Doom
Doom (расмий документтерде DOOM деп жазылган) — id Software компаниясы тарабынан 1993-жылы жарыкка чыккан илимий фантастикалык коркунучтуу тематикадагы биринчи жактан аткыч (FPS) видео оюн. Ал учурдагы биринчи жактан аткыч оюндардын сап башында турганы үчүн видео оюндар тарыхындагы аябай маанилүү жана таасирдүү аталыштардын бири деп эсептелет. Алгачкы жарык көргөн оюн тогуз баскычтан турган үч эпизодго бөлүнүп, программалык камсыздоо жана почта аркылуу таратылган. Оюндун түп нускасынын төртүнчү эпизодун камтыган The Ultimate Doom аттуу жаңыртылган версиясы 1995-жылы жарык көрүп, чекене баада сатылган.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Spider_Mastermind_model.jpg/220px-Spider_Mastermind_model.jpg)
Doomда оюнчулар эл арасында "Doomguy" деген ат менен белгилүү болгон ысымсыз космостук аскердин ролуна киришип, жолдо тозоктон чыккан жиндердин ордолору менен согушушат. Үчтөн бири (тогуз баскыч) программалык камсыздоо аркылуу жайылтылган Doom жарык көргөндөн кийин эки жылдын ичинде болжол менен 15-20 миллион киши тарабынан ойнолгон. Ал онлайн бөлүштүрүү бизнес модели менен ойноо тартибин жайылтып, оюн субмаданиятын пайда кылган. FPS жанрын жайылтуудан тышкары ал көз жоосун алган 3D графикаларын, тармактык көп оюнчуга негизделген оюнду, "WAD" катары таанымал болгон берилиштердин базасындагы файлдар топтомдору аркылуу жөндөлө турган кошумчаларды жана оңдоолорду колдоого жол салган. Бул индустриядагы таасиринин белгиси катары оюн жарык көргөндөн кийин 1990-жылдардагы биринчи жактан аткыч оюндардын дүңгүрөп чыгышы жөн гана "Doom көчүрмөлөрү" деген аталыштар менен белгилүү болуп калган. Өзүнүн графикалык зордук-зомбулугу, ошондой эле шайтан сымал сүрөттөлөрү менен Doom бир топ талаш-тартыш темаларына жем таштаган.