Vinnipeg
Lidnanznam![]() |
Flag![]() |
Valdkund | Kanad |
Eläjiden lugu (2021) | 749,607 ristitud |
Pind | 461,78 km² |
![]() | |
Pämez' | Skott Džillingem (kül'mku 2022—, Scott Gillingham) |
Telefonkod | +1−204, +1−431 |
Aigvö | tal'vel UTC−6, kezal UTC−5 |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Winnipeg_location_map.png/250px-Winnipeg_location_map.png)
Vinnipeg (angl.: Winnipeg [ˈwɪnɪpɛɡ], francine virkand: [winipɛɡ]) om lidn Kanadan keskuzpalan suves. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Manitob-provincijan administrativine keskuz.
Istorii
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud šotlandijalaižil vl 1812 kuti žilo Rusttanno jogenno, vai Red-riveranno. Vspäi 1870 Manitob kändihe Kanadan konfederacijan palaks. Vinnipeg sai oficiališt lidnan statusad vl 1873, sil aigal lugetihe 1860 eläjad. Lidnan nimi libub Vinnipeg-järvespäi 65 km pohjoižhe, Win nipee znamoičeb «reduvezi» kri-indejalaižiden kelel. Vl 1885 raudte läbiti lidnad, vn 1886 kezakus ezmäine jonuz tuli Monreališpäi. Raudten znamoičend poleni Panaman kanalan avaidusen jäl'ghe vl 1914. Vl 1972 ühtištuihe 13 lidnad i žilod ühteks lidnaks.
Vinnipeg šingotase provincijan aluzkundoil (Province of Manitoba, University of Manitoba, City of Winnipeg, Manitoba Hydro, Manitoba Liquor & Lotteries Corporation), torguindal, toižil valdkundaližil holitišil (tervhudenkaičend i socialine abu), transportteiden sol'meks. Läz kaikiden Kanadan rahuziden pästand tegese neciš lidnas, mugažo pästtas severziden-se kümnikoid valdkundoiden rahuzid. Lidnan kogosüdäiprodukt oli $43,3 mlrd vl 2018.
Geografijan andmused
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Lidn sijadase provincijan suves, Assiniboin-jogen lanktendanno huralpäi Red Riverha (Vinnipeg-järven ližajogi), 239 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Tahond alištub sur'vezile (luja oli vl 1950). Matkad AÜV:oiden röunhasai om 100 km suvhe.
Klimat om terav kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +2,4 C°, kezakun-elokun +17..+20 C°, tal'vkun-uhokun −13..−16 C°. Ekstremumad oma −45 C° i +40,6 C°. Kezaaigan minimum om −6,1 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +11,7 C° (tal'vku, uhoku). Ei olele haloid heinkus. Paneb sadegid 505 mm vodes, enamba kezakus-elokus (77..90 mm kus), vähemba kül'mkus-keväz'kus (14..25 mm kus), sidä kesken paneb lunt 114 sm tal'ves katken nägul. Keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 47..55 % röunoiš sulakuspäi sügüz'kuhusai, oleleb 69..75 % kül'mkus-keväz'kus.
Tobmuz
[vajehta | vajehtada lähtetekst]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Winnipeg_mayoral_election%2C_2018_results_by_ward.svg/250px-Winnipeg_mayoral_election%2C_2018_results_by_ward.svg.png)
Vinnipeg jagase 15 nimitadud valičemižümbrikoks, om 40..50 tuhad eläjid kaikuččes.
Vspäi 1992 Vinnipeg-lidnan suim (angl.: Winnipeg City Council, franc.: Conseil municipal de Winnipeg) kogoneb 15 professionaližes ühtnijaspäi, ende oli 29 tulijad ühtnijad. Kaik rahvaz valičeb heid i merad nelläks vodeks. Lidnan pämez' om mer (angl.: mayor of Winnipeg, franc.: maire de Winnipeg), hän om lidnan radonoigendajan tobmuden pä, ühtneb lidnan suiman ištundoihe änen oiktusenke (16. ühtnijaks). Edeline mer om Braian Bouman (Brian Bowman, kül'mku 2014 — kül'mku 2022).
Eläjad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Kaik 90 153 ristitud elihe lidnas vl 1906. Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 663 617 ristitud, heišpäi 15,4 % oma ukrainan augotižlibundan, indejalaižed otiba kahesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2021 kaik 834 678 ristituid elihe lidnaglomeracijas 5285,46 km² pindal (kahesanz' surtte valdkundas), provincijan eläjiden koume videndest.
Kelen mödhe (2021): anglijan kel' ezmäižeks — 95 %, francijan kel' ezmäižeks — 2,8 %, tagalog mamankeleks — 6 %, pandžaban kel' mamankeleks — 4,1 %, kitajan kel' (mandarin-pagin) — 1,5 %, odžibven kel' — 0,2 %.
Religijan mödhe (2021): hristanuskojad — 50,4 % (heišpäi katolikad 24 % ristitišton ühthižes lugus), sikhad — 4,4 %, islamanuskojad — 3,3 %, induizman uskojad — 2 %, judaistad — 1,4 %, buddistad — 0,9 %, aborigenižen veroližen hengeližusen polenpidajad — 0,4 %, toižed uskojad — 0,7 %, religijatomad — 36,4 %.
Transport
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Avtobusan läz sadad maršrutad Winnipeg Transit-organizacijan ohjandusen al, taksid i velosipedad oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline Vinnipeg-lendimport sijaližen Džeims Armstrong Ričardson-biznesmenan nimed[1] (YWG / CYWG, 4,4 mln passažiroid vl 2019) sijadase lidnan lodehes. Tehtas reisid Kanadan järedoihe lidnoihe i Nunavut-territorijha, AÜV:oiden erasihe-se lidnoihe, om sezonreisid Meksikan i Kariban meren lebutahoiže.
Homaičendad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Irdkosketused
[vajehta | vajehtada lähtetekst]- Lidnan oficialine sait (winnipeg.ca). (angl.) (fr.)
![]() |
Vinnipeg Vikiaitas |
Kanadan provincijad da territorijad i niiden administrativižed keskused | |||
Provincijad | Al'bert (Edmonton) | Britanine Kolumbii (Viktorii) | Eduard-princan Sar' (Šarlottaun) | Kvebek (Kvebek-lidn) | Manitob (Vinnipeg) | Nju Bransujik (Frederikton) | Saskačevan (Redžain) | Njufaundlend da Labrador (Sent Džons) | Ontario (Toronto) | Uz' Šotlandii (Galifaks) | ||
Territorijad | Jukon (Uaithors) | Lodehližed territorijad (Jellounaif) | Nunavut (Ikaluit) | ||