheinbaum Makes History, as First Woman Elected to Lead Mexico". The New York Times (sa wikang Ingles). 2024-06-03. Nakuha noong 2024-06-03.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Israel and Hamas trade jabs over Gaza ceasefire proposal". CNN (sa wikang Ingles). 2024-06-12. Nakuha noong 2024-06-12.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Israel and Hamas have both committed war crimes since 7 October, says UN body". The Guardian (sa wikang Ingles). 2024-06-12. Nakuha noong 2024-06-12.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Julian Assange leaves UK after being freed in US plea deal". BBC News (sa wikang Ingles). 2024-06-25. Nakuha noong 2024-06-25.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Pozzebon, Tara John, Abel Alvarado, Stefano (2024-06-26). "Attempted coup in Bolivia fails after president calls on country to mobilize in defense of democracy". CNN (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-06-27.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) CS1 maint: multiple names: mga may-akda (link) - ↑ "Keir Starmer: Labour leader to become UK prime minister". BBC News (sa wikang Ingles). 2024-07-05. Nakuha noong 2024-07-05.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Election 2024 live updates: Trump says he is 'fine' in statement after being escorted off stage during rally". AP News (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-07-13.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Shear, Michael D. (2024-07-21). "Live Updates: Biden Drops Out of Presidential Race, Endorses Harris". The New York Times (sa wikang Ingles). ISSN 0362-4331. Nakuha noong 2024-07-21.
{{cite news}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Ebrahim Raisi: Iran buries late president at shrine in Mashhad". www.bbc.com (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-05-25.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Vietnam, U. S. Mission (2024-07-19). "Statement on the Passing of General Secretary Nguyễn Phú Trọng by Ambassador of the United States to Vietnam Marc E. Knapper". U.S. Embassy & Consulate in Vietnam (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-07-20.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link)