Cryptocurrency
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Cryptocurrency_logos.jpg/220px-Cryptocurrency_logos.jpg)
Cryptocurrency (Waray: Kuwarta hin kripto) usa nga porma hin digital nga salapi nga gin-gagamit an mga teknolohiya han cryptography basi maseguro an mga transaksyon ngan malikayan an mga peke o iligal nga paggamit. Diri sugad han tradisyonal nga salapi nga gin-iisyu han gobyerno (sugad han peso o dolyar), an cryptocurrency decentralized, karuyag sidngon nga waray sentral nga awtoridad nga nagkokontrol han produksyon o pag-monitor han transaksyon hini. Ini nga mga salapi puyde gamiton ha mga online nga transaksyon ngan puyde liwat ipalit ngan igbaligya sugad hin investment.[1]
Kasaysayan
[igliwat | Igliwat an wikitext]An siyensiya han cryptography, nga nagamit hin mga teknolohiya han seguridad ngan encryption, nagtikang hin dugay na nga panahon, pero an ideya han cryptocurrency ngan blockchain nagtikang la ha uruunhan han ika-21 nga siglo. Han 2009, nagpakilala hi Satoshi Nakamoto han syahan nga cryptocurrency nga Bitcoin. An teknolohiya han Bitcoin nagagamit hin blockchain, usa nga distributed ledger system nga nagre-record han ngatanan nga transaksyon ngan nare-replicate ha damo nga mga network, basi malikayan an manipulasyon han datos.
Tikang han pag-abot han Bitcoin, damo pa nga iba nga cryptocurrencies an nagdako, sugad han Ethereum, Litecoin, ngan Monero.
Teknolohiya ngan Blockchain
[igliwat | Igliwat an wikitext]An pinaka-importante nga bahin han cryptocurrency amo an paggamit han blockchain. An blockchain amo an usa nga teknolohiya nga gin-gagamit pag-rekord han ngatanan nga transaksyon ha usa nga publiko nga ledger. Ha kada block, nakatalaan an lista han ngatanan nga transaksyon, ngan ini nga mga block nakakonektar ha kada usa pinaagi hin cryptographic hash.
Mga Porma han Cryptocurrency
[igliwat | Igliwat an wikitext]An Bitcoin amo an pinakauna ngan gihahalas nga kilala nga cryptocurrency. Gin-gamit ini ha mga transaksyon nga waray panginlabot an mga tradisyonal nga financial institutions, ngan igintatala an ngatanan nga mga transaksyon ha blockchain. Tungod han kamahimoan hini, an Bitcoin may kalugaringon nga haluag nga merkado ha mga pag-invest.
An Monero amo usa nga klase hin cryptocurrency nga kilala tungod han iya matuok nga privacy features. Samtang an iba nga mga cryptocurrency sugad han Bitcoin may transparent nga blockchain, an Monero naghahatag hin dugang nga anonymity ngan privacy ha mga users hini. Gin-gagamit an teknolohiya nga ring signatures ngan stealth addresses para malikyan an pagsubay han mga transaksyon. Tungod hini, an Monero nagin popular ha mga nagbuburublig nga nabulig nga maproteher an pribasiya han mga tawo ha ira mga transaksyon.
An Monero ginlansar han 2014, ngan nagin usa nga kilala nga alternatibo para ha mga tawo nga naghahanap hin cryptocurrency nga mas privado ngan diri natututukan hin madali ha mga tracking systems.
An Ethereum usa pa nga kilala nga cryptocurrency nga nagamit han blockchain, pero labot la han iya digital nga salapi, naghahatag liwat ini hin oportunidad para ha mga smart contracts—mga digital agreements nga pwede mag-execute mismo ha blockchain, nga diri nagkikinahanglan hin third-party nga mga intermediaries.
Benepisyo han Cryptocurrency
[igliwat | Igliwat an wikitext]- Desentralisado – Waray sentral nga awtoridad, sugad hin bangko o gobyerno, nga nagkokontrol han cryptocurrency.
- Mas mabilis nga transaksyon – Mas madasig an proseso han pagpadara hin kwarta, labi na ha mga transaksyon nga global.
- Anonymity ngan Privacy – Para ha iba nga mga cryptocurrencies, sugad han Monero, dako an benepisyo han pribasiya ha pagbuhat hin mga transaksyon.
- Mababaw nga transaksyon fee – Kompara ha tradisyonal nga pamaagi hin pagpadara hin kwarta, mas ubos an fee han mga transaksyon ha cryptocurrencies.
Mga Risgo ngan Problema
[igliwat | Igliwat an wikitext]- Volatility – Grabe ka-waray kapredicta an mga presyo han cryptocurrency; pwede mag-us-os o magtaas hin dako ha usa la ka adlaw.
- Paggamit ha iligal nga aktibidad – Tungod han anonymity, nagagamit ini nga klase hin salapi ha mga iligal nga aktibidad sugad han money laundering ngan black market.
- Security risks – Kun diri protektado an usa ka user, pwede liwat mapasakaan hin hacking o mawara an ira mga cryptocurrency hin diri na mababalik.
Konklusyon
[igliwat | Igliwat an wikitext]An cryptocurrency usa nga teknolohiya nga nagbabag-o han sektor han panalapi ngan iba pa nga mga aspeto han ekonomiya. Samtang damo an mga benepisyo hini sugad han paghatag hin mas dako nga kapili-an ha mga transaksyon ngan pagpreserbar han privacy han mga users, dako gihapon an mga risgo ngan kinahanglan hin dugang nga pag-aram ngan regulasyon. Ang Monero usa han mga nangunguna nga modelo han mas tuok nga privacy, nga nagtutudlok han posibilidad nga magkamay-ada hin mga sistema hin pagbayad nga mas pribado ngan diri basta-basta nasusubay.