Bayramilik: Revizyonlar arasındaki fark
[kontrol edilmiş revizyon] | [kontrol edilmiş revizyon] |
== Konumu ==.. |
|||
15. satır: | 15. satır: | ||
Günümüzde devam etmemekle birlikte, etkileri [[Aziz Mahmud Hüdayi]]'nin kurduğu [[Halvetiye]] yolunda, ve mutasavvıf yazar [[İsmail Hakkı Bursevî]]'nin eserlerinde görülmektedir. |
Günümüzde devam etmemekle birlikte, etkileri [[Aziz Mahmud Hüdayi]]'nin kurduğu [[Halvetiye]] yolunda, ve mutasavvıf yazar [[İsmail Hakkı Bursevî]]'nin eserlerinde görülmektedir. |
||
== Kolları == |
=== Kolları === |
||
[[Hacı Bayram-ı Veli]]’nin ölümünden sonra tarikat, müridleri üzerinden [[Akşemsettin]]’a atfedilen ''(Şemsîyye-î Bayramîyye Tarikatı)'', [[Bıçakçı Ömer|Bıçakçı Ömer Dede ''(Şeyh Emir Sıkkinî)'']]’ye atfedilen ''([[Melamilik|Melâmetîyye/Melâmîyye]]-î Bayramîyye Tarikatı),''<ref>''Dünkü ve Bugünkü [[Melamilik|Melâmîler]]'', Abdurrahman Cerrahoğlu, Bayram Yayıncılık, İstanbul, 1984.</ref> ve Akbıyık Sultan’a atfedilen ''([[Celvetilik|Celvetîyye]]-î Bayramîyye Tarikatı)'' olmak üzere üç ayrı kola ayrılarak devam etmiştir. |
[[Hacı Bayram-ı Veli]]’nin ölümünden sonra tarikat, müridleri üzerinden [[Akşemsettin]]’a atfedilen ''(Şemsîyye-î Bayramîyye Tarikatı)'', [[Bıçakçı Ömer|Bıçakçı Ömer Dede ''(Şeyh Emir Sıkkinî)'']]’ye atfedilen ''([[Melamilik|Melâmetîyye/Melâmîyye]]-î Bayramîyye Tarikatı),''<ref>''Dünkü ve Bugünkü [[Melamilik|Melâmîler]]'', Abdurrahman Cerrahoğlu, Bayram Yayıncılık, İstanbul, 1984.</ref> ve Akbıyık Sultan’a atfedilen ''([[Celvetilik|Celvetîyye]]-î Bayramîyye Tarikatı)'' olmak üzere üç ayrı kola ayrılarak devam etmiştir. |
||
== Konumu == |
|||
{{soyağacı/başla|style=font-size:90%;}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | |ISL | | | | | | |boxstyle_ISL=background-color:Turquoise;|ISL='''[[İslam]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | |,|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|+|-|-|-|-|-|.| |}} |
|||
{{soyağacı| |ŞîʿI |~|TWW |~|~|~|~|~|ŞIU | | | |HAR | | | | | |boxstyle_HAR=background-color:Gold;|boxstyle_ŞîʿI=background-color:GreenYellow;|boxstyle_TWW=background-color:SpringGreen;|boxstyle_ŞIU=background-color:#A4F4F9;|ŞîʿI='''[[Shia Islam|Şiʿism]]'''|ŞIU='''[[Sünniler]]'''|HAR='''[[Hariciler]]'''|TWW='''[[Tasavvuf]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | |F|'|,|-|-|-|v|-|-|-|+|-|-|-|v|-|-|-|.| | }} |
|||
{{soyağacı| | | | |!|HNF |.|MLK |,|ŞAF |.|HBL | |ZAH | |boxstyle_HNF=background-color:Aquamarine;|boxstyle_MLK=background-color:LightCyan;|boxstyle_ŞAF=background-color:Aqua;|boxstyle_HBL=background-color:LightGreen;|boxstyle_ZAH=background-color:LimeGreen;|HNF='''[[Hanefi]]'''|MLK='''[[Maliki]]'''|ŞAF='''[[Şafii|Şafi'i]]'''|HBL='''[[Hanbeli]]'''|ZAH='''[[Zahirilik|Zahiri]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | |F|-|J| |!| |`|-|#|-|*|-|#|-|{| |!| | | |!| | | | | }} |
|||
{{soyağacı| |ZNM | |IBA | |ASH |!|ANS |!| |!| | | |!| | |boxstyle_ZNM=background-color:MediumSpringGreen;|boxstyle_ANS=background-color:Aqua;|boxstyle_ASH=background-color:LightCyan;|boxstyle_IBA=background-color:Aquamarine;|IBA='''[[İbrahim ibn Edhem]]'''|ZNM='''[[Z'ûl-Nûn el-Mısrî]]'''|ASH='''[[Abul Hasan Şazeli]]'''|ANS='''Ebu'n-Nejib Sühreverdi'''}} |
|||
{{soyağacı| | |!| | | |:| | | |!| |:| |!| |:| |!| | | |!| | }} |
|||
{{soyağacı| | |`|-|-|BEY |.|SHA |!|SUH |!| |!| | | |!| | |boxstyle_BEY=background-color:MediumSpringGreen;|boxstyle_SUH=background-color:Aqua;|boxstyle_SHA=background-color:LightCyan;| BEY='''[[Ebâ Yezîd-i Bistâmî]]'''|SHA='''[[Şazeli|Şazel’îyye]]'''|SUH='''[[Sühreverdiyye|Sühreverd’îyye]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | |!| |!| | | |:| |!| |:| |!| | | |!| | | }} |
|||
{{soyağacı| | | | | | |:| |)|HRK |!|EHS |!| |!| | | |!| | |boxstyle_HRK=background-color:MediumSpringGreen;|boxstyle_EHS=background-color:Aqua;|HRK='''[[Ebû’l Hasan Kharakânî|Ebû’l Hasan Harakânî]]'''|EHS='''[[Ebû Hafs Ömer es-Sühreverdî|Ebû Hafs Ömer]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | |!| |:| |L|-|A|-|7| |:| |!| | | |!| | }} |
|||
{{soyağacı| | | | | |SAH |:|ARS |,|HYH |!| |!| | | |!| | | | |boxstyle_SAH=background-color:PaleGreen;|boxstyle_ARS=background-color:LightBlue;|boxstyle_HYH=background-color:LightSkyBlue;|SAH='''Sehl el-Tüsterî'''|HYH='''[[Yusuf Hemedanî]]'''|ARS='''Arslan Baba'''}} |
|||
{{familytree| | | | | | |!| |:| |!|,|'| |!| |:| |!| | | |!| }} |
|||
{{soyağacı| | | | | |MAN |`|HAY |-|AHG |!|AQG |.| |!| |boxstyle_MAN=background-color:PaleGreen;|boxstyle_HAY=background-color:MediumTurquoise;|boxstyle_AHG=background-color:LightSkyBlue;|boxstyle_AQG=background-color:LightGreen;|MAN='''[[Hallâc-ı Mansûr]]'''|AHG='''[[Abdulhâlık Gucdevanî]]'''|AQG='''[[Abdülkâdir Geylânî]]'''|HAY='''[[Ahmed Yesevî]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |!| | | |!| |:| |!| |:| |!| | }} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |:| | |NAK |!|QDR |`|MIA | |boxstyle_NAK=background-color:SkyBlue;|boxstyle_MIA=background-color:LimeGreen;|boxstyle_QDR=background-color:LightGreen;|SAH='''[[Sahl al-Tustari]]'''|NAK='''[[Nakşibendi|Nakşibend’îyye]] [[Tarikat]]'''|QDR='''[[Kadiriye|Kadir’îyye]] [[Tarikat]]'''|MIA='''[[Ibn Arabi|Şeyh’ūl`Ekber Ibn ʿArabī]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |:| | | |!| |:| | | | | |!| |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |:| | | |:| |`|ZHE | |AKB | | | | | |boxstyle_AKB=background-color:LimeGreen;|boxstyle_ZHE=background-color:DarkTurquoise;|AKB='''[[Ekberilik|Ekber’îyye]] [[Sufi|Sūfī]]sm'''|ZHE='''[[Zahid Gilani]] Zahid’îyye'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |:| | | |:| | | |!| | | |!| |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |:| | | |:| | |KHW | |WAV | | |boxstyle_WAV=background-color:DeepSkyBlue;|boxstyle_KHW=background-color:LightSeaGreen;|WAV='''[[Vahdet-i Vücud]]'''|KHW='''[[Halvetiyye|Halvet’îyye]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |:| | | |:| | | |!| | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |:| | | |L|~|~|~|[| | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | |!| | | | | | | |!| | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | |YEM | | | | | |BAY |-|HBV | | |boxstyle_YEM=background-color:MediumTurquoise;|boxstyle_BAY=background-color:CadetBlue;|boxstyle_HBV=background-color:DodgerBlue;|HBV='''<u>[[Hacı Bayram-ı Veli]]</u>''' |BAY='''[[Bayramiyye|Bayram’îyye]] [[Tarikat]]'''|YEM='''[[Yunus Emre]]'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | |SHA | |JEL | |MAL | | | |boxstyle_SHA=background-color:CornflowerBlue;|boxstyle_JEL=background-color:MediumSeaGreen;|boxstyle_MAL=background-color:Lime;|SHA='''[[Akşemseddin|Şems’îyye]]-i Bayram’îyye'''|HBV='''<u>[[Hacı Bayram-ı Veli]]</u>''' |JEL='''[[Celvetilik|Celvet’îyye]]-i Bayram’îyye'''|MAL='''[[Melamilik|Melamet’îyye]]-i Bayram’îyye'''}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | |:| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | |:| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} |
|||
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | |AMH | | | | | | | |boxstyle_AMH=background-color:MediumSeaGreen;|AMH='''[[Aziz Mahmud Hüdayi]]'''}} |
|||
{{soyağacı/bitir}} |
|||
== Ayrıca bakınız == |
== Ayrıca bakınız == |
||
* [[Hacı Bayram-ı Veli]] |
* [[Hacı Bayram-ı Veli]] |
Sayfanın 04.38, 20 Eylül 2014 tarihindeki hâli
Makale serilerinden |
![]() |
Bayramîlik, Bayramiye veya Bayram’îyye Kurucusu Hacı Bayram-ı Veli'nin (1352-1429) adına izafeten Bayramîyye Tarikatı olarak tanınmıştır. Hacı Bayram-ı Veli'nin, hocası Safev’îyye şeyhi Hoca Alâ ed-Dîn Ali Erdebilî’nin talebelerinden Şeyh Hâmid Hâmid’ûd-Dîn-i Veli'nin Aksaray'da ölümünden sonra Ankara'ya dönüp irşâd fa'aliyetlerine başladığı 1412 tarihi, ilk Türk tarikatı[1] olan Bayramiye’nin kuruluşu olarak kabul edilir.
Bayramîyye Tarikatı
Bayramiyye tarikatı; Hacı Bayram-ı Veli tarafından Halvetiyye ve Nakşibendiye'nin Ekberî sufi düşünce tarzı altında harmanlanarak birleştirilmesi ile kurulmuş bir tasavvuf yoludur.
İlkeleri
Tarikatta üç temel unsur vardır. Bunlar Cezbe, Muhabbet, Sırr-ı İlahî olarak sıralanırlar.
Kulun Allah’a doğru aşk ile çekilmesine Cezbe, Allah’ın kulu kulun da Allah’ı sevmesine Muhabbet denir. Bayramilikte bu ikisini elde eden mürid ilahî sırrı elde etmek için çaba gösterir.
Her tarikatın kendisine özel bir başlığı (takke) bulunur ki bu başlığa Tac denir. Bayrami tarikatının tacı beyaz renkli, altı dilimli olup tam tepesinde beyaz keçeden birbiri içinde üç daire bulunurdu. Buna gül adı verilirdi. Bu başlığın üzerine yeşil renkli sarık sarılırdı.
Günümüzde devam etmemekle birlikte, etkileri Aziz Mahmud Hüdayi'nin kurduğu Halvetiye yolunda, ve mutasavvıf yazar İsmail Hakkı Bursevî'nin eserlerinde görülmektedir.
Kolları
Hacı Bayram-ı Veli’nin ölümünden sonra tarikat, müridleri üzerinden Akşemsettin’a atfedilen (Şemsîyye-î Bayramîyye Tarikatı), Bıçakçı Ömer Dede (Şeyh Emir Sıkkinî)’ye atfedilen (Melâmetîyye/Melâmîyye-î Bayramîyye Tarikatı),[2] ve Akbıyık Sultan’a atfedilen (Celvetîyye-î Bayramîyye Tarikatı) olmak üzere üç ayrı kola ayrılarak devam etmiştir.
Konumu
İslam | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Şiʿism | Tasavvuf | Sünniler | Hariciler | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hanefi | Maliki | Şafi'i | Hanbeli | Zahiri | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Z'ûl-Nûn el-Mısrî | İbrahim ibn Edhem | Abul Hasan Şazeli | Ebu'n-Nejib Sühreverdi | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ebâ Yezîd-i Bistâmî | Şazel’îyye | Sühreverd’îyye | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ebû’l Hasan Harakânî | Ebû Hafs Ömer | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sehl el-Tüsterî | Arslan Baba | Yusuf Hemedanî | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hallâc-ı Mansûr | Ahmed Yesevî | Abdulhâlık Gucdevanî | Abdülkâdir Geylânî | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nakşibend’îyye Tarikat | Kadir’îyye Tarikat | Şeyh’ūl`Ekber Ibn ʿArabī | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Zahid Gilani Zahid’îyye | Ekber’îyye Sūfīsm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Halvet’îyye | Vahdet-i Vücud | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Yunus Emre | Bayram’îyye Tarikat | Hacı Bayram-ı Veli | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Şems’îyye-i Bayram’îyye | Celvet’îyye-i Bayram’îyye | Melamet’îyye-i Bayram’îyye | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Aziz Mahmud Hüdayi | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ayrıca bakınız
- Hacı Bayram-ı Veli
- Halvetiyye
- İbn Arabi
- Ekberilik
- Akşemseddin
- Bıçakçı Ömer Dede
- Muhammed Nur'ül Arabi
- Niyâzî-i Mısrî
- Halvetiye
- Aziz Mahmud Hüdayi
- İsmail Hakkı Bursevî
- Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî
Kaynakça
![]() | İslam ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |