Cath Waterloo
Waterloo Campaign (en) ![]() | |
---|---|
![]() ![]() | |
![]() | |
Cineál | cath |
Ainmnithe in ómós | Waterloo |
Dáta | 18 Meitheamh 1815 |
Tréimhse | Napoleonic era (en) ![]() |
Comhordanáidí | 50° 40′ 41″ N, 4° 24′ 44″ E / 50.6781°N,4.4122°E |
Áit | Waterloo Battlefield (en) ![]() |
Tír | an Bheilg |
Rannpháirtithe | Céad Impireacht na Fraince, An Phrúis, Hannover, Ríocht Aontaithe na hÍsiltíre, Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann agus Brunswick-Wolfenbüttel (en) ![]() |
Áirítear go bhfuil Cath Waterloo, a tharla ar an Domhnach, 18 Meitheamh 1815, in aice le Waterloo sa Bheilg i measc na gcathanna is mó tábhacht dar troideadh riamh.[1] Maítear gur mhúnlaigh an cath sin todhchaí na hEorpa ar feadh céad bliain; go deimhin, ní raibh aon mhórchogadh ar an Mór-Roinn i gcaitheamh an ama sin.[2]
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Bataille_Waterloo_1815_reconstitution_2011_cuirassier.jpg/220px-Bataille_Waterloo_1815_reconstitution_2011_cuirassier.jpg)
Ar an lá úd thug fórsaí na Fraince faoi stiúir Napoleon Bonaparte aghaidh ar chomhghuaillíocht Shasnach, Prúiseach (faoin ordú Gebhard Leberecht von Blücher, Prionsa Wahlstatt) srl. a bhí faoi stiúir an Mharascal Machaire Arthur Wellesley, nó Díuc Wellington mar ab fhearr aithne air in dhiaidh sin.
Ról na nÉireannach
[cuir in eagar | athraigh foinse]B'Éireannach é Wellington féin nach raibh iomlán ar a shuaimhneas lena fhéiniúlacht. “Because a man is born in a stable, that does not make him a horse”, ráiteas a leagtar air.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Bataille_Waterloo_1815_reconstitution_2011_3.jpg/220px-Bataille_Waterloo_1815_reconstitution_2011_3.jpg)
Measadh gur Éireannaigh iad 30%-40̤̤% dá shaighdiúirí Wellington.[3] Mar gur tharla an choimhlint seo i bhfad roimh an athrú mór teanga a bhain leis an nGorta Mór, is cinnte go raibh Gaeilge le clos ar pháirc an áir (b’fhiú leis na húdaráis ‘Rialacha agus Orduithe’ a chur i gcló i nGaeilge sa bhliain 1806 maidir le téarmaí seirbhíse agus pá).[4]
Bhí plandaí de phórtha uaisle agus sliocht na cosmhuintire ann:
- an Ciarraíoch Maruice O’Shea,
- Peter McMullen a chaill dhá ghéag,
- William Ponsonby a bhí i gceannas ar mharcshlua,
- Jenny Griffith a chaith trí lá ag cuartú a fir tar éis na cogaíochta
- James Graham, a thuill clú agus gradam de bharr a ghaiscí.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Battle_of_Waterloo_-_Robinson.jpg/220px-Battle_of_Waterloo_-_Robinson.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Battle_of_Waterloo_map.png/299px-Battle_of_Waterloo_map.png)
Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ "Feasta - alt 5". www.feasta.ie. Cartlannaíodh an bunleathanach ar 2015-09-08. Dáta rochtana: 2019-06-17.
- ↑ "Waterloo na nGael – léiriú snasta, machnamhach ar eachtra mhór" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2019-06-17.
- ↑ Frank McNally. "Irish blood, English brass neck – An Irishman’s Diary about who really won Waterloo" (en). The Irish Times. Dáta rochtana: 2020-10-07.
- ↑ gaeilge.org.au (8 Lúnasa 2015). "An Lúibín". Dáta rochtana: 2020.
![]() | Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid. Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |