Барыс Іванавіч Сачанка
Барыс Іванавіч Сачанка | ||||
![]() | ||||
Асабістыя зьвесткі | ||||
---|---|---|---|---|
Псэўданімы | І. Сібарсач, Р. Сібарсач | |||
Нарадзіўся | 15 траўня 1936 Вялікі Бор, Хвойніцкі раён, Гомельская вобласьць | |||
Памёр | 5 ліпеня 1995 (59 гадоў) Менск, Беларусь | |||
Пахаваны | ||||
Дзеці | Сьвятлана Явар[d] | |||
Літаратурная дзейнасьць | ||||
Род дзейнасьці | пісьменьнік, перакладнік, выдавец | |||
Мова | беларуская мова | |||
Дэбют | апавяданьне «Плынь», 1956 | |||
Прэміі |
| |||
Узнагароды | ||||
Творы на сайце Knihi.com | ||||
http://sachenko.iatp.by/ |
Барыс Іванавіч Сачанка (15 траўня 1936, Вялікі Бор, Хвойніцкі раён, Гомельская вобласьць — 5 ліпеня 1995, Менск, Беларусь) — беларускі пісьменьнік, перакладнік і выдавец.
Біяграфія
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Бацька, Іван Мікалаевіч, працаваў у хімлясгасе. Маці, Вера Міхайлаўна, працавала ў калгасе, але мусіла шмат клапаціцца пра дзяцей, якіх у сям’і было сямёра. У 1943 годзе нацысцкія войскі спалілі Вялікі Бор, а ў чэрвені таго ж году Барыс разам з бацькамі быў вывезены ў Нямеччыну. Працаваў на фэрме нямецкага земляўласьніка. Затым быў лягер перамешчаных асобаў. Вярнуўся на радзіму ў 1945 годзе.
У 1955 годзе Сачанка паступае на аддзяленьне журналістыкі філялягічнага факультэту БДУ, скончыў у 1960. У час вучобы ва ўнівэрсытэце (з 1958) пачаў працаваць у часопісе «Вожык».
Друкаваць свае творы Барыс Сачанка пачаў, яшчэ будучы студэнтам. У 1956 годзе часопіс «Маладосць» надрукаваў апавяданьне «Плынь». У сааўтарстве з Янкам Сіпаковым і Рыгорам Барадуліным пад псэўданімамі І. Сібарсач ці Р. Сібарсач зьмяшчалі ў «Вожыку» вострыя і надзённыя крытычныя нататкі, артыкулы, гумарэскі, сатырычныя замалёўкі.
У 1960—1976 працаваў у аддзеле прозы часопісу «Полымя», у 1976—1986 — сакратар праўленьня Саюзу пісьменьнікаў БССР. З 1986 — загадчык рэдакцыі перакладной замежнай літаратуры выдавецтва «Мастацкая літаратура». У 1993—1995 гадах — галоўны рэдактар выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя».
Прымаў удзел у рабоце XXXV сэсіі Генэральнай Асамблеі ААН (1980). Сябра СП СССР (з 1960).
Творчасьць
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Уласныя творы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- 1960 — «Плынь» / дэбют, апавяданьне ў часопісе «Маладосць»
Кнігі прозы:
- 1960 — «Дарога ішла празь лес» / кніга прозы
- 1962 — «Барвы раньняй восені»
- 1964 — «Зямля маіх продкаў»
- 1966 — «Пакуль не разьвіднела»
- 1968 — «Апошнія і першыя»
- 1971 — «Дарогі»
- 1971 — «Аксана»
- 1973 — «Памяць»
- 1976 — «Тры аповесьці»
- 1978 — «Ваўчыца з Чортавай Ямы»
- 1987 — «Горкая радасьць вяртаньня»
- 1989 — «Вечны кругазварот»
- 1989 — «Родны кут»
Раман
- 1975 — «Чужое неба»
Трылёгія
- «Вялікі Лес» (1980, 1982, 1984)
Кнігі гумару і сатыры
- 1966 — «Вол-фігурыст»
- 1969 — «Халасцяк»
Кнігі крытыкі і эсэістыкі
- 1985 — «Жывое жыццё»
- 1990 — «Сняцца сны аб Беларусі...»
Кнігі для дзяцей
- 1986 — «Кошык малін»
- 1987 — «Бабка Адарка»
У 1981 выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах.
Пераклады
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Перакладаў з сэрбскай, славацкай, польскай моваў. Пераклаў на беларускую мову аповесьць Я. Гуцалы «Школьны хлеб» (1976), П. Андрэева (П. Абрасімава) «Аповесьць пра майго сябра» (1979), кнігу аповесьцяў і апавяданьняў І. Андрыча «Трывожны год» (1978), п’есы А. Салынскага «Барабаншчыца» (пастаўленая ў 1978) і А. Галіна «Апошняе спатканьне» (пастаўлена ў 1980), паасобныя творы М. Прышвіна, С. Нікіціна, У. Багамолава, П. Мірнага, М. Кацюбінскага, Ф. Крайцвальда і інш.
Укладальнік кніг
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Укладальнік кніг аповесьцяў і апавяданьняў Я. Гушчы «Пан Грацыян і іншыя» (1976), Я. Івашкевіча «Дзяўчына і галубы» (1977), выбранай прозы М. Булгакава (1985), Ф. Салагуба (1987), Б. Пільняка (1988), У. Набокава (1989), зборніка паэзіі Л. Геніюш «Белы сон» (1990), 2-томнай «Анталогіі рускага савецкага апавядання» (1987). У часопісах «Полымя», «Маладосць», «Спадчына», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва» апублікаваў (з прадмовамі і камэнтарыямі) забытыя ці малавядомыя і зусім невядомыя творы Я. Купалы, Я. Коласа, В. Ластоўскага, К. Сваяка, Л. Геніюш, У. Жылкі, У. Клішэвіча, А. Салаўя і інш. Напісаў сцэнар дакумэнтальнага фільму «Алесь Гарун» (зьняты ў 1990).
Узнагароды
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Два ордэны «Знак Пашаны»
- Мэдаль Францыска Скарыны
- Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа (1982) за кнігу «Ваўчыца з Чортавай Ямы»
- Ляўрэат Літаратурнай прэміі СП Беларусі імя І.Мележа (1991) за кнігу «Сьняцца сны аб Беларусі…».
Літаратура
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Сачанка Барыс // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
- Сачанка Барыс // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. Мн.: БелЭн, 1992—1995.
Вонкавыя спасылкі
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Нарадзіліся 15 траўня
- Нарадзіліся ў 1936 годзе
- Памерлі 5 ліпеня
- Памерлі ў 1995 годзе
- Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
- Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
- Узнагароджаныя мэдалём Францішка Скарыны
- Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Якуба Коласа
- Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Івана Мележа
- Нарадзіліся ў Вялікім Боры
- Нарадзіліся ў Хвойніцкім раёне
- Памерлі ў Менску
- Беларускія літаратары
- Беларускія перакладчыкі
- Беларускія сцэнарысты
- Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР
- Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР