Мирабай
Мирабай[1] номи билан машҳур бўлган ва Сант Меэрабаи ҳурматга сазовор бўлган. У 1498-йилда туг'илган. 1547-йилда вафот этади. Меэра 16-асрда яшаган ҳинду тасаввуф шоири ва Кришнанинг диндори эди. У машҳур Бҳакти авлиёси, айниқса Шимолий Ҳиндистон ҳинду ан'аналарида.[2][3]
Мирабаи Кудки шаҳрида ҳозирги Ражастҳаннинг Пали тумани Ратҳоре Ражпут қироллик оиласида туг'илган ва болалигини Мертада о'тказган. У Бҳактамалда тилга олинади, бу унинг мил.авв.1600-йилларда машҳурлиги ва Бҳакти ҳаракати маданиятида қадрли шахс эканлигини тасдиқлайди.[4][5]
Мирабай афсоналарда унинг ижтимоий ва оилавий анжуманларга қо'рқмаслиги, Кришнага бо'лган садоқати, Кришнага о'з эридек ко'рар эди ва диний садоқати учун қайнона-қайнота томонидан зилм ко'рганлиги ҳақида со'з боради. У ко'плаб халқ эртаклари ва хагиографик афсоналарнинг мавзуси улар бир-бирига мос келмайдиган ёки тафсилотлари жиҳатидан жуда фарқ қилади. [6]
Биография
[edit | edit source]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Rajasthan-Chittore_Garh_09.jpg/230px-Rajasthan-Chittore_Garh_09.jpg)
Мирабай ҳақида ҳақиқий ма'лумотлар ё'қ ва олимлар Меэранинг таржимаи ҳолини унинг санаси ва бошқа лаҳзалари эслатиб о'тилган 2-даражали адабиётлардан аниқлашга ҳаракат қилишди. Меэра 1516-йилда Меварнинг валиаҳд шаҳзодаси Бхож Ражга истамаган ҳолда турмушга чиқди[7][8] Унинг турмуш о'ртог'и 1518-йилда Деҳли султонлиги билан давом этаётган урушлардан бирида яраланган ва 1521-йилда жанговар жароҳатлардан вафот этган. Унинг отаси ҳам, қайнотаси ҳам ( Рана Санга ) биринчи Муғал императори Бобурга қарши Ханва жангида мағлубиятга учраганидан бир неча кун ўтиб вафот этган.
Ше'рият
[edit | edit source]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Krishna_N_Radha.jpg/230px-Krishna_N_Radha.jpg)
Меэра Байнинг ко'плаб композициялари бугунги кунда Ҳиндистонда, асосий баг'ишланган қо'шиқлар ( бҳажанлар ) сифатида куйлашда давом этмоқда, гарчи уларнинг деярли барчаси фалсафий ма'нога эга эди.[10] Унинг энг машҳур композицияларидан бири " Пааёжи маине Наам Ратан дҳан пааё " бо'либ қолмоқда. Мирабайранинг ше'рлари Ражастҳан тилида лирик падалар (метрик мисралар) дир.[11] Минглаб оятлар унга тегишли бо'лса-да, олимлар уларнинг қанчасини Меэранинг о'зи ёзганлиги ҳақида турлича фикрда.[12] Унинг ше'риятининг о'з давридан сақланиб қолган қо'лёзмалари ё'қ ва унга иккита ше'р ёзилган энг қадимги ёзувлар 18-аср бошларида, у Дварка ибодатхонасидаги Дваркадхиш ҳайкалига ботганидан кейин 150 йилдан ко'проқ вақт о'тгач.[13]
Мирабай композициялари
[edit | edit source]- Рааг Говинд
- Говинд Тика
- Рааг Соратҳа
- Меэра Ки Малҳар
- Мира Падавали
- Нарси жи Ка Маяра
- Сансон Ки Мала Пе
Яна қаранг
[edit | edit source]- Андал
- Акка Маҳадеви
- Бҳажан
Адабиётлар
[edit | edit source]- ↑ „Мира Баи“. Энcйcлопæдиа Британниcа. 2018-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 30-июл.
- ↑ Карен Печелис (2004), Тҳе Граcефул Гуру, Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0195145373, пагес 21-23, 29-30
- ↑ Неэти Садарангани (2004), Бҳакти Поэтрй ин Медиэвал Индиа: Иц Инcептион, Cултурал Энcоунтер анд Импаcт, Саруп & Сонс, ИСБН 978-8176254366, пагес 76-80
- ↑ Cатҳерине Ашер анд Cйнтҳиа Талбот (2006), Индиа бефоре Эуропе, Cамбридге Университй Пресс, ИСБН 978-0521809047, паге 109
- ↑ Анналс Анд Антиқуитиэс Оф Ражастҳан Вол. 1 Паге но. 75
- ↑ Нанcй Мартин-Кершаw (2014), Фаcес оф тҳе Феминине ин Анcиэнт, Медиэвал, анд Модерн Индиа (Эдитор: Мандакранта Босе), Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0195352771, пагес 162-178
- ↑ Уша Нилссон (1997), Мира баи, Саҳитя Академи, ИСБН 978-8126004119, пагес 12-13
- ↑ Нанcй Мартин-Кершаw (2014), Фаcес оф тҳе Феминине ин Анcиэнт, Медиэвал, анд Модерн Индиа (Эдитор: Мандакранта Босе), Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0195352771, паге 165
- ↑ Эдwин Брянт (2007), Кришна: А Соурcебоок, Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0195148923, паге 244
- ↑ Субраманиан, ВК. Мйстиc сонгс оф Меэра (ин Ҳинди анд Энглиш). Абҳинав публиcатионс, 1 Фебруарй 2005. ИСБН 8170174589. 2018-йил 23-ноябрда қаралди.
- ↑ Уша Нилссон (1997), Мира баи, Саҳитя Академи, ИСБН 978-8126004119, пагес 16-17
- ↑ „Меэра ке бҳажан (Ҳинди)“. www.ҳиндивидя.cом. Ҳинди Видя (2016-йил 10-июн). 2018-йил 23-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 23-ноябр.
- ↑ Жоҳн Страттон Ҳаwлей (2002), Асcетиcисм (Эдиторс: Винcент Wимбуш, Ричард Валантаси), Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0195151381, пагес 301-302
Ҳаволалар
[edit | edit source]![]() |
Викиомборда Мирабай ҳақида туркум мавжуд |
- Мīрабāī ва унинг Бҳакти Ҳаракатига қо'шган ҳиссалари, СМ Пандей ва Норман Зиде (1965), Динлар тарихи, жилд. 5, № 1, 54–73-бетлар
- Ражастандаги Мирабаи, Парита Мукта (1989)
- Мусиқа назарияси синфида феминистик ва г'арбий бо'лмаган истиқболлар: Жон Харбисоннинг "Мирабаи қо'шиқлари, Эми Карр-Ричардсон (2002), Коллеж мусиқаси симпозиуми, 42-жилд, 20–36-бетлар) о'рганиш.
- Кришнасиз қо'шиқ ё'қ, Девид Кинсли (1972), Динлар тарихи, жилд. 12, Но 2, 149-180-бетлар
- "Тилнинг ширинлиги билан": Ражастҳандаги аёл садҳуснинг ог'заки ҳаётидаги бурч, тақдир ва садоқат, Антуанетта Э. ДеНаполи (2009), Осиё этнологияси, жилд. 68, № 1, 81–109-бетлар